توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل خودپسند دارای 104 اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل مي باشد و در فايل اصلي پاورپوینت کامل خودپسند،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل خودپسند :

تکبر (اخلاق)

خود بزرگ بینی را تکبّر گویند. کبر یکی از صفات رذیله می‌باشد که شخص دارای آن خود را برتر و بزرگ‌تر از دیگران می‌پندارد و دیگر افراد را خوار و حقیر می‌شمارد.

فهرست مندرجات

1 - جایگاه در فقه
2 - معنای لغوی
3 - معنای اصطلاحی
4 - تکبر در آیات و روایات
4.1 - در قرآن کریم
4.2 - در روایات
5 - در علم اخلاق
5.1 - تعریف
5.2 - تفاوت با عجب
5.3 - مراتب
6 - تکبر مذموم
6.1 - در برابر خدا
6.2 - در برابر پیامبران
6.3 - در برابر انسان‌ها
7 - تکبر ممدوح
8 - علت تکبر
8.1 - حب نفس
8.2 - حسد و کینه
9 - شیوه درمان
9.1 - شناخت خداوند
9.2 - دقت در رفتار
9.3 - توصیه‌های فقهی
9.4 - توجه به عیوب خود
10 - جایگاه در فقه
10.1 - امر به خشوع
10.2 - نهی از توشّح
10.3 - در پوشش
10.4 - در قیام
10.5 - نشستن و راه رفتن
11 - فهرست منابع
12 - پانویس
13 - منبع

جایگاه در فقه

از این عنوان به مناسبت در باب‌های طهارت، صلات، حج و جهاد سخن رفته است.

معنای لغوی

تکبر در لغت به معنای تعظم (خود را بزرگ پنداشتن) آمده است.

[1] ابن منظور، لسان العرب، ج5، ص129، ذیل «کبر».

برخی، کبر و استکبار و تکبر را برای اشاره به همین معنا به صورت یکسان به کار برده‌اند،

[2] حسین بن محمد راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ذیل «کبر»، چاپ محمد سیدکیلانی، تهران، 1332 ش.

[3] احمدبن محمد مقدس اردبیلی، زبده البیان فی احکام القرآن، ج1، ص442، قم 1375 ش.

ولی برخی میان کبر و تکبر فرق گذاشته‌اند؛ کبر را امر باطنی و حالت نفسانی دانسته‌اند و تکبر را به ثمراتِ آن امرِ باطنی، که به صورت افعال و اقوال ظاهر می‌شود، اطلاق کرده‌اند.

[4] حسین بن محمد راغب اصفهانی، کتاب الذریعه الی مکارم الشریعه، ج1، ص299، چاپ ابویزید عجمی، قاهره (1407/ 1987)، چاپ افست قم 1373 ش.

[5] محمدبن محمد غزالی، احیاء علوم الدین، ج3، ص718، چاپ حسین خدیوجم، تهران 1368 ش.

[6] محمدباقربن محمدتقی مجلسی، بحارالانوار، ج70، ص193، بیروت 1403/ 1983.

[7] مهدی بن ابی ذر نراقی، جامع السعادات، ج1، ص380، چاپ محمد کلانتر، نجف 1387/ 1967، چاپ افست بیروت.

معنای اصطلاحی

کبر از صفات نکوهید نفسانی است که شخص متّصف به آن- که متکبّر‌ نامیده می‌شود- خود را در برابر دیگران بزرگ می‌بیند و دیگران را خوار و حقیر می‌شمارد.

تکبر در آیات و روایات

در آیات و روایات متعدّد از تکبّر به شدّت نکوهش و جایگاه متکبّر، دوزخ دانسته شده است. ضمن آنکه روایات، متکبّران را دورترین مردم به خداوند و بیشترین ساکنان دوزخ برشمرده‌اند.

در قرآن کریم

در قرآن کریم تکبر از صفات بسیار نکوهیده بشر شمرده شده است.
در برخی آیات به کلمه متکبر تصریح شده است؛ آیاتی که دوزخ را جایگاه متکبران معرفی می‌کند،

[8] نحل/سوره16، آیه29.

