توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل حبيب الدروب دارای 120 اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل مي باشد و در فايل اصلي پاورپوینت کامل حبيب الدروب،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل حبيب الدروب :

حبیب بن مسلمه فهری

حبیب بن مسلمه بن مالک الاکبر قرشی فهری، مکنی به ابو عبدالرحمن از نوادگان وائله بن عمرو بن شیبان، در صحابی بودن وی اختلاف است، از یاران معاویه به شمار آمده و از سرشناسان زمان خود بود.

فهرست مندرجات

1 - معرفی اجمالی
1.1 - تاریخ ولادت حبیب
2 - حبیب در دوران پیامبر
2.1 - نظر زبیر در صحابی بودن وی
2.2 - همسران حبیب
3 - دوران خلفای نخستین
3.1 - فتح غوطه و حومه
3.2 - واقعه مرج الصفر
3.3 - والی حمص
3.4 - شهرت بطنان حبیب
3.5 - گشودن دژها
3.6 - فتح آذربایجان
4 - زمان عثمان
4.1 - جنگ حبیب با رومیان
4.2 - مصالحه حبیب با حاکمان
4.3 - فتح شمشاط
4.4 - حبیب فاتح ارمنستان
5 - دوران خلافت معاویه
5.1 - جنگ با حضرت علی
5.2 - مصالحه با امپراطور روم
5.3 - سال و محل فوت حبیب
5.4 - اوصاف حبیب
5.5 - فرمایش امام حسن به حبیب
6 - محل سکونت فرزندان حبیب
7 - فهرست منابع
8 - پانویس
9 - منبع

معرفی اجمالی

نام کامل وی، حبیب ‌بن مسلمه بن مالک الاکبر بن وَهْب‌ بن ثَعْلَبه است. مادر وی دختر نافِش بن وهب‌ بن ثعلبه (ناقِش) بن وَهْب‌ بن ثعلبه بود. پدرش مسلمه فهری بود که حبیب از وی روایت نقل کرده است.

[1] ابن عبد البر، یوسف بن عبدالله، الاستیعاب فی معرفه الاصحاب، ج1، ص320، تحقیق علی محمد البجاوی، بیروت، دار الجیل، 1412.

اهل شام برای او فضایل بسیاری برشمرده و وی را مستجاب‌ الدعوه خوانده‌اند. به خاطر کثرت فتوحاتش در شام و روم وی را مورد تمجید قرار داده و لقب حبیب الروم

[2] بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج11، ص56، تحقیق سهیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت، دار الفکر، 1417.

[3] ابن‌عبدالبرّ، یوسف‌ بن‌ عبد الله، الاستیعاب فی معرفه الاصحاب، ج1، ص320، چاپ علی‌محمد بجاوی، بیروت 1412/1992.

[4] ابن‌حجر عسقلانی، احمد بن علی، الاصابه فی تمییزالصحابه، ج2، ص22، چاپ علی‌محمد بجاوی، بیروت 1412/1992.

و حبیب‌الدُرُوب

[5] ابن‌اثیر، علی بن أبی الکرم، اسدالغابه فی معرفه الصحابه، ج1، ص448، چاپ محمد ابراهیم بنا و محمد احمد عاشور، قاهره 19701973.

بر وی نهاده‌اند. نسب حبیب به بنی‌ مُحارب ‌بن فِهْر، از طوایف قریش، می‌رسد

[6] ابن‌کلبی، هشام بن محمد، جمهرهالنسب، ج1، ص119 120، چاپ ناجی حسن، بیروت 1407/1986.

[7] ابن‌سعد، محمد بن سعد، الطبقات الکبری (بیروت)، ج7، ص409.

[8] ابن‌عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج12، ص68، چاپ علی‌شیری، بیروت 14151421/ 1995 2001.

، از این‌رو به فِهری و قُرَشی منسوب است.

[9] محمدبن اسماعیل بخاری، التاریخ‌الکبیر، ج 2، ص310، (بیروت 1407/ 1986).

گاه نیز از او با نسبت حجازی

[10] ابن‌حجر عسقلانی، احمد بن علی، الاصابه فی تمییزالصحابه، ج2، ص22، چاپ علی‌محمد بجاوی، بیروت 1412/1992.

و مکی

[11] ابن‌حجر عسقلانی، احمد بن علی، تهذیب‌التهذیب، ج2، ص190، چاپ صدقی جمیل عطار، بیروت 1415/ 1995.

