توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل خديجه دختر خويلد دارای 120 اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل مي باشد و در فايل اصلي پاورپوینت کامل خديجه دختر خويلد،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل خديجه دختر خويلد :

حضرت خدیجه (سلام‌الله‌علیها)

خدیجه (سلام‌الله‌علیها) دختر خویلد بن اسد بن عبدالعزی بن قصی بن کلاب

[1] ابن سعد، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، ج1، ص106، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1418، چاپ دوم.

[2] ابن هشام حمیری، عبدالملک، السیره النبویه، ج1، ص189، بیروت، دارالمعرفه، بی‌تا.

[3] عسقلانی، ابن حجر، الاصابه فی تمییز الصحاب، ج8، ص99ه، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1415.

اولین و شایسته‌ترین همسران رسول خداست. ایشان در زمره همسران قریشی رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) به شمار آمده و از جهت قرابت و خویشاوندی نزدیکترین همسران به لحاظ نسبی به ایشان است.

فهرست مندرجات

1 - ولادت
2 - شناخت اجمالی
3 - ازدواج ها
4 - آشنایی و ازدواج با پیامبر
4.1 - دیدگاه دوشیزگی
5 - علاقه به پیامبر
6 - ازدواج در منابع تاریخی
7 - مراسم خواستگاری
8 - اقدامات
8.1 - بعد از ازدواج
8.2 - بعد از نزول وحی
9 - القاب آن حضرت
10 - توان مدیریتی
11 - نخستین زن مسلمان
12 - وفات
13 - فرزندان
14 - فضائل
15 - خدیجه نزد اهل بیت
16 - جایگاه روایی
17 - آثار تألیف شده
18 - فهرست منابع
19 - عناوین مرتبط
20 - پانویس
21 - منابع

ولادت

در دامن طبیعت پاک حجاز و در زیر آسمان پرستاره مکه، در قلب شبه جزیره عربستان در خانواده‌ای فرهنگ‌ساز و بیگانه با آداب و رسوم خرافی روزگار، دختری چشم به جهان گشود که در زندگی تاریخ سازانه‌اش نشان داد که که ریشه‌ای به زلالی آب زمزم و فطرتی به زلالی آبشارهای بلند و دور از دسترس داشت. پس از ولادت او، خاندانش، برخلاف رسم سپاه زمانه (زنده به گور کردن دختران)، ولادت او را گرامی داشتند و پدر و مادرش «خویلد» و «فاطمه» در همان مراسم ساده و روح بخش، نام او را «خدیجه» به مفهوم گسسته و بیگانه از زشتی‌ها و ناپسندی‌ها برگزیدند.
بنابر روایت حکیم بن حزام پسر عموی خدیجه (سلام‌الله‌علیهم)، خدیجه (سلام‌الله‌علیهم) در سال پانزده پیش از عام الفیل در مکه به دنیا آمد.

[4] ابن سعد، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، ج8، ص12، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1418، چاپ دوم.

[5] بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج1، ص98-99، بیروت، دارالفکر، چاپ اول.

بنا بر این حضرت خدیجه (سلام‌الله‌علیهم) پانزده سال قبل از ولادت پیامبر اسلام (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) (55 سال قبل از بعثت)، در شبه جزیره‌ی عربستان (حجاز) چشم به جهان گشود.

[6] مقدسی، مطهر بن طاهر، البدء و التاریخ، ج5، ص10.

آن حضرت، دختر خویلد بن عبدالعزی بن قصی بن کلاب بود، که جناب قصی، جد چهارم پیامبر اسلام (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) می‌باشد. بنابراین حضرت خدیجه نیز با چند واسطه دختر عموی پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) بودند و از جهت ریشه خاندانی با یکدیگر متحد می‌شوند. لذا سلسله نسب حضرت خدیجه به حضرت اسماعیل (علیه‌السلام) و ابراهیم خلیل ا... (علیه‌السلام) که جد 28 و 29 رسول الله است، می‌رسد.

[7] اصفهانی، ابو الفرج، مقاتل الطالبین، ص29.

شناخت اجمالی

پدرش خُوَیلِد بن اسد بن عبدالعُزّی بن قُصَیِّ بن کلاب و مادرش فاطمه، دختر زائده، است

[8] ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج8، ص105.

[9] بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج1، ص396.

از دوران کودکی و نوجوانی او تا هنگام ازدواج با پیامبر و حتی بعد از آن، اطلاعات اندکی در دست است و بخشی از اخبار تاریخی درباره احوال ایشان نیز دستخوش دخل و تصرف قصه پردازان شده و با اسرائلیات درهم آمیخته است.

ازدواج ها

براساس اغلب منابع، وی قبل از ازدواج با حضرت محمد (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم)، دو بار ازدواج کرده بود، ولی در ترتیب این ازدواج‌ها اختلاف هست.

[10] ابن عبدالبر، ابن ابن عبدالبر، یوسف ‌بن ‌عبد‌اللهّ، الاستیعاب فی معرفه الاصحاب، ج4، ص1817.

[11] طبرسی، فضل بن حسن، الاعلام الوری باعلام الهدی، ج1، ص274.

[12] طبری، احمد بن عبداللّه، السَّمط الثَّمین فی مناقب اُمّهات المؤمنین، ج1، ص11.

[13] دمیاطی، عبدالمؤمن بن خلف، نساء رسول اللّه صلی‌الله‌علیه‌وسلّم و اولاده و من سالفه من قریش حلفائهم و غیرهم، ج1، ص32.

برخی نیز به استناد شواهدی، ازدواج‌های خدیجه پیش از وصلت با پیامبر را رد کرده‌اند.

[14] کوفی، علی بن احمد، کتاب الاستغاثه، ج1، ص6470.