[9] زمر/سوره39، آیه60.

[10] زمر/سوره39، آیه72.

[11] غافر/سوره40، آیه76.

از این جمله است.
در برخی آیات نیز با کلمات مستکبر

[12] نحل/سوره16، آیه23.

و استکبار

[13] نساء/سوره4، آیه173.

و خرامنده فخرفروش (مُختالٍ فَخور)

[14] لقمان/سوره31، آیه18.

[15] حدید/سوره57، آیه23.

به این معنا اشاره شده است.
در آیه 72 سوره زمر ، فرشتگانِ عذاب از میان تمام رذایل انسان بر تکبر دوزخیان تأکید دارند؛ از این نکته می‌توان دریافت که سرچشمه اصلی گناهان، تکبر و تسلیم نشدن به حق است.
در برابر، به قرینه آیه 50 سوره نحل می‌توان نشانه نفی استکبار را عمل به اوامر الاهی بدون چون و چرا دانست.

در روایات

روایات در مذمت تکبر فراوان است و طیف وسیعی از مصادیق را در بر می‌گیرد.
از جمله، روایاتی که به تکبر شیطان اشاره دارد

[16] علی بن ابی طالب (ع)، امام اول، نهج البلاغه، خطبه قاصعه، ج2، ص137ـ139، چاپ شیخ محمد عبده، بیروت.

[17] حارث محاسبی، الرعایه لحقوق اللّه، ج1، ص378، چاپ عبدالقادر احمد عطار، بیروت.

[18] ابن قدامه مقدسی، مختصر منهاج القاصدین، ج1، ص227، چاپ شعیب و عبدالقادر ارنؤوط، دمشق 1398/ 1978.

روایاتی که تکبر را از اخلاق کفار می‌شمرد

[19] حارث محاسبی، الرعایه لحقوق اللّه، ج1، ص375، چاپ عبدالقادر احمد عطار، بیروت.

[20] حارث محاسبی، الرعایه لحقوق اللّه، ج1، ص379، چاپ عبدالقادر احمد عطار، بیروت.

[21] نصربن محمد سمرقندی، تنبیه الغافلین، ج1، ص117، بیروت: دارالجلیل.

و سبب وجوب نماز را غلبه عرب جاهلی بر کبر می‌خواند

[22] حارث محاسبی، الرعایه لحقوق اللّه، ج1، ص378ـ 379، چاپ عبدالقادر احمد عطار، بیروت.

[23] مسعودبن عیسی ورّام، تنبیه الخواطر و نزهه النواظر المعروف بمجموعه ورّام، ج1، ص208، (چاپ علی اصغرحامد)، تهران (1376).

[24] محمدباقربن محمدتقی مجلسی، بحارالانوار، ج29، ص241، چاپ عبدالزهراء علوی، بیروت: دارالرضا.

روایاتی که به عاقبت متکبران در روز قیامت می‌پردازد

[25] مسعودبن عیسی ورّام، تنبیه الخواطر و نزهه النواظر المعروف بمجموعه ورّام، ج1، ص198ـ199، (چاپ علی اصغرحامد)، تهران (1376).

[26] محمدبن شاه مرتضی فیض کاشانی، الحقایق فی محاسن الاخلاق، ج1، ص90، چاپ محسن عقیل، (قم) 1409/ 1989.

[27] محمدباقربن محمدتقی مجلسی، بحارالانوار، ج70، ص235، بیروت 1403/ 1983.

[28] مهدی بن ابی ذر نراقی، جامع السعادات، ج1، ص382، چاپ محمد کلانتر، نجف 1387/ 1967، چاپ افست بیروت.

و روایاتی در بیان سیره پیامبر و اهل بیت علیهم‌السلام در تقبیح کبر و مدح تواضع .

[29] نصربن محمد سمرقندی، تنبیه الغافلین، ج1، ص116ـ117، بیروت: دارالجلیل.