یاد کرده‌اند.
کنیه او را ابو عبدالرحمان، ابومَسْلَمَه یا ابوسَلَمَه

[12] ابن خیاط، خلیفه، الطبقات، ج1، ص551، روایه موسی‌بن زکریا تستری، چاپ اکرم ضیاء عمری، بغداد (1967).

[13] ابن‌عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج12، ص62، چاپ علی‌شیری، بیروت 14151421/ 1995 2001.

و ابوسعید

[14] بلاذری، احمدبن یحیی، انساب الاشراف، ج11، ص57، چاپ محمود فردوس‌العظم، دمشق 19962000.

ذکر کرده‌اند.

تاریخ ولادت حبیب

از تاریخ ولادت او اطلاعی نیست. به روایت واقدی، وی هنگام وفات پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم)، دو ساله بود

[15] بلاذری، احمدبن یحیی، انساب الاشراف، ج11، ص 57، چاپ محمود فردوس‌العظم، دمشق 19962000.

[16] ابن‌عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج12، ص68، چاپ علی‌شیری، بیروت 14151421/ 1995 2001.

[17] ابن‌سعد، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، ج7، ص409410(بیروت).

[18] ابونعیم اصفهانی، أحمد بن عبد الله، معرفهالصحابه، ج2، ص113، چاپ محمدحسن محمدحسن اسماعیل و مسعد عبدالحمید سعدنی، بیروت 1412/2002.

از این‌رو، صحابی بودن وی محل اختلاف است.

[19] ابن‌حجر عسقلانی، احمد بن علی، تهذیب‌التهذیب، ج2، ص190، چاپ صدقی جمیل عطار، بیروت 1415/ 1995.

حبیب در دوران پیامبر

برخی حبیب را از اصحاب پیغمبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) دانسته‌اند که احادیثی از ایشان حفظ و روایت کرده است و نیز معتقدند وی در برخی غزوات شرکت داشته است، اما مکحول در این قضیه تردید کرده و اظهار داشته است که از فقهای زمان در این باره سؤال کرده است و آنان اظهار بی‌اطلاعی نموده‌اند.

[20] ابن اثیر، علی بن محمد، اسد الغابه فی معرفه الصحابه، ج1، ص499، بیروت، دار الفکر، 1409.

[21] ثقفی کوفی، ابراهیم بن محمد، الغارات و شرح حال اعلام آن، ص417.

واقدی نیز صحابه بودن حبیب را نپذیرفته، چرا که حبیب در زمان وفات پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) دوازده سال بیش‌تر نداشت و در هیچ جنگی هم شرکت نکرده بود.

[22] ابن سعد، محمد بن سعد، طبقات الکبری، ج7، ص287، تحقیق محمد عبد القادر عطا، بیروت، دار الکتب العلمیه.

[23] ابن‌سعد، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، ج7، ص409410.(بیروت)

[24] بلاذری، احمدبن یحیی انساب الاشراف، ج11، ص 57، چاپ محمود فردوس‌العظم، دمشق 19962000.

تنها شامیان ادعا کرده‌اند که وی همراه رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) جنگ کرده است.

[25] ثقفی کوفی، ابراهیم بن محمد، الغارات و شرح حال اعلام آن، ص417.

[26] ابن‌سعد، محمد بن سعد، الطبقات الکبری (بیروت)، ج7، ص409410.

[27] ابن خیاط، خلیفه، الطبقات، روایه موسی‌بن زکریا تستری، ج1، ص297، چاپ اکرم ضیاء عمری، بغداد (1967).

[28] ابن خیاط، خلیفه، الطبقات، روایه موسی‌بن زکریا تستری، ج1، ص301، چاپ اکرم ضیاء عمری، بغداد (1967).

[29] حنظلی رازی، عبد الرحمن بن أبی حاتم، الجرح و التعدیل، ج3، ص108، حیدرآباد، دکن 13711373/ 19521953، چاپ افست بیروت.

نقل شده است که روزی حبیب ظاهراً برای شرکت در جنگی نزد رسول خدا رفت. پدرش خود را به پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) رساند و با این بیان که «این پسر، دست و پای من است» عدم تمایل خود را از رفتن فرزندش ابراز نمود. پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) نیز او را باز گرداند.

[30] ابن اثیر، علی بن محمد، اسد الغابه فی معرفه الصحابه، ج1، ص447، بیروت، دار الفکر، 1409 ق.

