DOCX
فایل ورد طرح توجیهی: تولید بلودومتیل
299,000 تومان
محصول VIP
پاورپوینت کامل ابن‌کرامه جشمي بيهقي
۴.۹
تعداد فروش / دانلود:
0 بار دانلود
تاریخ ثبت فایل در سایت:
حجم فایل دانلودی:
0.28 مگابایت
سازگاری کامل:
موبایل، تبلت و کامپیوتر
معرفی محصول پاورپوینت کامل ابن‌کرامه جشمي بيهقي
توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد
پاورپوینت کامل ابن‌کرامه جشمي بيهقي دارای 120 اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است
شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.
لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.
توجه : در صورت مشاهده بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل مي باشد و در فايل اصلي پاورپوینت کامل ابن‌کرامه جشمي بيهقي،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد
بخشی از متن پاورپوینت کامل ابن‌کرامه جشمي بيهقي :
ابن‌کرامه ابوسعد حاکم محسّن بن محمد جشمی بیهقی
اِبْن‌ِکَرّامه، ابوسعد حاکم محسّن بن محمد بن کرّامه جُشَمی بیهقی (413- مق 494ق/1022-1101م)، متکلم معتزلی و شخصیت برجسته زیدی بود.
فهرست مندرجات
2 - دلیل بیهقی بودن حاکم
3 - مهاجرت ابن‌کرامه
4 - وفات
5 - سبب قتل ابن‌کرامه
6 - شاگردان وی
7 - پایگاه ویژه اولاد و اعقاب حاکم در علم و معرفت
8 - استادان حاکم
9 - عقاید ابن‌کرامه
10 - برجسته‌ترین مورخ معتزله
11 - خدمات علمی‌ِ کم‌سابقه حاکم
12 - پیروی از ابوعلی جبایی
13 - اعتقاد راسخ به نظر و تفکر و تدبر
14 - دشمنی حاکم با مذهب جبر
15 - پیوستن حاکم به زیدیه
16 - تحاشی از شیعه اثناعشریه
17 - آثار
18 - آثار یافت نشده
19 - فهرست منابع
20 - پانویس
21 - منبع
پیشینه
کنیه او را ابوسعید نیز آورده‌اند.
[1] ابن‌شهر آشوب، محمد، معالم العلماء، ج1، ص93، نجف، 1380ق/1961م.
وی از اعقاب حضرت علی (ع) و سیزدهمین پشت از محمد حنفیه[2] بیهقی، علی، تاریخ بیهق، ج1، ص369، به کوشش قاری سید کلیم‌الله حسینی، حیدرآباد دکن، 1968م.
و از ناحیه بیهق،[3] فارسی، عبدالغافر، تاریخ نیسابور، ج1، ص692، به کوشش محمد کاظم محمودی، قم، 1402ق.
از قصبه جشم، از توابع نیشابور بوده است.[4] بیهقی، علی، تاریخ بیهق، ج1، ص367، به کوشش قاری سید کلیم‌الله حسینی، حیدرآباد دکن، 1968م.
[5] یاقوت حموی، معجم البلدان، ج2، ص141.
جشم نام قبیله‌ای از عرب هم بوده و احتمال می‌رود که قبیله مزبور در خراسان ساکن شده بوده است.از آنجا که حاکم بنابر نسب‌نامه‌اش عرب بوده و مورخان او را از قبیله جشم گفته‌اند، بسا که مقصود از انتساب حاکم به جشم، انتساب او به این قبیله بوده باشد و قصبه جشم نیز به سبب سکنای این قبیله در آنجا چنین نامیده شده باشد.[6] زرزور، عدنان، الحاکم الجشمی و منهجه فی تفسیر القرآن، ج1، ص67_68، بیروت، 1391ق/1971م.
دلیل بیهقی بودن حاکم
امری که بیهقی بودن حاکم را تأیید می‌کند، این است که او تفسیری مبسوط و نیز تفسیری موجز به زبان فارسی نوشته
[7] ابن‌ابی الرجال، احمد، مطلع البدور و مجمع البحور، ج4، ص413، نسخه عکسی موجود در کتابخانه مرکز.
و نیز شاهدی در دست است که بعضی کتاب‌هایش را به فارسی تصنیف کرده بوده است.[8] زرزور، عدنان، الحاکم الجشمی و منهجه فی تفسیر القرآن، ج1، ص95، بیروت، 1391ق/1971م.
مهاجرت ابن‌کرامه
حاکم در خراسان نشو و نما یافت، سپس از آنجا مهاجرت کرد و به مکه رفت. زمان این مهاجرت دانسته نیست و معلوم هم نیست که آیا از ابتدا به مکه رفته بوده است یا به جای دیگر؟ البته این حقیقتی است که در اواسط سده 5ق منازعات بین شعیه و سنی در نیشابور بالا گرفت.
[9] زرزور، عدنان، الحاکم الجشمی و منهجه فی تفسیر القرآن، ج1، ص68 -69، بیروت، 1391ق/1971م.