[30] علی بن محمد ماوردی، ادب الدنیا و الدین، ج1، ص233، چاپ مصطفی سقا، بیروت 1398/ 1978، چاپ افست قم 1404.

[31] محمدبن محمد غزالی، کیمیای سعادت، ج2، ص249ـ 251، چاپ حسین خدیوجم، تهران 1361 ش.

[32] مسعودبن عیسی ورّام، تنبیه الخواطر و نزهه النواظر المعروف بمجموعه ورّام، ج1، ص200ـ201، (چاپ علی اصغرحامد)، تهران (1376).

[33] مهدی بن ابی ذر نراقی، جامع السعادات، ج1، ص391ـ 394، چاپ محمد کلانتر، نجف 1387/ 1967، چاپ افست بیروت.

آنچه از فحوای این روایات بر می‌آید، اهمیت دوری از تکبر در امر ایمان است؛ چنانکه ــ هماهنگ با قرآن کریم ــ تکبر را منافی ایمان و مانع از تسلیم شدن به حق خوانده‌اند.

[34] محمدباقربن محمدتقی مجلسی، بحارالانوار، ج70، ص235، بیروت 1403/ 1983.

[35] محمدباقربن محمدتقی مجلسی، بحارالانوار، ج70، ص179 228، بیروت 1403/ 1983.

در علم اخلاق

در علم اخلاق، تکبر از رذایل اخلاقی و یکی از اسباب غضب الاهی به شمار می‌آید.

[36] محمدبن محمد نصیرالدین طوسی، اخلاق ناصری، ج1، ص176، چاپ مجتبی مینوی و علیرضا حیدری، تهران 1360 ش.

حتی برخی آن را منشأ سایر رذایل دانسته

[37] محمدبن محمد غزالی، کیمیای سعادت، ج1، ص253ـ254، چاپ حسین خدیوجم، تهران 1361 ش.

[38] محمدبن احمد ابشیهی، المستطرف فی کلّ فنّ مستظرف، ج1، ص284، چاپ مفید محمد قمیحه، بیروت 1406/ 1986، چاپ افست قم 1368 ش.

[39] حسین بن عبدالصمد حارثی، نورالحقیقه و نورالحدیقه فی علم الاخلاق، ج1، ص202، چاپ محمدجواد حسینی جلالی، قم 1403/ 1983.

و با شرک در یک مرتبه نهاده‌اند.

[40] علی بن محمد ماوردی، ادب الدنیا و الدین، ج1، ص231، چاپ مصطفی سقا، بیروت 1398/ 1978، چاپ افست قم 1404.

[41] ابن قیّم جوزیّه، الجواب الکافی لمن سأل عن الدواء الشافی، ج1، ص214، چاپ سعید محمدلحام، بیروت 1409/ 1989.

تعریف

تعریف تکبر در علم اخلاق برتر دانستن خود از دیگران و خوار دیدن و تحقیر آنان است.

[42] یحیی بن عدی، تهذیب الاخلاق، ج1، ص18، با مقدمه و تصحیح و ترجمه و تعلیق محمد دامادی، تهران 1365 ش.

[43] ابن قدامه مقدسی، مختصر منهاج القاصدین، ج1، ص227، چاپ شعیب و عبدالقادر ارنؤوط، دمشق 1398/ 1978.

[44] مهدی بن ابی ذر نراقی، جامع السعادات، ج1، ص391ـ 394، چاپ محمد کلانتر، نجف 1387/ 1967، چاپ افست بیروت.

تفاوت با عجب

بخش اول این تعریف با تعریف عجب مشترک است و این امر از ارتباط مفهومی کبر و عجب حکایت دارد، چنانکه کبر را از نتایج عجب و در معنا شبیه آن دانسته‌اند.

[45] حسین بن محمد راغب اصفهانی، کتاب الذریعه الی مکارم الشریعه، ج1، ص300، چاپ ابویزید عجمی، قاهره (1407/ 1987)، چاپ افست قم 1373 ش.