چون در همان سال، پدر حبیب از دنیا رفت، حبیب به قصد شرکت در جنگ (احتمالا غزوه تبوک) به مدینه نزد پیامبر رفت.

[31] ابونعیم اصفهانی، أحمد بن عبد الله، معرفهالصحابه، ج2، ص825، چاپ محمدحسن محمدحسن اسماعیل و مسعد عبدالحمید سعدنی، بیروت 1412/2002.

[32] ابن‌عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج12، ص6566، چاپ علی‌شیری، بیروت 14151421/ 1995 2001.

نظر زبیر در صحابی بودن وی

زبیر بن بکّار نیز، برخلاف گفته واقدی، بر آن است که حبیب از پیامبر حدیث شنیده و روایت کرده است.

[33] ابن‌اثیر، علی بن أبی الکرم، اسدالغابه فی معرفه الصحابه، ج1، ص449، چاپ محمد ابراهیم بنا و محمد احمد عاشور، قاهره 19701973.

[34] بلاذری، احمدبن یحیی انساب الاشراف، ج11، ص57، چاپ محمود فردوس‌العظم، دمشق 19962000.

[35] ابن‌عساکر،تاریخ مدینه دمشق، ج12، ص6365، چاپ علی‌شیری، بیروت 14151421/ 1995 2001.

[36] ابن‌عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج12، ص67، چاپ علی‌شیری، بیروت 14151421/ 1995 2001.

ظاهرا صحابی بودن وی، عقیده‌ای است که خاندان حبیب و مورخان اهل شام، ترویج کرده‌اند و مورخان اهل مدینه و فقها آن را نپذیرفته‌اند.

[37] ابونعیم اصفهانی، أحمد بن عبد الله، معرفهالصحابه، ج2، ص820، چاپ محمدحسن محمدحسن اسماعیل و مسعد عبدالحمید سعدنی، بیروت 1412/2002.

[38] ابن‌عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج12، ص71، چاپ علی‌شیری، بیروت 14151421/ 1995 2001.

[39] ابن‌حجر عسقلانی، احمد بن علی، الاصابه فی تمییزالصحابه، ج2، ص22، چاپ علی‌محمد بجاوی، بیروت 1412/1992.

از آن جا که حبیب از یاران با وفای معاویه بود، جعلی بودن روایات دال بر صحابه بودن حبیب دور از ذهن نیست.

همسران حبیب

همسر حبیب‌ ام عبدالله کلبی دختر یزید بود که پس از مرگ او به همسری ضحاک بن قیس فهری در آمد.

[40] طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، ج4، ص248، تحقیق محمد ابو الفضل ابراهیم، بیروت، دار التراث.

از دیگر همسران وی نائله را نام برده‌اند. او پیش از این همسر معاویه بود، پس از آن که معاویه او را طلاق داد با حبیب ازدواج کرد.

[41] طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، ج5، ص329، تحقیق محمد ابو الفضل ابراهیم، بیروت، دار التراث.

از دیگر همسران و فرزندان وی مطلبی یافت نشد.

دوران خلفای نخستین

منابع از اقدامات و فعالیت‌های حبیب در دوره ابوبکر یاد نکرده‌اند، اما از خدمات وی در دوره عمر و عثمان و نیز معاویه سخنان زیادی گفته شده است.
او در زمان عمر، در فتح شام تأثیرگذار بود.

[42] بلاذری، احمدبن یحیی، انساب الاشراف، ج11، ص 56، چاپ محمود فردوس‌العظم، دمشق 19962000.

فتح غوطه و حومه

وی که در سال 13 یکی از افسران تحت امر خالد بن ولید بود، به غوطه (در اطراف دمشق) حمله و روستاهایی را تصرف کرد

[43] بلاذری، احمدبن یحیی، فتوح‌البلدان، ج1، ص123، چاپ دخویه، لیدن 1866، چاپ افست فرانکفورت 1413/1992.

و زنان و مردانشان را نزد خالد فرستاد.

[44] طبری، محمد بن جریر، تاریخ (بیروت)، ج3، ص407.

واقعه مرج الصفر

در واقعه مَرْج‌ الصُّفَّر (محرّم سال 14) نیز یکی از فرماندهان سپاه بود.

[45] ابن‌سعد، محمد بن سعد، الطبقات الکبری (بیروت)، ج4، ص99.

[46] طبری، محمد بن جریر، تاریخ (بیروت)، ج3، ص406.

