توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل احياي تفکر ديني حضرت امام خميني دارای 120 اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل مي باشد و در فايل اصلي پاورپوینت کامل احياي تفکر ديني حضرت امام خميني،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل احياي تفکر ديني حضرت امام خميني :

احیای تفکر دینی امام خمینی

---

سلوک و روش امام خمینی (رحمهالله‌علیه) در احیای‌ اندیشه اسلامی برگرفته از سنت و روش پیامبر اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در صدر اسلام یعنی انعکاس شیوه رفتاری او و نیز تاسی از رویه اهل‌بیت (علیهم‌السّلام) بود. از مهمترین ویژگیهای نهضت بزرگ احیاگری امام خمینی (رحمهالله‌علیه) تشخیص موانع و تحریفات عارض بر دین و جامعه دینی و ارائه راهکارهای جدی و اهتمام در اجرای آنها بود. بازسازی تفکر دینی از ناحیه ایشان در دو حوزه نظری و عملی صورت پذیرفت. بعضی از مؤلفه‌های این بازسازی در عرصه نظری احیای قلمرو دین از حیث جامعیت آن نسبت به تمامی شؤونات دنیوی و اخروی انسان و مبارزه با سکولاریزم است. تشکیل حکومت اسلامی، احیای حج ابراهیمی و نماز جمعه نمونه‌هایی از این بازسازی در حوزه عملی است.

فهرست مندرجات

1 - پیشینه احیای تفکر دینی
2 - فرق اصلاح و احیا
2.1 - تعریف اصلاح
2.2 - تعریف احیا
2.3 - نتیجه‌گیری
3 - شرایط احیاگر دین
4 - آغاز احیاگری دینی در اسلام
5 - امام خمینی و شیوه احیای تفکر دینی
6 - موانع نهضت احیاگری امام خمینی
6.1 - عدم احساس استقلال ملتها
6.2 - ایجاد اختلاف در جوامع مسلمین
6.3 - تحجرگرایی و مقدس مآبی
6.4 - برداشتهای انحرافی از بعضی روایات
6.5 - استظهار ناقص از حکومت اسلامی
6.6 - جدایی دین از سیاست
6.7 - تجددخواهی روشنفکرنمایان
7 - ویژگی‌های نهضت احیاگری امام خمینی
7.1 - مبارزه با سکولاریسم
7.1.1 - سکولاریسم در باب فلسفه علم
7.1.2 - سکولاریسم در فلسفه اخلاق
7.1.3 - سکولاریسم در فلسفه سیاست
7.1.4 - دیدگاه اسلامی
7.2 - تبیین سیاست اسلامی
7.3 - ولایت فقیه
7.4 - تاسیس جمهوری اسلامی
7.5 - توجه به نقش زمان و مکان در اجتهاد
7.6 - احیای حج و برائت از مشرکان
7.7 - سایر ویژگی‌ها
8 - پانویس
9 - منبع

پیشینه احیای تفکر دینی

بازسازی و احیای تفکر دینی، یکی از مقوله‌هایی است که از گذشته‌های دور، مورد توجه احیاگران دینی بوده و هست. این مقوله از حیث غایتی که دنبال می‌کند، امری شریف و ستودنی است؛ چرا که در پی صیانت از دین و دینداری در جوامع دینی است؛ یعنی از آن جا که احیاگری دینی در پی کالبد شکافی دین از حیث شناخت و رفع چالش‌ها و موانعی است که رشد و بالندگی دین را به مخاطره می‌اندازد و در واقع حفظ و بازسازی دین را در مقطعی که دچار آسیبها و تحریف‌هایی در عرصه نظری و عملی می‌گردد، به عهده دارد، از توجه خاص شرع مقدس برخوردار بوده و امری ضروری می‌نماید.
با یک نگاه تاریخ گرایانه به گذشته درمی یابیم که تاریخ، معرف افراد بزرگی است که در برهه‌های مختلف به احیای تفکر دینی پرداخته‌اند. و به گواهی تاریخ، بدون تردید موفقترین احیاگر مسلمان دوره معاصر، بنیانگذار جمهوری اسلامی، حضرت امام خمینی (رحمهالله‌علیه) است. نوشته حاضر به اصول و مبانی احیای تفکر دینی از نظرگاه این بزرگ مرد الهی می‌پردازد، اما قبل از پرداختن به این مهم، توجه به نکاتی ضروری است.