[15] ابن شهر آشوب، محمد بن علی، مناقب آل ابی طالب، ج1، ص138.

[16] عاملی، جعفر مرتضی، الصحیح من سیره النبی الاعظم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم)، ج2، ص191.

طبق منابع، وی نخست با عتیق بن عایذ بن عبداللّه بن عمر بن مخزوم ازدواج کرد که از او صاحب یک دختر شد.
پس از مرگ عتیق به همسری ابوهاله نباش بن زُراره از بنی عمرو بن تمیم که از هم پیمانان بنو عبدالدار بود، درآمد.

[17] ابن عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینه دمشق، ج3، ص190.

[18] سلوی بالحاج صالح، دثّرینی یا خدیجه :دراسه تحلیلیه لشخصیه خدیجه بنت خویلد، ج1، ص29ـ30.

[19] ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج8، ص1415.

خدیجه از ابوهاله، صاحب پسرانی به نام‌های حارث، هند،

[20] ابن کلبی، هشام بن محمد، جمهره النسب، ج1، ص279.

[21] ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج8، ص15.

[22] ابن حزم، ابومحمد، علی ‌بن ‌احمد، جوامع السیره، ج1، ص32.

[23] دمیاطی، عبدالمؤمن بن خلف، نساء رسول اللّه صلی‌الله‌علیه‌وسلّم و اولاده و من سالفه من قریش حلفائهم و غیرهم، ج1، ص31.

طاهر و هاله

[24] ابن کلبی، هشام بن محمد، جمهره النسب، ج1، ص279.

[25] سهیلی، عبدالرحمان بن عبداللّه، الروض الانف فی شرح السیره النبویه لابن هشام، ج2، ص246.

و دختری به نام زینب

[26] ابن حزم، ابومحمد، علی ‌بن ‌احمد، جوامع السیره، ج1، ص32.

[27] نویری، احمد بن عبدالوهاب، نهایه الارب فی فنون الارب، ج18، ص171.

شد.
در میان این فرزندان، هند مشهور است.
بعدها هند در زمره صحابه رسول خدا در آمد و با صیفی بن امیه ازدواج کرد و اعقابش در مدینه به سبب انتساب به مادربزرگشان (خدیجه) به بنو طاهره معروف شدند.

[28] ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج1، ص422423.

[29] زبیری، مصعب بن عبداللّه، کتاب نسب قریش، ج1، ص333334.

[30] ابن حبیب، محمد بن حبیب، کتاب المُحَبَّر، ج1، ص79.

[31] بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج1، ص407.

وی در جنگ بدر حضور داشت و بعدها در جنگ جمل در کنار علی‌بن‌ابی‌طالب (علیه‌السلام) به شهادت رسید.

[32] عسقلانی، ابن حجر، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج6، ص437.

وی که نوجوانی خود را در خانه خدیجه گذرانده بود، تصویری کامل از خلق و خوی پیامبر در پاسخ به پرسش امام حسن (علیه‌السلام) ارائه کرده و از اینرو «وصّاف النبّی» نامیده شده است.

[33] ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج1، ص422423.

[34] صدوق، محمد بن علی، معانی الاخبار، ج1، ص8081.

[35] طهماز، عبدالحمید محمد، السیده خدیجه ام المؤمنین و سبّاقه الخلق الی الاسلام، ج1، ص53ـ57.

[36] حسینی جلالی، محمدرضا، «حِلْیهُ رسول اللّه صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم بروایه الحسن و الحسین علیهم‌االسلام»، ج1، ص176ـ184.

در برخی گزارش‌های دیگر که ترتیب ازدواج خدیجه و همسرانش به گونه‌ای دیگر آمده، گفته شده که خدیجه پس از وفات ابوهاله، به عقد پسرعمه خود، عتیق/ عُتیق بن عائذ درآمد

[37] بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج1، ص406.

[38] ابن عبدالبر، یوسف ‌بن ‌عبد‌اللهّ، الاستیعاب فی معرفه الاصحاب، ج4، ص1817.

و از وی صاحب پسری به نام عبداللّه (عبدمناف) و دختری به نام هند شد.
خدیجه پس از درگذشت شوهر دومش، عتیق بن عائذ

[39] ابن اسحاق، محمد بن إسحاق، السیر و المغازی، ج1، ص81.

ازدواج نکرد و به تجارت پرداخت.

[40] ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج8، ص16.

[41] سلوی بالحاج صالح، دثّرینی یا خدیجه :دراسه تحلیلیه لشخصیه خدیجه بنت خویلد، ج1، ص33ـ39.

آشنایی و ازدواج با پیامبر

در چگونگی همکاری و آشنایی حضرت محمد (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) ــکه در آن سال‌ها حدود بیست سال داشت ــ با خدیجه، اختلاف هست.
برخی آغاز روابط تجاری خدیجه و پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) را به توصیه و سفارش ابوطالب دانسته‌اند.

[42] ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج1، ص129.

[43] بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج1، ص98.

اما در خبری از ابن اسحاق

[44] ابن اسحاق، محمد بن إسحاق، السیر و المغازی، ج1، ص8182.

آمده است که خدیجه از امانتداری و درستکاری حضرت محمد (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) خبر داشت و چون تصمیم گرفته بود مال فراوانی را به تجارت اختصاص دهد، از او خواست تا به کاروانش بپیوندد و بیش از دیگران مزد بگیرد.

[45] ابن هشام، عبدالملک، السیره النبویه، ج1، ص187-188.

[46] ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج8، ص16.

[47] طبری، احمد بن عبداللّه، السَّمط الثَّمین فی مناقب اُمّهات المؤمنین، ج1، ص11ـ12.

حضرت محمد (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) حداکثر پنج سفر تجاری، چهار سفر به یمن و یک سفر به شام، برای خدیجه انجام داد.