والی حمص

گفته شده است که حبیب پس از فتح حمص در سال 15

[47] طبری، محمد بن جریر، تاریخ (بیروت)، ج3، ص599-601.

، مدتی از جانب خلیفه دوم، والی آن‌جا بود و سپس عزل شد.

[48] ابن‌عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج12، ص69، چاپ علی‌شیری، بیروت 14151421/ 1995 2001.

[49] ابن‌عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج12، ص74، چاپ علی‌شیری، بیروت 14151421/ 1995 2001.

در سال 15، حبیب فرمانده مقدمه سپاه یزید بن ابی‌ سفیان، از فرماندهان فتوح شام، در نبرد با رومیان و فتح قَیساریه بود.

[50] طبری، محمد بن جریر، تاریخ (بیروت)، ج3، ص603604.

[51] ابن‌اعثم کوفی، احمد، الفتوح، ج1، ص245، چاپ علی شیری، بیروت 1411/1991.

در همین سال در نبرد یرموک، ابوعبیده بن جراح پس از پیروزی بر سپاه روم، حبیب را به فرماندهی گروهی از سواران، در تعقیب دشمن روانه کرد.

[52] بلاذری، احمدبن یحیی، فتوح‌البلدان، ج1، ص136-137، چاپ دخویه، لیدن 1866، چاپ افست فرانکفورت 1413/1992.

[53] طبری، محمد بن جریر، تاریخ (بیروت)، ج3، ص394414.

طبق گزارشی دیگر از همین جنگ، حبیب‌ بن مسلمه یکی از 36 تا 40 گردان سواره (کُرْدُوسه) تحت امر خالد بن ولید را فرماندهی می‌کرد.

[54] طبری، محمد بن جریر، تاریخ (بیروت)، ج3، ص396.

[55] ابن‌عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج12، ص71، چاپ علی‌شیری، بیروت 14151421/ 1995 2001.

در سال 15، ابو عبیده بن جراح برای بار دوم انطاکیه را فتح کرد و حکومت آن‌جا را به حبیب‌ بن مسلمه سپرد. حبیب به شهر جرجومه حمله کرد و جراجمه را به تسلیم واداشت.

[56] بلاذری، احمدبن یحیی، فتوح‌البلدان، ج1، ص160، چاپ دخویه، لیدن 1866، چاپ افست فرانکفورت 1413/1992.

شهرت بطنان حبیب

حبیب از طرف ابوعبیده مأمور شد به بُطنان برود. وی دژی را در آن‌جا فتح کرد و بدین سبب آن‌جا به بُطنان حبیب مشهور شد. پس از آن به قاصرین لشکر کشید.

[57] بلاذری، احمدبن یحیی، فتوح‌البلدان، ج1، ص149-151، چاپ دخویه، لیدن 1866، چاپ افست فرانکفورت 1413/1992.

پس از مرگ ابوعبیده، عیاض ‌بن غَنْم حبیب را برای فتح سُمَیساط و قَرْقیسیا روانه کرد و این دو شهر با مصالحه فتح گردید.

[58] بلاذری، احمدبن یحیی، فتوح‌البلدان، ج1، ص174-176، چاپ دخویه، لیدن 1866، چاپ افست فرانکفورت 1413/1992.

[59] ابن‌اعثم کوفی، احمد، الفتوح، ج1، ص257 258، چاپ علی شیری، بیروت 1411/1991.

پس از فتح حلب (سال 16)، ابوعبیده، حبیب‌ بن مسلمه را به همراه عِیاض ‌بن غَنْم به سوی انطاکیه «که مردم آن پیمان صلح را شکسته بودند،» فرستاد. آن دو انطاکیه را بار دیگر فتح کردند؛ بنابر قولی دیگر، عمرو بن عاص آن‌جا را فتح کرد.

[60] بلاذری، احمدبن یحیی، فتوح‌البلدان، ج1، ص148، چاپ دخویه، لیدن 1866، چاپ افست فرانکفورت 1413/1992.

حبیب فرمانده سپاه مسلمین شد و در فتح جزیره (در شام) نقش مهمی‌ ایفا کرد. وی در آن جا فرمانده جنگجویان غیر عرب بود.

[61] طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، ج4، ص55، تحقیق محمد ابو الفضل ابراهیم، بیروت، دار التراث.