[46] اسماعیل بن موسی جیطالی نفوسی، قناطرالخیرات، ج3، ص468، چاپ افست عمان 1409/ 1989.

[47] محمدبن محمد نصیرالدین طوسی، اخلاق ناصری، ج1، ص178، چاپ مجتبی مینوی و علیرضا حیدری، تهران 1360 ش.

[48] محمدبن شاه مرتضی فیض کاشانی، الحقایق فی محاسن الاخلاق، ج1، ص89، چاپ محسن عقیل، (قم) 1409/ 1989.

تفاوت کبر و عجب در آن است که کبر، بر خلاف عجب، صرفِ برتر دانستن و بزرگ پنداشتن خود نیست و مستلزم خوار دیدن دیگران هم هست.

[49] ابن قدامه مقدسی، مختصر منهاج القاصدین، ج1، ص227ـ 228، چاپ شعیب و عبدالقادر ارنؤوط، دمشق 1398/ 1978.

[50] مهدی بن ابی ذر نراقی، جامع السعادات، ج1، ص391ـ 394، چاپ محمد کلانتر، نجف 1387/ 1967، چاپ افست بیروت.

مراتب

تکبر خصلتی ذومراتب است: یکی آن‌که کبر در دل باشد و در گفتار و کردار نیز ظاهر شود؛ دیگر آن‌که به زبان نیاید اما در کردار معلوم باشد، که این از مرتبه اول خفیفتر است؛ مرتبه سوم وقتی است که کبر در دل مستقر باشد و فرد نتواند خود را از این عیب خالی کند، اما سعی کند تا در رفتار و گفتار تکبر نکند.
در چنین وضعی گناه فرد بسیار کمتر است و چه بسا همین مجاهده در دفع تکبر منجر به رفع کامل آن به توفیق الاهی شود.

[51] محمدبن محمد غزالی، کیمیای سعادت، ج2، ص262ـ263، چاپ حسین خدیوجم، تهران 1361 ش.

[52] مهدی بن ابی ذر نراقی، جامع السعادات، ج1، ص386ـ387، چاپ محمد کلانتر، نجف 1387/ 1967، چاپ افست بیروت.

تکبر مذموم

برای تکبر اقسامی نیز ذکر کرده‌اند، شامل تکبر در برابر خدا ؛ تکبر نسبت به پیامبران؛ تکبر در برابر دیگر انسانها.

[53] حارث محاسبی، الرعایه لحقوق اللّه، ج1، ص378، چاپ عبدالقادر احمد عطار، بیروت.

[54] محمدبن محمد غزالی، کیمیای سعادت، ج2، ص254ـ 255، چاپ حسین خدیوجم، تهران 1361 ش.

[55] محمدبن شاه مرتضی فیض کاشانی، الحقایق فی محاسن الاخلاق، ج1، ص91، چاپ محسن عقیل، (قم) 1409/ 1989.

کبرورزی و غرور در برابر خداوند، آیات او، انبیا، جانشینان ایشان، عالمان ربّانی و مؤمنان، حرام و از گناهان بزرگ است.

[56] وسائل الشیعه ج15، ص374.

[57] جواهر الکلام ج13، ص312.

[58] الفقه ج93، ص321.

در برابر خدا

تکبر در برابر خدا را بدترین قسم تکبر خوانده‌اند که منشأ آن نادانی و گمراهی است، همچون تکبر نمرود و فرعون و دعوی خدایی آنان.

[59] محمدبن محمد غزالی، احیاء علوم الدین، ج3، ص722، چاپ حسین خدیوجم، تهران 1368 ش.

[60] محمدباقربن محمدتقی مجلسی، بحارالانوار، ج70، ص194 195، بیروت 1403/ 1983.

در برابر پیامبران

تکبر نسبت به پیامبران مانع از ایمان آوردن انسانهاست، چنانکه کفار قریش در برابر پیامبر اسلام تکبر کردند، گروهی از آنان پیامبری ایشان را قبول داشتند لیکن به سبب غلبه تکبر نمی‌توانستند به آن اقرار کنند و گروهی نیز بر اثر تکبر حتی از شناختن پیامبری ایشان بازماندند.