[48] حلبی، علی بن ابراهیم، السیره الحلبیه، ج1، ص197.

مهمترین آن‌ها، که به ازدواج آن دو منجر گردید، سفر تجاری شام بود و به دلیل اهمیتش اکثر منابع، تنها به ذکر آن سفر پرداخته و آن را ابتدای همکاری حضرت با خدیجه دانسته‌اند.
ظاهرآ اولین سفر تجاری آن حضرت به بازار حُباشه، در تهامه، بوده

[49] طبری، احمد بن عبداللّه، السَّمط الثَّمین فی مناقب اُمّهات المؤمنین، ج1، ص12.

[50] ابن سید الناس، ابو الفتح، عیون الاثر، ج1، ص73.

و سفر به شام دومین یا سومین سفر بوده است، چرا که حضرت سفری نیز به جُوَش، در یمن، کرد.
به زعم حلبی

[51] حلبی، علی بن ابراهیم، السیره الحلبیه، ج1، ص197.

بازار حباشه همان جوش است و گویا این یک یا دو سفر برای آزمودن قدرت تجاری پیامبر بوده است.
بعد از انعقاد قرارداد، ابتدا پیامبر با کارمزد دو قلوص (ماده شتر جوان)

[52] مَقریزی، احمد بن علی، امتاع الاسماع، ج1، ص17.

[53] حلبی، علی بن ابراهیم، السیره الحلبیه، ج1، ص197.

به همراه شریک تجاری خود سائب بن ابی سائب صَیفی بن عابد

[54] مَقریزی، احمد بن علی، امتاع الاسماع، ج1، ص110.

[55] حلبی، علی بن ابراهیم، السیره الحلبیه، ج1، ص197.

[56] جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج14، ص95.

و غلام خدیجه، میسره، عازم بازار حباشه شد و با موفقیت بازگشت.
میسره اخبار شگفت انگیزی از این سفر به خدیجه داد و او برای اولین بار با رضایت ابوطالب، پیامبر را در رأس کاروانی بزرگ به شام تجهیز کرد.

[57] ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج1، ص130.

[58] ابن سید الناس، ابو الفتح، عیون الاثر، ج1، ص70.

پس از اتمام این سفر پرماجرا، که جزئیات آن در منابع اسلامی آمده است،

[59] ابن هشام، عبدالملک، السیره النبویه، ج1، ص199200.

[60] ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج1، ص130131.

[61] ابن اثیر، علی بن محمد، اسد الغابه فی معرفه الصحابه، ج7، ص90ـ91.

[62] طبرسی، فضل بن حسن، الاعلام الوری باعلام الهدی، ج1، ص6567.

خدیجه به ایشان علاقه‌مند شد.

دیدگاه دوشیزگی

علامه مجلسی در جلد ششم بحارالانوار، در باب زنان و پیغمبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) آورده است که: احمد بلاذری و ابوالقاسم کوفی در کتاب خود و سید مرتضی در کتاب شافی و ابوجعفر در تلخیص، روایت کرده‌اند که: پیغمبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) با خدیجه ازدواج نمود، در حالی که او دوشیزه بود و این امر را تاکید می‌کند، آنچه در کتاب «انوار البدیع» آمده است. (در این کتاب گفته شده رقیه و زینب دختران هاله، خواهر خدیجه هستند) صحیح است.

[63] دفیل، علی محمد علی، خدیجه سلام‌الله‌علیهم، ترجمه دکتر فیروز حریرچی، ص11.

همچنین در کتاب «استغاثه» آمده که برای حضرت خدیجه، فرزندی جز فاطمه (سلام‌الله‌علیهم) نمی‌باشد و بقیه، دختران هاله و خواهر خدیجه‌اند که به خاطر گمنامی "هاله" و اعتبار و علو درجه حضرت خدیجه به او نسبت داده شده‌اند.

[64] کوفی، علی بن احمد، الاستغاثه، ج1، ص70 –64.

علاقه به پیامبر

دلایلی که برای ایجاد این علاقه در منابع اسلامی آمده است، عبارت‌اند از: از سفر تجاری پرسود پیامبر اکرم به شام؛ گزارش مَیسره از اخبار شگفت انگیز این سفر

[65] ابن هشام، عبدالملک، السیره النبویه، ج1، ص199200.

[66] ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج1، ص130131.

مشاهده دو فرشته‌ای که به هنگام ورود به خانه خدیجه بر سر پیامبر سایه افکنده بودند

[67] ابن هشام، عبدالملک، السیره النبویه، ج1، ص203.

[68] ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج1، ص130131.

پیشگویی ورقه بن نوفل درباره ازدواج خدیجه با مردی از قریش که نبی قوم خواهد شد

[69] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج16، ص2324.

پیشگویی مردی، در یک جشن زنانه که خدیجه نیز حضور داشت، از آمدن پیامبری و بشارت به این‌که هرکدام از آن زنان می‌تواند با او ازدواج کند.

[70] ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج8، ص15.

[71] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج16، ص4.

ازدواج در منابع تاریخی

آنچه در مصادر تاریخی درباره ازدواج خدیجه با پیامبر آمده، بیش از همه مبتنی بر روایات محمد بن اسحاق بن یسار (متوفی 151)، و سپس محمد بن عمر واقدی (متوفی 207)، و هشام بن سائب کلبی (متوفی 204)، عمر بن سعد کاتب واقدی (متوفی 230) است.
یکی از مصادر نقل این ازدواج کتاب الانوار ابوالحسن بکری است.

[72] بکری، احمد بن عبداللّه، الانوار فی مولد النبی محمد صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم، ج1، ص137ـ190.

این کتاب دربردارنده گزارش‌های تاریخیِ آمیخته با مطالب نادرست و غرائب بسیار است و از این‌رو محلّ استناد نیست و مجلسی نیز که برخی روایات آن کتاب را در بحار الانوار

[73] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج16، ص2076.