عمر پس از آن وی را حاکم جزیره کرد. حبیب ارمنستان و آذربایجان را نیز فتح کرده و به قلمرو حکومت خود افزود.

[62] ابن اثیر، علی بن محمد، اسد الغابه فی معرفه الصحابه، ج1، ص449، بیروت، دار الفکر، 1409 ق.

گشودن دژها

در روزگار عمر، حبیب دژ زِبَطْرَه (متعلق به رومیان) و دژ حَدَث را گشود.

[63] بلاذری، احمدبن یحیی، فتوح‌البلدان، ج1، ص189، چاپ دخویه، لیدن 1866، چاپ افست فرانکفورت 1413/1992.

[64] بلاذری، احمدبن یحیی، فتوح‌البلدان، ج1، ص191، چاپ دخویه، لیدن 1866، چاپ افست فرانکفورت 1413/1992.

گفته شده است که عمر پس از عزل عیاض ‌بن غنم، مدتی حبیب را والی جزیره کرد.

[65] ابن خیاط، خلیفه، تاریخ خلیفهبن خیاط، ج1، ص89، چاپ مصطفی نجیب فوّاز و حکمت کشلی فوّاز، بیروت 1415/1995.

فتح آذربایجان

به روایتی، در سال 22 حبیب آذربایجان را با جنگ فتح کرد.

[66] ابن خیاط، خلیفه، تاریخ خلیفهبن خیاط، ج1، ص86، چاپ مصطفی نجیب فوّاز و حکمت کشلی فوّاز، بیروت 1415/1995.

عمر در همان سال، زیاد بن حنظله را به جانشینی حبیب به منطقه جزیره فرستاد و حبیب برای یاری سُراقَه بن عمرو، که سرگرمِ فتح باب الابواب بود، حرکت کرد.
سراقه پس از فتح باب‌الابواب، حبیب را به تفلیس فرستاد، اما او موفق به فتح آن‌جا نشد.

[67] طبری، محمد بن جریر، تاریخ (بیروت)، ج4، ص155157.

زمان عثمان

وقتی عثمان به خلافت رسید، به معاویه، فرمانروای شام و جزیره، دستور داد تا حبیب را به ارمینیه روانه کند. به قولی «که بلاذری آن را ترجیح داده است» عثمان خود مستقیما به حبیب چنین فرمانی داد. حبیب، با شش یا هشت هزار تن از اهالی شام و جزیره، به سوی ارمینیه رفت و در اطراف قالیقَلا اردو زد. اهل شهر بر لشکر وی حمله بردند. حبیب آنان را به درون شهر راند و به شرط پرداخت جزیه یا جلای وطن، به آنان امان داد.

جنگ حبیب با رومیان

چند ماه بعد، به وی خبر رسید که بطریقِ اَرمیناقُس گروه عظیمی را برضد مسلمانان گردآورده و از مردم آلّان و ابخاز و سمندر کمک گرفته است. حبیب از عثمان کمک خواست. به دستور خلیفه، معاویه دو هزار تن را برای یاری حبیب به قالیقلا فرستاد. از کوفه نیز شش هزار تن به یاری او شتافتند.
به سبب تأخیر نیروهای کمکی، و شاید به انگیزه جاه‌طلبی، حبیب در کرانه فرات (به قولی در قالیقلا و به روایتی ضعیف، در نزدیکی دَبیل) با سپاه روم (که شمار آنان را از هفتاد هزار تا بیش از هشتاد هزار تن نوشته‌اند) وارد جنگ شد. در شبیخونی، فرمانده سپاه روم (به روایت واقدی: مَوریان) کشته شد و مسلمانان پیروز شدند و غنایم بسیار گرفتند.
هنگامی که سپاهیان کوفه رسیدند، میان اهل عراق و اهل شام بر سر تقسیم غنایم اختلاف افتاد.

[68] بلاذری، احمدبن یحیی، فتوح‌البلدان، ج1، ص196-199، چاپ دخویه، لیدن 1866، چاپ افست فرانکفورت 1413/1992.

[69] طبری، محمد بن جریر، تاریخ (بیروت)، ج4، ص247 248.

[70] ابن‌اعثم کوفی، احمد، الفتوح، ج2، ص341343، چاپ علی شیری، بیروت 1411/1991.

[71] ابن‌عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج12، ص7476، چاپ علی‌شیری، بیروت 14151421/ 1995 2001.

[72] یعقوبی، احمد بن ابی یعقوب، تاریخ یعقوبی، ج2، ص157.