[61] محمدبن محمد غزالی، کیمیای سعادت، ج2، ص255، چاپ حسین خدیوجم، تهران 1361 ش.

در برابر انسان‌ها

تکبر در برابر دیگر انسانها نیز ناپسند شمرده شده است تا آن‌جا که حتی تکبر مؤمن بر اهل کفر و شرک را جایز ندانسته‌اند، زیرا نه ماندن مؤمن بر سر ایمان خود مسلّم است و نه اصرار کافر بر کفرش؛ یعنی هیچ‌کس نمی‌تواند با اتکا به خوبی احوال خود و بدی وضع دیگران از عاقبت خوب خود و سرانجام بد دیگری مطمئن باشد و بر این اساس به دیگری فخر بفروشد.

[62] حارث محاسبی، الرعایه لحقوق اللّه، ج1، ص424ـ426، چاپ عبدالقادر احمد عطار، بیروت.

قبح این قسم تکبر از جهتی بسیار زیاد است، چرا که مانع پذیرش حق از دیگران می‌شود و به معصیت می‌انجامد

[63] محمدبن محمد غزالی، کیمیای سعادت، ج2، ص256، چاپ حسین خدیوجم، تهران 1361 ش.

[64] محمدباقربن محمدتقی مجلسی، بحارالانوار، ج70، ص195، بیروت 1403/ 1983.

[65] مهدی بن ابی ذر نراقی، جامع السعادات، ج1، ص386، چاپ محمد کلانتر، نجف 1387/ 1967، چاپ افست بیروت.

و انسان را از طلب کمال باز می‌دارد.

[66] یحیی بن عدی، تهذیب الاخلاق، ج1، ص18، با مقدمه و تصحیح و ترجمه و تعلیق محمد دامادی، تهران 1365 ش.

مهمتر از این، بزرگی، صفتِ خاص خداست و کسی که تکبر و دعوی بزرگی می‌کند، در صفت خاص خدا با وی منازعه کرده است.

[67] محمدبن محمد غزالی، کیمیای سعادت، ج2، ص256، چاپ حسین خدیوجم، تهران 1361 ش.

[68] محمدباقربن محمدتقی مجلسی، بحارالانوار، ج70، ص195، بیروت 1403/ 1983.

[69] محمدبن شاه مرتضی فیض کاشانی، الحقایق فی محاسن الاخلاق، ج1، ص92، چاپ محسن عقیل، (قم) 1409/ 1989.

تکبر ممدوح

تکبّر در برابر جبّاران و زورگویان، کافران و بدعت‌گذاران، عملی پسندیده است و فروتنی در برابر آنان کراهت شدید دارد.

[70] الأقطاب الفقهیه، ص100.

[71] کشف الغطاء ج1، ص323.

اظهار کبر در میدان جنگ با دشمن، جایز و مطلوب است؛ ازاین‌رو پوشیدن لباس فخر، مانند حریر و دیباج در جنگ جایز می‌باشد.

[72] تذکره الفقهاء ج2، ص472.

[73] نهایه الإحکام ج1، ص376.

علت تکبر

در واقع آنچه موجب زشتی تکبر انسان می‌شود، آن است که وی از حد خود تجاوز کرده و وارد محدوده صفات خاص خدا شده است.

[74] مصطفی خمینی، ثلاث رسائل، ج1، ص41، العوائد و الفوائد، قم 1418.

به عبارت دیگر، اصل و علت تکبر، جهل انسان نسبت به مرتبه حقیقی خویش

[75] حارث محاسبی، الرعایه لحقوق اللّه، ج1، ص377، چاپ عبدالقادر احمد عطار، بیروت.

و منسوب کردن صفات کمالی به خویش است.

[76] محمدبن محمد غزالی، کیمیای سعادت، ج2، ص257، چاپ حسین خدیوجم، تهران 1361 ش.