فرق اصلاح و احیا

از آن جا که دو اصطلاح مذکور از حیث بار معنایی، در جهت یاری رساندن به دین و تفکر دینی مشترکند، توجه به وجه تمایز آنها به منظور عدم القای در مغالطه، امری بجا و تبیین ماهوی هر یک از آنها خالی از فایده نخواهد بود.

تعریف اصلاح

عموما اصلاح و اصلاح طلبی در عرف متداول سیاسی و اجتماعی را می‌توان: «هواداری از سیاست تغییر زندگی اجتماعی یا اقتصادی و یا سیاسی اما با روش‌های ملایم و بدون شتاب»

^[1] عاشوری، داریوش، دانشنامه سیاسی (فرهنگ اصطلاحات و مکتب‌های سیاسی)، انتشارات مروارید، تهران، چاپ ششم 1380، ص72.

دانست. امروزه وقتی می‌گویند اصلاح، یعنی سامان دادن‌های آرام و تدریجی غیربنیادی

^[2] مطهری، مرتضی، نهضت‌های اسلامی در صد ساله اخیر، انتشارات صدرا، چاپ بیست و پنجم، مهر 1378، ص6.

و اصلاح در عرف سیاسی نیز ایجاد و تغییرات در بخش‌هایی از یک نظام است، البته با تحفظ بر ساختار اساسی و اصلی آن. نکته قابل توجه آن است که اصولا اصلاح در دین، معقول نیست بلکه آنچه متصور است اصلاح در‌اندیشه دینی است و اصلاح در‌اندیشه دینی «زمانی معنا خواهد داشت که جهت اصلی دین در‌ اندیشه دینی محفوظ باشد.‌ اندیشمند دینی، روح و جان دین و سمتگیری دین را به خوبی دریافته باشد، اما در لابه لای مجموعه عقاید و باورهای دینی‌اش، مواردی بر خطا می‌رود. و مصلح‌ اندیشه دینی آن کسی است که می‌کوشد تا این موارد خطا را به صلاح و صواب مبدل سازد. اگر ناراستی‌هایی در جای جای اعتقادات دینی یک دیندار مشاهده شد و در حالی که سمت و سوی‌اندیشه دینی بر صواب باشد، این جا، جای اصلاح‌ اندیشه دینی است.»

^[3] مطهری، مرتضی، نهضت‌های اسلامی در صد ساله اخیر، انتشارات صدرا، چاپ بیست و پنجم، مهر 1378، ص324.

تعریف احیا

احیا به معنای زنده کردن است. اماته نقطه مقابل آن است، پس احیا زنده کردن چیزی است که از بین رفته است. آیات و روایات عدیده‌ای، احیا را جان دادن به کالبد بی جان و روح بخشیدن به موجود بی روح دانسته‌اند «و الله انزل من السماء ماء فاحیا به الارض بعد موتها»

^[4] نحل/سوره16، آیه65.

احیا برای کالبد بی جان ضرورت دارد و عدم تحقق آن مستلزم محقق نشدن آن موجود بی جان است و یا این که موجودی که رو به زوال است در صورت عدم احیا، از بین می‌رود؛ یعنی همان طور که اگر روح در کالبد بی جان جاری نشود، آن کالبد ذی روح نمی‌گردد، عدم احیای آن نیز با از بین رفتن آن، مساوق خواهد بود.
از طرفی احیا از امور اضافیه است؛ یعنی بدون تصور طرف و متعلق، تصور معقول ندارد. تعلق احیا به هر امری نیز ممکن است؛ از جمله به دین و تفکر دینی، اما هرگاه متعلق آن، دین باشد نمی‌توان به ظاهر معنای احیا تمسک کرد؛ چرا که متعلق احیا از این خصوصیت جدا نیست که هم می‌تواند بمیرد و هم زنده شود و هرگاه دین متعلق احیا قرار گیرد، لازمه آن تصور از بین رفتن دین است در حالی که دین از بین رفتنی نیست و مردن دین تصور معقول و مثبت ندارد.