مصالحه حبیب با حاکمان

پس از آن، حبیب با حاکم خِلاط و حاکم مُکْس (از نواحی بُسْفُرَّجان) مصالحه کرد و با فرستادن لشکریانی، اَرْجیش و باجُنَیس را گرفت و سپاهیان او دبیل و تمام روستاهای اطراف آن را تصرف کردند.
حبیب با بطریق‌های سِراج طَیر، بَغْرَوَند و بسفرّجان، در قبال مبلغی خراجِ سالیانه، صلح کرد و نَشَوی (نخجوان) را نیز به صلح و سیسَجان را به جنگ گشود.

[73] بلاذری، احمدبن یحیی، فتوح‌البلدان، ج1، ص199-201، چاپ دخویه، لیدن 1866، چاپ افست فرانکفورت 1413/1992.

[74] ابن‌اعثم کوفی، احمد، الفتوح، ج2، ص345346، چاپ علی شیری، بیروت 1411/1991.

فتح شمشاط

همچنین در زمان خلافت عثمان، معاویه، حبیب ‌بن مسلمه را به همراه صفوان ‌بن مُعَطَّل سُلَمی، به سوی شِمشاط (از نواحی ارمینیه) فرستاد که آن‌جا را با مصالحه فتح کردند.

[75] بلاذری، احمدبن یحیی، فتوح‌البلدان، ج1، ص183-184، چاپ دخویه، لیدن 1866، چاپ افست فرانکفورت 1413/1992.

حبیب در ادامه فتوح خود در ارمینیه، شهرهای بسیار دیگری را تصرف کرد و بر آن‌ها خراج بست.

[76] بلاذری، احمدبن یحیی، فتوح‌البلدان، ج1، ص202-203، چاپ دخویه، لیدن 1866، چاپ افست فرانکفورت 1413/1992.

حبیب فاتح ارمنستان

حبیب سپس جُرزان (گرجستان شرقی) و تفلیس را به صلح گشود و برای اهالی آن‌ها امان‌نامه نوشت و به عبادت‌گاه‌های آنان تعرضی نکرد.

[77] بلاذری، احمدبن یحیی، فتوح‌البلدان، ج1، ص201-202، چاپ دخویه، لیدن 1866، چاپ افست فرانکفورت 1413/1992.

[78] یعقوبی، احمد بن ابی یعقوب، تاریخ یعقوبی، ج2، ص168.

از حبیب باعنوان فاتح ارمنستان یاد شده است.

[79] ابن‌حجر عسقلانی، احمد بن علی، الاصابه فی تمییزالصحابه، ج2، ص22، چاپ علی‌محمد بجاوی، بیروت 1412/1992.

عثمان، نخست تصمیم داشت ولایت همه ارمینیه را به حبیب بسپرد، ولی سپس وی را به دلیل توانایی و شایستگی‌اش، برای جهاد به نقاط مرزی شام و جزیره فرستاد. حبیب به شام بازگشت و در حمص، اقامت گزید و به سرزمین روم حملاتی کرد. بعدا معاویه او را به دمشق منتقل نمود.

[80] بلاذری، احمدبن یحیی، فتوح‌البلدان، ج1، ص203، چاپ دخویه، لیدن 1866، چاپ افست فرانکفورت 1413/1992.

معاویه بارها حبیب را به جنگ با رومیان فرستاد و وی حملاتی موفقیت‌آمیز داشت.

[81] ابن‌سعد، محمد بن سعد، الطبقات الکبری (بیروت)، ج7، ص410.

هنگامی که عثمان‌ بن عفان در مدینه در محاصره مخالفان بود، از حاکمان ولایات کمک خواست.
معاویه نیز حبیب ‌بن مسلمه را به یاری وی فرستاد

[82] طبری، محمد بن جریر، تاریخ (بیروت)، ج4، ص351352.

، اما در میانه راه، خبر قتل عثمان به حبیب رسید و او به شام بازگشت.

[83] ابن‌حجر عسقلانی، احمد بن علی، تهذیب‌التهذیب، ج2، ص191، چاپ صدقی جمیل عطار، بیروت 1415/ 1995.

دوران خلافت معاویه

در سال 31 هجری در ایام خلافت عثمان و زمامداری معاویه در شام مردم ارمنیه از اسلام برگشتند. معاویه، ابن مسلمه را که در این زمان حاکم جزران بود، برای سرکوبی و فتح دوباره این منطقه فرستاد. حبیب با مردم تفلیس و کوهستان مکاتبه کرده و چون به نتیجه نرسید با آن‌ها وارد جنگ شده و ایشان را مطیع کرد. پیمانی نیز میان طرفین بسته شد.