درج کرده، به غیرقابل اعتماد بودن و اشتمال آن‌ها بر غرائب تأکید کرده است.
در هر صورت، صرفنظر از روایت شاذ یعقوبی

[74] یعقوبی، احمد بن اسحاق، تاریخ یعقوبی، ج2، ص20.

که ازدواج پیامبر با خدیجه را حاصل دیداری ناگهانی در صفا و مروه دانسته، در بیش‌تر منابع سفر تجاری به شام مقدمه اصلی این ازدواج ذکر شده است.

[75] ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج1، ص131132.

[76] ابن حبیب، محمد بن حبیب، کتاب المُحَبَّر، ج1، ص77.

[77] ابن اثیر، علی بن محمد، اسد الغابه فی معرفه الصحابه، ج7، ص90ـ91.

مراسم خواستگاری

خدیجه با توجه به بیوگی و سالمندی در نهایت به وسیله میسره

[78] مَقریزی، احمد بن علی، امتاع الاسماع، ج1، ص10.

یا دوست خود نفیسه، دختر مُنیه

[79] ابن سعد،محمد، الطبقات الکبری، ج1، ص131.

[80] دمیاطی، عبدالمؤمن بن خلف، نساء رسول اللّه صلی‌الله‌علیه‌وسلّم و اولاده و من سالفه من قریش حلفائهم و غیرهم، ج1، ص331989.

[81] عسقلانی، ابن حجر، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج8، ص100.

یا شخصا

[82] ابن اسحاق، محمد بن إسحاق، السیر و المغازی، ج1، ص8182.

[83] ابن حبیب، محمد بن حبیب، کتاب المُحَبَّر، ج1، ص78.

[84] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج16، ص5354.

خواست خود را به اطلاع پیامبر رساند. این در حالی بود که او به تمامی‌خواستگاران خود از سران قریش و بزرگان‌شان که حاضر بودند، مهریه‌های سنگینی بپردازند، جواب رد داده بود.

[85] طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، ج2، ص281، بیروت، دارالتراث، 1387، چاپ دوم.

[86] ابن هشام حمیری، عبدالملک، السیره النبویه، ج1، ص189، بیروت، دارالمعرفه، بی‌تا.

[87] ابن سعد، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، ج1، ص105، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1418، چاپ دوم.

پس از این‌که آن حضرت ماجرای خواستگاری را برای عموهای خود گفت، آنان از شنیدن این خبر شگفت‌زده شدند.
آنان ابتدا صفّیه، دختر عبدالمطلب، عمه پیامبر را برای کسب اطلاع به خانه خدیجه فرستادند

[88] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج16، ص57.

و پس از اطمینان از حقیقت امر، در موعد مقرر به خانه خدیجه رفتند و او را از عمویش، عَمْرو بن اسد، خواستگاری کردند.

[89] ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج1، ص131132.

[90] ابن حبیب، محمد بن حبیب، کتاب المُحَبَّر، ج1، ص78.

[91] بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج1، ص98.

[92] یعقوبی، احمد بن اسحاق، تاریخ یعقوبی، ج2، ص20.

برخی بین عموهای حضرت تنها به نام حمزه اکتفا کرده‌اند،

[93] ابن اسحاق، محمد بن إسحاق، السیر و المغازی، ج1، ص82.

[94] ابن حبیب، محمد بن حبیب، کتاب المُحَبَّر، ج1، ص78.

[95] ابن سید الناس، ابو الفتح، عیون الاثر، ج1، ص71.

در حالی که بیش‌تر منابع نماینده پیامبر و خواننده خطبه را ابوطالب ذکر کرده‌اند.

[96] یعقوبی، احمد بن اسحاق، تاریخ یعقوبی، ج2، ص20.

[97] طبرسی، فضل بن حسن، الاعلام الوری باعلام الهدی، ج1، ص274.

[98] سهیلی، عبدالرحمان بن عبداللّه، الروض الانف فی شرح السیره النبویه لابن هشام، ج2، ص246.

[99] ابن ابی الحدید، عبدالحمید، شرح نهج البلاغه، ج14، ص70.

درباره وکیل خدیجه در این مراسم، اختلافهایی در منابع مشاهده می‌شود: ابن هشام

[100] ابن هشام، عبدالملک، السیره النبویه، ج1، ص190.

خویلد بن اسد، پدر خدیجه، و ابن اسحاق

[101] ابن اسحاق، محمد بن إسحاق، السیر و المغازی، ج1، ص82.

و ابن کلبی

[102] ابن کلبی، هشام بن محمد، جمهره النسب، ج1، ص74.

عمویش عمرو بن اسد، و ابن سیدالناس

[103] ابن سید الناس، ابو الفتح، عیون الاثر، ج1، ص72.

و برادرش عمرو بن خویلد را ذکر کرده‌اند.
با توجه به این‌که خویلد بن اسد در جنگ فِجار و به قولی قبل از آن درگذشته بود

[104] ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج1، ص132.

[105] یعقوبی، احمد بن اسحاق، تاریخ یعقوبی، ج2، ص21.

حضور وی در این خواستگاری و این‌که خدیجه برای راضی کردن پدرش به این ازدواج او را مست کرده بود

[106] ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج1، ص132133.

[107] ابن حبیب، محمد بن حبیب، کتاب المُحَبَّر، ج1، ص78.

[108] یعقوبی، احمد بن اسحاق، تاریخ یعقوبی، ج2، ص21.

[109] مَقریزی، احمد بن علی، امتاع الاسماع، ج1، ص194.

مبنایی ندارد.

[110] عبدالحمید محمد طهماز، السیده خدیجه ام المؤمنین و سبّاقه الخلق الی الاسلام، ج1، ص32ـ35.