نتیجه‌گیری

پس می‌توان گفت:
«منظور از احیا یا بیداری به طور عموم، توجه کردن به جنبه‌هایی است که دچار غفلت یا فراموشی شده‌اند؛ برای مثال یک مکتب فکری (را در نظر بگیرید که) در بعضی جنبه‌ها مورد توجه است در حالی که جنبه‌های دیگر آن به طور کلی به دست فراموشی سپرده شده که در نتیجه آن پوششی از غفلت و فراموشی، آن مکتب را در بر می‌گیرد. شخصیت‌هایی که منجی جوامع انسانی هستند، جنبه‌های فراموش شده یک مکتب فکری را احیا کرده و شکلی جدید به آن می‌بخشند و به جامعه مرده خود، روح تازه‌ای اعطا می‌کنند.»

^[5] ثقفی، سیدمحمد، احیای هویت اسلام در انقلاب امام خمینی، مجموعه «بازسازی تفکر دینی در‌اندیشه امام خمینی‌» به کوشش علی داستانی بیرکی، چاپ و نشر عروج، ص153.

از این روی موضوع احیای دینی، تلقی و برداشت‌های غلط از دین و آموزه‌های دینی است که در این صورت وظیفه احیاگر دینی، ازاله ابهام و تصحیح برداشت‌های ناصواب و نیز زدودن غبار انحراف از ساحت دین است.

شرایط احیاگر دین

اصولا واگذاری امور تخصصی به عنصر غیر متخصص، امری است غیر معقول که پیامدهای جبران‌ناپذیری را به دنبال دارد. نه تنها آن امر به سر منزل مقصود نمی‌رسد بلکه چنین گزینشی موجب انحراف و تباهی آن می‌گردد. احیاگری نیز از این مقوله مستثنی نیست. درک صحیح اصول و مبانی دین، آشنایی کامل به موقعیت زمانی و مکانی احکام، و نیز شبهات و بدعت‌های زمانه که بر ساحت دین وارد می‌شود، قدرت تشخیص حقیقت از باطل، از شرایط احیاگری دینی است. احیاگر دینی، زمانی می‌تواند غبار تحریف را از چهره دین بزداید که به این اصول مسلم متصف باشد و در آن صورت نه تنها احیاگری او امری ممدوح بلکه واجب خواهد بود. حضرت نبی اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) می‌فرمایند:
«اذا ظهرت البدع فی امتی لیظهر العالم علمه فمن لم یفعل فعلیه لعنه الله»

^[6] کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، ج1، ص54، دارالکتب الاسلامیه.

اگر در امت من بدعت‌ها ظاهر شوند، بر عالم لازم است که علم خود را آشکار سازد که اگر چنین نکند لعنت خدا بر او باد.
و در روایتی دیگر در خصوص عالمی که به احیای دین نپردازد آمده است که متعفن‌ترین بو را در جهنم خواهد داشت و تمام جنبندگان او را لعنت می‌کنند.

^[7] مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، دار احیاء التراث العربی، بیروت، چاپ سوم، 1403 ق، 1983 م. ج2، ص72.

آغاز احیاگری دینی در اسلام

از آن جا که احیا در مقابل اماته است، پس از هر اماته‌ای باید در انتظار احیا و تحقق آن بود. بدیهی است ادیان الهی در طول دوره‌های خود، از کینه توزی دشمنان در امان نبوده‌اند. از این رو در تشعشع و نورافشانیشان دچار قبض و بسط‌هایی می‌شدند و گاهی به سبب دسیسه‌های دین ستیزان، حقایق دینی بر خداپرستان مخفی می‌گردید. و همین امر اعتقاد به احیاگری تمام انبیا را تصحیح می‌سازد. و در خصوص احیاگری دینی در اسلام باید گفت:
«گذشته احیا، گذشته بسیار غم انگیز و دردناکی است؛ چرا که گمراهان از همان ابتدای بعثت رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله) فعالیت‌های وسیع و گسترده‌ای را شروع کردند و در اولین فرصت بعد از رحلت رسول اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) دین را جدای از سیاست قلمداد کردند. آنها اسلام را در حد پرستش و عبادت محدود کرده بودند. این روند همچنان ادامه داشت تا این که در زمان بنی‌امیه و بنی‌عباس روش‌های دیگری را برگزیدند. ممنوع کردن نقل احادیث پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) و احادیث مربوط به فضائل خاندان رسالت، اشاعه احادیث جعلی و ساختگی، توهین و گستاخی به حضرت علی (علیه‌السلام)، اذیت و آزار ائمه (علیهم‌السّلام)، قتل عام مسلمانان، ترویج عقاید یهود و نصارا و به فراموشی سپردن سیرت نبوت از جمله عواملی بودند که حقایق دینی را محو و یا کمرنگ کردند (. از این رو می‌توان گفت) احیای دین از زمان رسول اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) شروع شد و تا زمانهای مختلف ادامه داشت.»