[84] طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، ج4، ص248، تحقیق محمد ابو الفضل ابراهیم، بیروت، دار التراث.

حبیب بن مسلمه در جنگ بلنجر نیز به دستور عثمان به فرماندهی سپاه شام در آمد و به کمک مسلمانان شتافت.

[85] طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، ج4، ص304، تحقیق محمد ابو الفضل ابراهیم، بیروت، دار التراث.

او کسی بود که از ابوذر غفاری نزد معاویه بدگویی کرده و ابراز داشت که ابوذر شام را به فساد خواهد کشاند و اهالی آن جا را علیه وی و خلافت عثمان به آشوب خواهد واداشت. از این روی معاویه با عثمان مکاتبه نمود. عثمان نیز دستور داد در سخت‌ترین شرایط ابوذر را به مدینه بفرستد.

[86] بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج5، ص543، تحقیق سهیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت، دار الفکر، 1417.

حبیب در اواخر خلافت عثمان از عاملان او در قنسرین بود.

[87] طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، ج4، ص421، تحقیق محمد ابو الفضل ابراهیم، بیروت، دار التراث.

در جریان محاصره عثمان هنگامی‌ که او از معاویه کمک خواست، معاویه حبیب بن مسلمه را در راس سپاهی به سوی عثمان فرستاد. هنگامی‌که وی همراه سپاه به وادی‌القری رسید، از کشته شدن عثمان خبردار شده و به شام بازگشت.

[88] ابن عبد البر، یوسف بن عبدالله، الاستیعاب فی معرفه الاصحاب، ج1، ص321، تحقیق علی محمد البجاوی، بیروت، دار الجیل، 1412.

پس از مرگ عثمان او هم‌چنان در خدمت معاویه باقی ماند و در جبهه مخالف علی (علیه‌السّلام) ایفای نقش نمود. مؤلف الغارات وی را از کارگزاران و مشاوران معاویه معرفی کرده است که معاویه هرگاه می‌خواست کار بزرگی انجام دهد، او را هم دعوت می‌کرد تا در مجلس مشاوره شرکت کند.

[89] ثقفی کوفی، ابراهیم بن محمد، الغارات و شرح حال اعلام آن، ص414.

جنگ با حضرت علی

حبیب در جنگ صفین در جبهه شام و در مقابل علی (علیه‌السّلام) برای بقا و پیروزی حکومت معاویه تلاش‌های زیادی نمود. معاویه پیش از جنگ افرادی را نزد امام علی (علیه‌السّلام) فرستاد تا به زعم خود از امام بخواهد قاتلان عثمان را به او واگذارد. یکی از این افراد حبیب بن مسلمه بود. آن‌ها هنگامی‌که نزد حضرت علی (علیه‌السّلام) رسیدند، حبیب شروع به صحبت کرد و آن چه را معاویه به او گفته بود، بازگو کرده و از علی (علیه‌السّلام) خواست تا کشندگان عثمان را تحویل آن‌ها بدهد یا از خلافت کنار رود. امام با خشم با وی برخورد کرده و آن‌ها را از نزد خود راند. حبیب با شروع جنگ صفین به عنوان فرمانده پهلوی چپ سپاه شام نقش مهمی‌ در این جنگ ایفا کرد.

[90] دینوری، احمد بن داود، الاخبار الطوال، ص169، تحقیق عبد المنعم عامر، قم، منشورات الرضی، 1363.

وقتی سپاه شام در آستانه‌ی شکست قرآن‌ها را بر سر نیزه‌ها زده و خواستار حکمیت شدند، امام به سپاهیان خود هشدار داد که از شامیان فریب نخورند. امام نام چند تن از آنان را ذکر کرد به عنوان کسانی که اهل دین و قرآن نبوده و نمی‌دانند در قرآن چیست و آن را از روی خدعه و نفاق بالا برده‌اند، که از جمله آن‌ها حبیب بن مسلمه بود.

[91] طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، ج5، ص48، تحقیق محمد ابو الفضل ابراهیم، بیروت، دار التراث.

پس از انعقاد پیمان حکمیت، حبیب یکی از گواهان این پیمان از طرف شامیان بود.

[92] نصرب