مراسم خواستگاری و عقد، دو ماه و 25 روز بعد از سفر تجاری شام برگزار شد

[111] مَقریزی، احمد بن علی، امتاع الاسماع، ج1، ص17.

و مهریه خدیجه مبلغ دوازده و نیم یا دوازده اوقیه (هر اوقیه معادل چهل درهم)

[112] بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج1، ص111.

تعیین شد.

[113] احمد بن علی مَقریزی، امتاع الاسماع، ج1، ص10.

[114] ابن حبیب، محمد بن حبیب، کتاب المُحَبَّر، ج1، ص79.

[115] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج16، ص10.

[116] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج16، ص12.

[117] ابن هشام، عبدالملک، السیره النبویه، ج1، ص190.

[118] مَقریزی، احمد بن علی، امتاع الاسماع، ج1، ص10.

[119] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج16، ص70.

پس از برگزاری جشن ازدواج

[120] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج16، ص7076.

این دو برای مدتی کوتاه در خانه حکیم بن حزام

[121] ازرقی، محمد بن عبداللّه، اخبار مکه و ماجاء فیها من الآثار، ج2، ص251.

سکنا گزیدند و سپس به خانه خدیجه

[122] ازرقی، محمد بن عبداللّه، اخبار مکه و ماجاء فیها من الآثار، ج2، ص199.

انتقال یافتند.
در اکثر منابع، پیامبر را هنگام ازدواج 25 ساله و خدیجه را چهل ساله دانسته‌اند.
برخی نیز اقوال دیگری در باب سن خدیجه آورده‌اند.

[123] ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج8، ص17.

[124] ابن حبیب، محمد بن حبیب، کتاب المُحَبَّر، ج1، ص79.

[125] بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج1، ص98.

[126] ابن عبدالبر، یوسف ‌بن ‌عبد‌اللهّ، الاستیعاب فی معرفه الاصحاب، ج4، ص1818.

به هر حال به نظر می‌رسد که چهل سال سن تقریبی بوده و دلیل انتخاب این عدد آن است که چهل سالگی سن کمال و بلوغ عقلی محسوب می‌شود.

[127] عبدالحمید محمد طهماز، السیده خدیجه ام المؤمنین و سبّاقه الخلق الی الاسلام، ج1، ص35ـ40.

اقدامات

خدیجه پس از ازدواج با پیامبر همیشه یاری همراه و کمک‌کاری همدل برای پیامبر بود و گواه بر این مطلب عمل‌کرد و اقداماتی بود که خدیجه در این راستا انجام داد.

بعد از ازدواج

خدیجه پس از ازدواج با پیامبر، تمام داراییش را به وی بخشید

[128] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج16، ص71.

و کارهای تجاری را نیز به او سپرد، حتی غلامان و کنیزان خود، از جمله میسره، را آزاد کرد.

[129] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج16، ص52.

حلیمه سعدیه، دایه حضرت رسول، در ایام خشکسالی به منزل ایشان آمد.
خدیجه برای تشکر از زحمات دایه همسرش وی را بسیار احترام کرد و چهل گوسفند و یک شتر نیز به او هدیه داد؛ ثوبیه، کنیز ابولهب، که نخستین بار به پیامبر شیر داده بود، از جمله کسانی بود که با آنان در ارتباط بود.
خدیجه حتی برای جبران خدمت وی و کسب رضایت پیامبر بارها تلاش کرد تا او را از ابولهب بخرد و آزاد کند، ولی موفق نشد.

[130] بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج1، ص96.

زید بن حارثه، غلامی بود که خدیجه به پیامبر بخشید

[131] ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج1، ص497.

و حضرت نیز او را آزاد و پسر خوانده خویش کرد، و از اینرو تا مدت‌ها زید بن محمد نامیده می‌شد.

[132] بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج1، ص467.

[133] ابن اثیر، علی بن محمد، اسد الغابه فی معرفه الصحابه، ج7، ص126.

بعد از نزول وحی

در برخی گزارش‌های تاریخی از آغاز وحی، ذکر شده است که پیامبر با تسلی خدیجه ــ پس از آن‌که خدیجه درخصوص نبوت پیامبر با پسرعموی خود به نام ورقه مشورت کردــ آرام گرفت.

[134] ابن اسحاق، محمد بن إسحاق، السیر و المغازی، ج1، ص132133.

[135] ابن هشام، عبدالملک، السیره النبویه، ج1، ص222224.

[136] بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج1، ص121ـ122.

سوای تردید در شخصیت تاریخی ورقه

[137] عاملی، جعفر مرتضی، الصحیح من سیره النبی الاعظم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم)، ج3، ص9.

گزارش‌های مذکور با احادیثِ معتبر ناسازگار است و ایرادات اساسی نیز به آن وارد شده است.
خدیجه نخستین بانویی است که به پیامبر گروید.

[138] ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج3، ص21.

[139] ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج8، ص17.

[140] ابن عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینه دمشق، ج3، ص191.

[141] عبدالحمید محمد طهماز، السیده خدیجه ام المؤمنین و سبّاقه الخلق الی الاسلام، ج1، ص80ـ82.

همچنین بنابر گزارش ابن سعد،

[142] ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج8، ص1718.

وی همراه پیامبر و علی (علیه السلام) در مسجدالحرام نماز می‌گزارد.
برخورداری از حمایت‌های بی‌دریغ و دلگرم کننده همسری یک دل و هم عقیده از سعادت‌های یک فرد انقلابی به شمار می‌آید و خدیجه (سلام‌الله‌علیهم) در این عرصه همدلی و همراهی سرآمد زنان بود. وجود خدیجه (سلام‌الله‌علیهم) سختی‌های راه رسالت را بر رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) آسان می‌کرد. او وزیری راستین برای اسلام بود و رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) با مهر و صفای او آرامش می‌یافت.