^[8] حسینی بلخی، سیدحسن، امام خمینی و احیای‌اندیشه فراگیر دین، مجموعه «بازسازی تفکر دینی در‌اندیشه امام خمینی‌» به کوشش علی داستانی بیرکی، چاپ و نشر عروج، چاپ اول 1380، ص94.

در چنین موقعیت‌های غمباری، احیای دین و فرهنگ دینی، امری لازم و واجب بود و این امر نه تنها از زمان پیغمبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) انجام گرفت بلکه ائمه (علیهم‌السّلام) و پس از آنها علما و فقهای دینی نیز، امر احیای دین را در راس امور قرار دادند.
در قرون اخیر، امر احیاگری توسط افرادی از قبیل سید جمال الدین اسدآبادی، شهید آیت‌الله مدرس، سید قطب، شهید مطهری و... و بالاخره حضرت امام خمینی (رحمهالله‌علیه) به اوج خود رسید. «عماد بزی» که نویسنده‌ای از کشور استرالیاست، می‌نویسد:
«عظیمترین و موفقترین احیاگر مسلمان دوره معاصر، بی شک امام خمینی (رحمهالله‌علیه) است که با اعلان دوره‌ای جدید، سیر تاریخ را تغییر داد و با فرستادن نیروهای جدید به میدان انقلاب، تغییرات عمیقی بوجود آورد که عمق آنها را نسلهای آینده بهتر درک خواهند کرد».

^[9] بزی، عماد، مبادی و اصول احیای دین بر مبنای‌اندیشه امام خمینی، مجموعه مقالات، ج2، ص439.

امام خمینی و شیوه احیای تفکر دینی

چنان که از سلوک و عملکرد امام خمینی (رحمهالله‌علیه) مشهود است، شیوه ایشان در احیای‌اندیشه اسلامی، شیوه حضرت رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وآله) بوده است؛ یعنی انعکاس همان شیوه رفتاری پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در صدر اسلام و نیز ادامه طریق و روش اهل بیت (علیهم‌السّلام).

موانع نهضت احیاگری امام خمینی

مهمترین ویژگی نهضت احیاگری امام خمینی (رحمهالله‌علیه) در تشخیص موانع و تحریفات و انحرافات عارض بر دین و جامعه دینی و سپس ارائه راهکارهای جدی و اهتمام در اجرای آنها بود؛ چرا که احیای حقایق دینی بر شناخت دقیق موانع و آسیب‌های موجود در راه احیای فرهنگ دینی متوقف است که چنین امری با توجه به جامعیت حضرت ایشان، به شکل بایسته و شایسته‌ای به وقوع پیوست. اکنون به بعضی از این موانع اشاره می‌شود:

عدم احساس استقلال ملتها

از سویی سلطه فراگیر فرهنگ غرب و شرق بر جوامع اسلامی و باوراندن این مطلب که چنین جوامعی بدون اتکای بر فرهنگ غربی و شرقی نمی‌توانند به حیات خود ادامه دهند و از طرفی، تاثیرپذیری برخی از روشنفکران داخلی از فرهنگهای بیگانه، این باور را در آنها بوجود آورد که با عدم اتکا بر قدرت‌های اجنبی، نمی‌توانند زنده باشند و یا حق حیات برای آنها ثابت نیست. و چنین تفکری باعث جایگزینی فرهنگ بیگانه به جای فرهنگ دینی و نقطه انحراف از اسلام ناب محمدی (صلی‌الله‌علیه‌وآله) گردید. امام خمینی (رحمهالله‌علیه) در این زمینه می‌فرمایند:
«یکی از مصیبت‌های مهمی که برای ملت بار آوردند این که ملت را نسبت به خودشان هم بدبین کردند. به این معنا که ما اگر یک مریض پیدا کنیم در تهران، ... می‌گویند که این جا نمی‌شود، بروید به انگلستان، بروید به پاریس، این مطلبی است که از دست آنها برای ما پیدا شده است؛ یعنی ما خودمان را باختیم در مقابل آنها.»