حب نفس

این انتساب از افراط در حب نفس ناشی می‌شود

[77] محمدبن زکریا رازی، رسائل فلسفیه، ج1، ص46، چاپ پل کراوس: کتاب الطب الروحانی، قاهره 1939، چاپ افست تهران.

و اسبابی دارد، از جمله مغرور شدن به علم یا عمل و عبادت یا نَسَب یا جمال یا توانگری مالی و جسمی یا فراوانی اَتباع.

[78] احمدبن محمد مسکویه، تهذیب الاخلاق و تطهیرالاعراق، ج1، ص166ـ167، چاپ حسن تمیم، بیروت (1398).

[79] علی بن محمد ماوردی، ادب الدنیا و الدین، ج1، ص233، چاپ مصطفی سقا، بیروت 1398/ 1978، چاپ افست قم 1404.

[80] محمدبن محمد غزالی، کیمیای سعادت، ج2، ص257ـ 265، چاپ حسین خدیوجم، تهران 1361 ش.

[81] محمدبن محمد غزالی، احیاء علوم الدین، ج3، ص727، چاپ حسین خدیوجم، تهران 1368 ش.

[82] محمدباقربن محمدتقی مجلسی، بحارالانوار، ج70، ص196، بیروت 1403/ 1983.

حسد و کینه

یکی از بدترین آثار چنین غروری، بازماندن از کمالِ اموری است که فرد به آن‌ها مغرور می‌شود؛ مثلاً مغرور شدن به علم مانع از کوشش برای کسب علم بیش‌تر می‌گردد.

[83] محمدبن زکریا رازی، رسائل فلسفیه، ج1، ص47، چاپ پل کراوس: کتاب الطب الروحانی، قاهره 1939، چاپ افست تهران.

سبب آشکار شدن تکبر را عواملی چون حسد و کینه و عجب و ریا ذکر کرده‌اند.

[84] محمدبن محمد غزالی، احیاء علوم الدین، ج3، ص739ـ740، چاپ حسین خدیوجم، تهران 1368 ش.

[85] محمدبن محمد غزالی، کیمیای سعادت، ج2، ص265، چاپ حسین خدیوجم، تهران 1361 ش.

[86] مهدی بن ابی ذر نراقی، جامع السعادات، ج1، ص381، چاپ محمد کلانتر، نجف 1387/ 1967، چاپ افست بیروت.

شیوه درمان

برای درمان تکبر شیوه‌هایی، هم در مقام علم هم در مقام عمل، ذکر کرده‌اند.

شناخت خداوند

در مقام علم، راه درمان تکبر شناخت عظمت خدا و وقوف به اختصاص این صفت به اوست.
فرد با چنین شناختی، به دوری خود از عظمت هم پی می‌برد.
تفصیلِ این شناخت وقتی است که فرد اسباب تکبر را بررسی می‌کند تا بی اساس بودن تکبر به چنین اموری معلوم شود، چرا که تمامی این امور یا خارج از ذات انسان یا فانی و تباه شدنی است.

دقت در رفتار

در مقام عمل، توصیه کرده‌اند که انسان در گفتار و کردار دقیق شود تا آنچه از او پدید می‌آید از سر تواضع و به دور از پاورپوینت کامل خودپسندی باشد.

[87] احمدبن محمد مسکویه، تهذیب الاخلاق و تطهیرالاعراق، ج1، ص166ـ167، چاپ حسن تمیم، بیروت (1398).

[88] محمدبن محمد غزالی، کیمیای سعادت، ج2، ص266ـ 268، چاپ حسین خدیوجم، تهران 1361 ش.

[89] محمدبن محمد غزالی، کیمیای سعادت، ج2، ص272ـ274، چاپ حسین خدیوجم، تهران 1361 ش.

[90] محمدبن محمد غزالی، احیاء علوم الدین، ج3، ص748ـ 759، چاپ حسین خدیوجم، تهران 1368 ش.

[91] ابن قدامه مقدسی، مختصر منهاج القاصدین، ج1، ص231ـ2