[143] بیهقی، ابوبکر، دلائل النبوه، ج2، ص352، بیروت، دارالکتب العلمیه.

[144] ابن سید الناس، ابو الفتح، عیون الاثر، ج1، ص151، بیروت، دارالقلم، 1414، چاپ اول.

[145] ذهبی، شمس الدین محمد، تاریخ اسلام، ج1، ص236، تحقیق عمر عبدالسلام تدمری، بیروت، دارالکتاب العربی، 1993، چاپ دوم.

زمانی که سخنان زشت و ناهنجار مشرکان در تکذیب نبوت رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) غبار غم بر چهره‌ی آن حضرت (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) می‌نشاند، این خدیجه (سلام‌الله‌علیهم) بود که تیرگی‌های غم را از چهره‌ی رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) می‌زدود و کار را بر او آسان می‌کرد.

[146] ببیهقی، ابوبکر، دلائل النبوه، ج2، ص352، بیروت، دارالکتب العلمیه.

[147] ابن سید الناس، ابو الفتح، عیون الاثر، ج1، ص151، بیروت، دارالقلم، 1414، چاپ اول.

[148] ذهبی، شمس الدین محمد، تاریخ اسلام، ج1، ص236، تحقیق عمر عبدالسلام تدمری، بیروت، دارالکتاب العربی، 1993، چاپ دوم.

[149] بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج4، ص1820، بیروت، دارالفکر، چاپ اول.

در ایام محاصره اقتصادی بنی هاشم در شعب ابیطالب، خدیجه اموالش را در حمایت از پیامبر هزینه کرد.

[150] طبرسی، فضل بن حسن، الاعلام الوری باعلام الهدی، ج1، ص125.

به نظر عده‌ای از مفسران، آیه هشت سوره ضحی: «ای پیامبر (آیا تو را نیازمند نیافت پس بی‌نیاز و توانگر ساخت»، به این حمایت‌های مالی خدیجه اشاره دارد.

[151] فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج10، ص384.

[152] ابن جوزی، زادالمسیر فی علم التفسیرج4، ص458.

تأثیر حمایت‌های مالی خدیجه به حدی بود که پیامبر، بعدها آن را ستود و فرمود: «هیچ ثروتی به اندازه ثروت خدیجه برایم سودمند نبود».

[153] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج19، ص63.

[154] شیخ طوسی، امالی، ص467، قم، انتشارات دارالثقافه، 1414.

کمک‌های ابوالعاص و حکیم بن حزام، خواهرزاده و برادرزاده خدیجه، به محاصره شدگان در شعب ابی‌طالب، در حالی که هنوز آن دو نفر اسلام نیاورده بودند، تنها به دلیل وجود خدیجه در میان آنان بود.

[155] ابن اسحاق، محمد بن إسحاق، السیر و المغازی، ج1، ص161.

[156] ابن هشام، عبدالملک، السیره النبویه، ج2، ص5.

[157] طبرسی، فضل بن حسن، الاعلام الوری باعلام الهدی، ج1، ص127.

القاب آن حضرت

از برجسته‌ترین لقب‌های دختر فرزانه حجاز، واژه «طاهره» یا پاک‌منش است؛ چرا که آن حضرت با آنکه در میان ناز و نعمت و اعتبار خانوادگی زندگی می‌کرد، اما این امکانات هرگز نتوانست آن جوان پاک‌منش را دستخوش غفلت و یا مستی کند. او با آنکه قبل از آشنایی با پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) مدیریت یک سازمان بزرگ اقتصادی را بر عهده داشت و ده‌ها مرد در تشکیلات او بودند، مگر به قدر ضرورت با آنان برخورد نمی‌کرد و دامان عفاف را حفظ می‌کرد. در شب نشینی‌های گناه آلود اشراف شرکت نکرده و خود را آلوده نمی‌ساخت و به هیچ وجه روش منحط جامعه را نمی‌پذیرفت و ذره‌ای به رسوم رایج دل نمی‌داد. هرگاه زنی یا دختری به دنبال کمال و معنویت بود، به سرای او می‌شتافت و از وی درس می‌آموخت. یکی از دانشمندان اهل سنت در مورد حضرت خدیجه می‌نویسد: «و کانت تدعی فی الجاهلیه بالطاهره لشده عفافها»
«خدیجه (سلام‌الله‌علیهم) در روزگار تیره و تار جاهلیت به خاطر پروا و معنویت بسیارش، پاک روش و پاک منشی یا طاهره خوانده می‌شد».

[158] کرمی فریدنی، علی، جلوه‌هایی از فروغ آسمان حجاز، ج1، ص14.

از القاب دیگر آن حضرت "سیده النساء القریش" (سرور زنان قریش)؛ "مبارکه" (بانوی پر برکت)؛ سرور زنان عالم؛ "صدیقه" (بانوی راستی و درستی)؛زکیه (پاک و بالنده از نظر جسم، روح و اندیشه)، راضیه (خشنود از تدبیر و تقدیر حکیمانه‌ی خدا)، مرضیه (انسان شایسته‌ای که خدا از او خشنود است)، کبری

[159] جمعی از نویسندگان، القاب الرسول و عترته، ص29.

(بانوی ارجمند و بلند پایه) و هم چنین "ام الیتامی" و "ام المؤمنین" را می‌توان نام برد.