^[10] خمینی، سیدروح‌الله، صحیفه نور، انتشارات وزارت ارشاد اسلامی، بهمن 1361، ج5، ص216.

و بر این مساله گوشزد می‌کنند که:
«آن خودباختگی‌هایی را که دولت سابق و دولت‌های سابق داشتند و چشم گو بودند.... آنها دیگر نباید باشد.»

^[11] خمینی، سیدروح‌الله، صحیفه نور، انتشارات وزارت ارشاد اسلامی، بهمن 1361، ج7، ص86.

و در پیام خود به زائران بیت‌الله‌الحرام فرمودند:
«... به خود آیید و شخصیت اسلامی خود را بیابید؛ زیر بار ظلم نروید و هشیارانه نقشه‌های شوم جهانخواران بین المللی را که در راس آنها آمریکا است، افشا کنید.»

^[12] خمینی، سیدروح‌الله، صحیفه نور، انتشارات وزارت ارشاد اسلامی، بهمن 1361، ج9، ص226.

ایجاد اختلاف در جوامع مسلمین

قدرت عظیم مسلمانان که حاصل گسترش فراگیر اسلام در جهان خصوصا مغرب زمین بود و نیز ناسازگاری این پدیده مبارک با مذاق قدرت‌های بیگانه و استعمارگر، آنان را بر آن داشت تا در راستای تضعیف و انحلال این قدرت بزرگ و نیز به منظور جلوگیری از توسعه روزافزون اسلام، به ایجاد اختلاف در جوامع مسلمین بپردازند و با ترویج فرقه گرایی و ایجاد درگیریهای مقطعی و قومی قبیله‌ای، مسلمانان را به خود مشغول کرده تا در سایه این ترفند استعماری، هم قدرت عظیم و یکپارچه آنان را از بین ببرند و هم به مقاصد شوم خود و غصب سرزمین‌ها و منابع مسلمین برسند؛ چرا که تنها راه انحلال قدرت و عزت جوامع مسلمان را بر هم ریختن وفاق و وحدت کلمه آنها می‌دانستند. حضرت امام خمینی (رحمهالله‌علیه) با تشخیص این توطئه در جای جای پیام‌ها و سخنرانی‌های خود، نسبت به این امر هشدار داده است. به یک نمونه دقت کنید:
«آمریکا و شوروی برای تضعیف اسلام و دولتهای اسلامی، مشغول فعالیت از قبیل تفرقه افکنی و ایجاد تشنجات داخلی به دست عمال مزدور یا فریب خورده و برافروختن جنگ بین کشورهای اسلامی و مستضعف جهان هستند.»

^[13] خمینی، سیدروح‌الله، صحیفه نور، انتشارات وزارت ارشاد اسلامی، بهمن 1361، ج18، ص122.

تحجرگرایی و مقدس مآبی

یکی از معضلات عمده در باب احیای دین و‌ اندیشه اسلامی، وجود تحجرگرایان و مقدس نماهای وابسته است. امام خمینی (رحمهالله‌علیه) در گوشزد کردن خطر این افراد برای دین و نظام این چنین می‌فرمایند:
«امروز عده‌ای با ژست مقدس مآبی چنان تیشه به ریشه دین و انقلاب و نظام می‌زنند که گویی وظیفه‌ای غیر از این ندارند. خطر تحجرگرایان و مقدس نمایان احمق در حوزه‌های علمیه کم نیست. طلاب عزیز، لحظه‌ای از فکر این مارهای خوش خط و خال کوتاهی نکنند. اینها مروج اسلام آمریکایی‌اند و دشمن رسول الله.»

^[14] خمینی، سیدروح‌الله، صحیفه نور، انتشارات وزارت ارشاد اسلامی، بهمن 1361، ج21، ص91.

برداشتهای انحرافی از بعضی روایات

یکی دیگر از موانع احیای تفکر دینی، وجود برخی روایات و یا استنباطها و برداشتهای نادرست از روایاتی است که در منابع اسلامی آمده است؛ از جمله، روایاتی که پرچمداران قیام‌ها را، طاغوت معرفی کرده

^[15] شیخ حر عاملی، محمد بن حسن‌، وسایل الشیعه، باب 13 از ابواب جهاد العدو و مایناسبه، حدیث 6، تحقیق مؤسسه آل البیت، انتشارات مهر، قم، چاپ دوم، 1414 ق، ج15، ص52.

و یا قیام‌های قبل از ظهور حجت را شکست خورده تلقی می‌کند،

^[16] شیخ حر عاملی، محمد بن حسن‌، وسایل الشیعه، باب 13 از ابواب جهاد العدو و مایناسبه، تحقیق مؤسسه آل البیت، انتشارات مهر، قم، چاپ دوم، 1414 ق، ج15، ص51.

در حالی که تمسک به چنین اخباری از جهاتی ممنوع است؛ چرا که برخی از آنها جعلی و برخی هم به موضوع و حادثه شخصی مربوط است. بعضی از روی تقیه صادر شده و قسمتی هم از برداشتهای غلط ناشی بوده است. علاوه بر این، تمسک به چنین روایاتی با ادله قطعی عقلی و نقلی سازگاری ندارد؛ چرا که آیات و روایات زیادی مثلا درباره امر به معروف و نهی از منکر، مبارزه و جهاد با دشمن و عدم پذیرش ظلم و... وارد شده است، که با مفاد آن روایات در تعارض است.
در هر حال این هم یکی از چالش‌های موجود بوده است که حضرت امام خمینی (رحمهالله‌علیه) بارها در مقابل آن موضع‌گیری کرده‌اند. ایشان در این خصوص می‌فرمایند:
«ممکن است فراوان، روایت را نشان بدهند که (بوسیله) عمال ظلمه و آخوندهای درباری در تعریف و تمجید سلاطین جعل شده است. به طوری که ملاحظه می‌کنید با دو روایت ضعیف چه بساطی راه‌انداخته‌اند و آن را در مقابل قرآن قرار داده‌اند. قرآنی که جدیت دارد (که) بر ضد سلاطین قیام کنید و موسی را به قیام علیه سلاطین وا می‌دارد.»

^[17] خمینی، سیدروح‌الله، ولایت فقیه، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، نشر عروج، چاپ هفتم، 1377، ص135.

و در خصوص عدم لزوم تمهید و تحصیل مقدمات جهت ظهور حضرت حجت (علیه‌السلام) که عقیده بعضی افراد غافل است، می‌فرمایند:
«نظر بعضی عامی‌های منحرف آن است که برای ظهور آن بزرگوار باید کوشش در تحقق کفر و ظلم کرد تا عالم را ظلم فرا گیرد و مقدمات ظهور فراهم شود، فانا لله و انا الیه راجعون.»

^[18] موسسه نشر آثار امام خمینی، اسلام ناب در کلام و پیام امام خمینی (تبیین آثار موضوعی، دفتر پنجم)، چاپ پنجم، تابستان 79، ص53.

استظهار ناقص از حکومت اسلامی

برخی عقیده دارند تشکیل حکومت اسلامی تنها وظیفه امام معصوم (علیه‌السلام) است و هر حکومتی جز حکومت معصوم (علیه‌السلام) ناحق است. یکی از طرفداران این نظریه می‌گوید:
«شما آن مصداق حاکم اسلامی را نشان بدهید، آنی که معصوم از گناه باشد. آنی که از هوا و هوس و حب ریاست و... به هیچ وجه در او اثر نکند، نشان بدهید، او بیاید میدان، جلو بیفتد، ملت می‌افتد به پایش.» حضرت امام راحل (رحمهالله‌علیه) در پاسخ به این نوع تفکر می‌فرمایند:
«اعتقاد به چنین مطالبی یا اظهار آنها، بدتر از اعتقاد و اظهار منسوخ شدن اسلام است... هر که اظهار کند که تشکیل حکومت اسلامی ضرورت ندارد، منکر ضرورت اجرای احکام شده و جامعیت احکام و جاودانگی دین مبین اسلام را انکار کرده است.»

^[19] دفتر تبلیغات اسلامی، مجله حوزه، شماره 70- 71، ص218- 217.