توان مدیریتی

با توجه به شرایط آن روزگار، که زن را از تمام احتیاجات محروم و دختران را زنده به گور می‌کردند و با توجه به موقعیت و فعالیت اقتصادی خدیجه (سلام‌الله‌علیهم) می‌توان او را خردمندترین و کارآمدترین زن روزگار خود نامید. یکی از نویسندگان عرب در مورد او می‌نویسد: «خدیجه این بانوی آگاه و پاک سرشت و این انسان شیفته معنویت که حق‌گرایی، فضیلت‌طلبی و نواندیشی و عشق به کمال از ویژگی‌های او بود. از همان روزگار جوانی و پیش از آشنایی با پیامبر، یکی از دختران نامدار و با فضیلت حجاز و عرب به شمار می‌آمد. در جهان عرب نخستین، زن توانمندی است که در تجارت و مدیریت درخشید و در این راه شخصیت منطقه‌ای و شهرت جهانی به هم زد. به گونه‌ای که نام بلند او در تاریخ عرب و در آثار و نوشته‌های تاریخ نگاران پیش از اسلام نیز باشکوه و عظمت و به عنوان یک قهرمان بزرگ ملی آمده است».

[160] کوفی، محمد بن سلیمان، مناقب امیرالمؤمنین علیه‌السلام، ج2، ص422.

نخستین زن مسلمان

ابن اسحاق گفته است، خدیجه نخستین کسی بود که به خدا و رسولش ایمان آورد و آنچه را که رسول خدا آورده بود، تصدیق نمود. پس پروردگار به جهت ایمان وی، از رسولش بار اندوه را سبک کرد. هنگامی که پیامبر از اعماق دل با خدیجه صحبت می‌کرد، خدیجه از اندوه او می‌کاست و او را تصدیق می‌کرد و کار مردم را بر او آسان می‌شمرد.

[161] طبری، محمد بن جریر، تاریخ طبری، ترجمه ابوالقاسم پاینده، ج3، ص843.

وفات

اندک زمانی پس از شکست محاصره اقتصادی، خدیجه، در 65 سالگی در رمضان سال دهم بعثت،

[162] ابن سعد، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، ج8، ص14، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1418، چاپ دوم.

[163] ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج8، ص18.

به فاصله سه روز بعد از وفات ابوطالب

[164] مسعودی، التنبیه، ج1، ص199.

درگذشت.

[165] بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج1، ص406.

[166] ابن عبدالبر، یوسف ‌بن ‌عبد‌اللهّ، الاستیعاب فی معرفه الاصحاب، ج4، ص1825.

امّ ایمن، کنیز آزاد شده پیامبر اکرم، و امّ فضل او را غسل دادند

[167] بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج1، ص406.

و پیامبر با دستان مبارکش وی را در قبرستان حَجون (قبرستان ابوطالب) بدون ادای نماز به خاک سپرد، چرا که هنوز نماز میت واجب نشده بود.

[168] ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج8، ص1819.

[169] بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج1، ص406.

[170] امتاع الاسماع، ج6، ص26، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1420، چاپ اول.

این مصیبت چنان بر پیامبر گران آمد که فرمود: «این روزها، بر این امت دو مصیبت وارد شده که نمی‌دانم به کدامیک از آن دو بی‌تاب ترم»،

[171] یعقوبی، احمد بن اسحاق، تاریخ یعقوبی، ج2، ص35.

از اینرو آن سال عام الحزن نامیده شد.

[172] طبرسی، فضل بن حسن، الاعلام الوری باعلام الهدی، ج1، ص132.

[173] امتاع الاسماع، ج1، ص45، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1420، چاپ اول.

[174] طبرسی، اعلام الوری باعلام الهد، ج1، ص53، تهران، انتشارات اسلامیه، 1390، چاپ سوم.

قبر خدیجه پیوسته زیارتگاه مسلمانان بوده است ولی در سال 1343 وهابیون آن را ویران کردند.

[175] محسن امین، تجدید کشف الارتیاب فی اتباع محمد بن عبدالوهاب، ج1، ص55.

خدیجه هنگامی که جان می‌داد، رسول خد بر او وارد شد و فرمود: «مرا آنچه می‌بینم ناگوارست و شاید خدا در ناگواری، خیری بسیار قرار دهد»
و چون خدیجه وفات کرد، فاطمه می‌گریست و به رسول خدا می‌گفت: مادرم کجاست؟ پس جبرئیل بر او فرود آمد و گفت: به فاطمه بگو که خدای متعال برای مادرت در بهشت خانه‌ای از در و گوهر بنا کرده است که رنج و داد و بیدادی در آن نیست. و او در کنار آسیه و مریم است.
آری خدیجه، همان بانوی پاک دامن و مهربانی بود که امیرالمؤمنین علی (علیه‌السّلام) در وصف او این چنین می‌سراید: «هان‌ ای دو چشم من، باران اشک از آسمان دیدگانم فرو بارید، خدا این گریه و این باران اشک را در سوگ دو یار خدا، کار اسلام و قرآن و دو پشتیبان بی همانند پیامبر آزادی و عدالت بر شما مبارک سازد...
پیشتازترین زن در راه آزادی بود و با پیامبر نماز گذارد و به نیایش نشست، باران اشک فرو بارید. بر همان بانوی خود ساخته و پاک روش و پاک منشی که خدا خیمه و سرای او را پاک و پاکیزه ساخته است».

[176] طوسی، محمد بن حسن، الامالی، ص175.

فرزندان

در شماره و ترتیب فرزندان خدیجه از پیامبر، یعنی زینب، رقیه، امّ کلثوم، فاطمه،

[177] زبیری، مصعب بن عبداللّه، نسب قریش، ج1، ص231.

[178] زبیری، مصعب بن عبداللّه، نسب قریش، ج1، ص21.

[179] ابن حبیب، محمد بن حبیب، کتاب المُحَبَّر، ج1، ص52.

[180] ابن حبیب، محمد بن حبیب، کتاب المُحَبَّر، ج1، ص79.

[181] بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج1، ص401.

[182] بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج1، ص401.