جدایی دین از سیاست

یکی دیگر از عوامل انحراف و سقوط مسلمین از قدرت، تلقی جدا بودن دین از سیاست و نیز ترویج آن است. لازم به ذکر است که ریشه چنین تفکری به پایان قرون وسطی در اروپا بر می‌گردد و پیدایش این تفکر در اروپا به منظور تقلیل و یا از بین بردن قدرت کلیسا و نیز فلسفه «اسکولاستیک» حاکم بر آن بود. بدیهی است وارد کردن چنین تفکری در فرهنگ اسلامی سزاوار نبوده و امری نابخردانه است. قیاس اسلام با مسیحیت موجود از جهاتی مع الفارق است: الف) رویکرد کلیسای سنتی در تبیین جهان و شکوفایی علم، متحجرانه بود در حالی که چنین رویکردی مطرود اسلام است و با شکوفایی علم، مخالف نبوده است بلکه در تعالی آن کوشیده و در موقعیت‌های متعدد مشوق عالمان بوده است. ب) سیره و سنت عملی کلیسا، پرداختن به حوزه اخلاق و غفلت از حوزه‌های دیگر بود. تفکیک کار حکومت از کار خدا و دین و به عبارتی جدا انگاری نهاد دین از نهاد سیاست به صراحت در گفتار کشیشان مطرح بوده است. مارسل بوازار می‌نویسد:
«در مسیحیت قرون وسطا، کشیشان به پیروان خود توصیه می‌کردند که به تزکیه و زهد و عبادت مشغول باشند و برنامه و روشی برای فعالیت‌های اجتماعی و مشارکت مردم در کارها ارائه نمی‌کردند.»

^[20] بوازار، مارسل، اسلام و حقوق بشر، ترجمه محسن مؤیدی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران، 1358، ص104.

در حالی که اسلام چنین رویکردی را نپذیرفته و برای تمام شؤونات فردی و اجتماعی دنیوی و اخروی انسان برنامه ارائه کرده است.

^[21] جهت مطالعه بیشتر به مقاله قدسیت و عرفی بودن دین از نگارنده، منتشر شده در روزنامه ایران مورخ 15/8/80 مراجعه شود.

متاسفانه جوامع مسلمین از خطر این نوع تفکر در امان نماند و بعضی از عمال حکومت‌های مسلمین و نیز بعضی از روشنفکران وابسته، به ترویج و اشاعه این تفکر نامیمون در جوامع اسلامی پرداختند و اثرات نامطلوب آن هم بر این جوامع و جامعه اسلامی ایران، هویدا گردید و این خود، موجب وارد آمدن ضربه سنگینی بر پیکره قدرت سیاسی اسلام گردید. و این بود که امام خمینی (رحمهالله‌علیه) به مبارزه با این تفکر برآمد و بارها و بارها بر عدم جدایی دین از سیاست و نیز منحرف بودن کسانی که به این قضیه دامن می‌زنند، تصریح می‌فرمودند که در بخش ویژگی‌های نهضت احیاگری امام خمینی (رحمهالله‌علیه) به آن می‌پردازیم.

تجددخواهی روشنفکرنمایان

تاثیرپذیری شتابزده از فرهنگ بیگانه و باور این نکته که سعادت و رشد ما در گرو پذیرش بی چون وچرای فرهنگ و عملکرد بیگانه است، اثر هجوم افکار بیگانگان غربی و شرقی در کشورهای اسلامی بود. این عامل نیز یکی از مشکلات مهم در استقرار فرهنگ و حکومت دینی و استقلال عزت اسلامی به شمار می‌رفت. آنچه گذشت اشاره‌ای به بعضی از موانع و مشکلات موجود در راه احیای تفکر دینی بود.

ویژگی‌های نهضت احیاگری امام خمینی

بازسازی تفکر اسلامی از ناحیه حضرت امام خمینی (رحمهالله‌علیه) در دو حوزه نظری و عملی و با توجه به موانع فوق الذکر، صورت پذیرفت که اکنون به بعضی از مؤلفه‌های این بازسازی اشاره می‌شود.

مبارزه با سکولاریسم

سکولاریسم در لغت به معنای عرف‌گرایی و اعتقاد به اصالت امور دنیوی، جدا شدن دین از دنیا، غیر دین‌گرایی و... آمده است.

^[22] بابایی، پرویز، فرهنگ اصطلاحات فلسفه، ص361.

^[23] عبدالرسول بیات و دیگران، فرهنگ واژه‌ها، چاپ و نشر باقری، چاپ اول، 1381،