قاسم و عبداللّه

[183] ابن کلبی، هشام بن محمد، جمهره النسب، ج 1، ص30.

[184] بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج1، ص402.

[185] یعقوبی، احمد بن اسحاق، تاریخ یعقوبی، ج2، ص20.

اختلاف هست.

[186] طبری، احمد بن عبداللّه، السَّمط الثَّمین فی مناقب اُمّهات المؤمنین، ج1، ص119 و 131-127 و 130.

[187] دمیاطی، عبدالمؤمن بن خلف، نساء رسول اللّه صلی‌الله‌علیه‌وسلّم و اولاده و من سالفه من قریش حلفائهم و غیرهم، ج1، ص34ـ35.

در برخی منابع از سه یا چهار پسر یاد شده که ظاهرآ القاب عبداللّه، یعنی طیب و طاهر، اسامی جداگانه‌ای در نظر گرفته شده‌اند.

[188] ابن اسحاق، محمد بن إسحاق، السیر و المغازی، ج1، ص245.

[189] طبرسی، فضل بن حسن، الاعلام الوری باعلام الهدی، ج1، ص275.

عده‌ای

[190] ابن حزم، ابومحمد، علی ‌بن ‌احمد، جوامع السیره، ج1، ص39.

[191] ابن عبدالبر، یوسف ‌بن ‌عبد‌اللهّ، الاستیعاب فی معرفه الاصحاب، ج4، ص1818.

زینب و برخی

[192] ابن عبدالبر، یوسف ‌بن ‌عبد‌اللهّ، الاستیعاب فی معرفه الاصحاب، ج4، ص18181819.

[193] ابن اثیر، علی بن محمد، اسد الغابه فی معرفه الصحابه، ج7، ص114.

قاسم را اولین فرزند ایشان دانسته‌اند.
در مورد دختران نیز ترتیب قابل قبولی ارائه نشده است.
باتوجه به این‌که زینب در سی سالگی پیامبر متولد شده

[194] نویری، احمد بن عبدالوهاب، نهایه الارب فی فنون الارب، ج18، ص218.

به نظر می‌رسد بزرگترین فرزند حضرت بوده است و از آن‌جا که رقیه و امّ کلثوم پس از جدایی از پسران ابولهب یکی پس از دیگری به نکاح عثمان درآمدند

[195] زبیری، مصعب بن عبداللّه، نسب قریش، ج1، ص2223.

[196] ابن حبیب، محمد بن حبیب، کتاب المُحَبَّر، ج1، ص53.

[197] بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج1، ص397.

ظاهرا از حضرت فاطمه (سلام‌اللّه‌علیها) که در سال دوم یا پنجم بعد از بعثت متولد شد،

[198] تستری، محمدتقی، رساله فی تواریخ النبی و الآل علیهم‌السلام، ج1، ص89.

بزرگترند.
حسن امین

[199] حسن امین، دائره المعارف الاسلامیه الشیعیه، ج1، جزء1، ص38.

به نقل از آل یاسین به دلیل تشتت و اختلاف در اسناد تاریخی، جز فاطمه دختر دیگری برای خدیجه از پیامبر قائل نیست.
این نظر را جعفر مرتضی عاملی در کتاب ربائب الرسول (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم): شبهات و ردود (قم 1386ش) و کتاب البنات ربائب: قل هاتوا برهانکم (قم 1386ش) با تفصیل بیشتری مورد تأکید قرار داده است.
این نظر را ابوماذ بن احمد در کتاب زینب و رقیه و ام کلثوم بنات رسول اللّه (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) لاربائبه (کویت 2007) و خلیفه عبید کلبانی عمانی در کتاب أولاد النبی و هل للنبی بنت غیرالزهراء (بیروت 1428/ 2007) مورد نقد قرار داده‌اند.

فضائل

در فضیلت خدیجه و ارزش و احترام او نزد پیامبر و خویشان وی، سخنان زیادی وارد شده است.
از این احادیث چنین برداشت می‌شود که خدیجه محبوب‌ترین زن ایشان بوده است

[200] ابن اسحاق، محمد بن إسحاق، السیر و المغازی، ج1، ص244245.

[201] ابن عبدالبر، یوسف ‌بن ‌عبد‌اللهّ، الاستیعاب فی معرفه الاصحاب، ج4، ص18211823.

بنابر حدیثی از پیامبر اسلام (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) در تفسیر آیه 42 آل عمران خطاب به امام علی (علیه‌السلام)، خدیجه یکی از چهار زن برتر دنیا بوده است.

[202] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج43، ص36.

[203] ابن عبدالبر، یوسف ‌بن ‌عبد‌اللهّ، الاستیعاب فی معرفه الاصحاب، ج4، ص18211823.

رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) او را یکی از بهترین زنان جهان معرفی فرموده

[204] بخاری، محمد بن اسماعیل، صحیح البخاری، ج4، ص164.

[205] ابن حبان، صحیح ابن حبان، ج15، ص470، تحقیق شعیب الارنؤوط، الرساله، چاپ دوم، 1993.

در وصفش فرمودند: خدیجه (سلام‌الله‌علیهم) در زیبایی یکی از نیکوترین زنان و در خردورزی از کاملترین زنان و در فرزانگی از داناترین زنان بود. اوعفیف‌ترین، متدین‌ترین، باحیاترین، با شخصیت‌ترین و برازنده‌ترین زنان بود.

[206] انصاری زنجانی خوئینی، اسماعیل، الموسوعه الکبری عن فاطمه الزهرا (سلام‌الله‌علیهم)، ج12، ص370، قم، دلیل ما، 1428، چاپ اول.

سخنان صریح پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) به خوبی از موقعیت ممتاز خدیجه (سلام‌الله‌علیهم) در نزد ایشان (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) و شخصیت‌ والای او