در واقع پس از انحطاط دولت آل بویه و زوال قدرت آنان وضع معتزله به خطر افتاد و در معرض آزار و تضییق قرار گرفتند. در 456ق در جامع منصور، معتزله را لعن کردند و از آن پس لعن و ضرب و شتم و حمله به آنان کاری متداول و پسندیده شد.[10] زرزور، عدنان، الحاکم الجشمی و منهجه فی تفسیر القرآن، ج1، ص37، بیروت، 1391ق/1971م.
در چنین اوضاع و احوالی طبیعی بود که معتزله از جاهایی که بر ایشان خطر ایجاد می‌کرد، به نواحی امن مهاجرت کنند. بدین لحاظ بسیاری از علمای معتزل از نیشابور و خراسان خارج شدند. آرامش مکه و اینکه بسیاری از بزرگان زیدیه در این شهر مقیم بودند، آنجا را تبدیل به مرکزی برای جذب زیدیه کرده بود و اگر حاکم نیز به آنجا رهسپار شده باشد، تعجبی ندارد، ولی در مورد او نکته پذیرفتنی‌تر این است که در اواخر عمرش به مکه رفت و دلایلی نیز وجود دارد که این فرض را تأیید می‌کند.[11] زرزور، عدنان، الحاکم الجشمی و منهجه فی تفسیر القرآن، ج1، ص69 -70، بیروت، 1391ق/1971م.
وفات
ابن‌کرامه بر اثر سوءقصدی در مکه به قتل رسید و کسانی که به قتل او اقدام کردند، احتمالاً دایی‌های او و گروهی از جبریه بودند و این به سبب کتابی بود که با نام رساله الشیخ ابی مره یا من ابی مره الی اخوانه المجبره نوشته بود.
[12] ابن‌ابی الرجال، احمد، مطلع البدور و مجمع البحور، ج4، ص414، نسخه عکسی موجود در کتابخانه مرکز.
[13] جنداری، احمد، تراجم الرجال المذکوره فی شرح الازهارِ ابن‌مرتضی، ج1، ص32، صنعا، 1341ق.
[14] زرزور، عدنان، الحاکم الجشمی و منهجه فی تفسیر القرآن، ج1، ص73، بیروت، 1391ق/1971م.
سبب قتل ابن‌کرامه
وی این رساله را در طعن مجبّره نوشته و آنان را از اتباع ابلیس انگاشته بود. بعضی نیز سبب قتلش را اعتزال او و یا غلوّش در اعتزال و حب اهل بیت دانسته‌اند ولیکن به اغلب احتمال، عنوان تحریک کننده رساله مذکور و اینکه دایی‌هایش نیز در معرض تیغ انتقاد او قرار گرفته بودند، باعث قتلش شده بود.
[15] زرزور، عدنان، الحاکم الجشمی و منهجه فی تفسیر القرآن، ج1، ص73-74، بیروت، 1391ق/1971م.
شاگردان وی
حاکم که عالمی ذوفنون بود، تصانیف بسیاری از خود برجای گذاشت، به ویژه در علم تفسیر که او را فرید زمانش خواندند.
[16] بیهقی، علی، تاریخ بیهق، ج1، ص216، به کوشش قاری سید کلیم‌الله حسینی، حیدرآباد دکن، 1968م.
[17] بیهقی، علی، تاریخ بیهق، ج1، ص367، به کوشش قاری سید کلیم‌الله حسینی، حیدرآباد دکن، 1968م.
[18] ابن‌ابی الرجال، احمد، مطلع البدور و مجمع البحور، ج4، ص413، نسخه عکسی موجود در کتابخانه مرکز.
[19] جنداری، احمد، تراجم الرجال المذکوره فی شرح الازهارِ ابن‌مرتضی، ج1، ص32، صنعا، 1341ق.
[20] سید، ایمن فؤاد، مصادر تاریخ الیمن، ج1، ص95، قاهره، 1392ق/1972م.
در این زمینه زمخشری، مفسر معروف، از جمله شاگردان‌ِ او بود[21] ابن‌ابی الرجال، احمد، مطلع البدور و مجمع البحور، ج4، ص413، نسخه عکسی موجود در کتابخانه مرکز.
و گفته‌اند که تفسیر کشاف او از تفسیر حاکم گرفته شده است، بجز اینکه زمخشری در آن با تعقید سخن گفته است.[22] جنداری، احمد، تراجم الرجال المذکوره فی شرح الازهارِ ابن‌مرتضی، ج1، ص32،صنعا، 1341ق.
رابطه استادی و شاگردی حاکم و زمخشری بر محققان و عالمان قدیم و جدید تا حدود بسیاری پوشیده مانده است. برخی گفته‌اند اولین تفسیر مبسوط معتزلی، تفسیر زمخشری است با نام الکشاف عن حقایق التنزیل، لیکن حقیقت این است که زمخشری در اثر خود به تفسیر استادش حاکم، نظر داشته و بر آن مبنا به تفسیر اقدام کرده است.[23] سید، فؤاد، حاشیه بر العقد الثمین فی تاریخ البلد الامین‌ِ امام تقی‌الدین فاسی، ج6، ص218، بیروت، 1405ق/1985م.
از دیگر شاگردان حاکم، قاضی اسحاق بن عبدالباعث بوده که در 441ق نزد وی رفته و از او کسب علم و حدیث کرده است.[24] جنداری، احمد، تراجم الرجال المذکوره فی شرح الازهارِ ابن‌مرتضی، ج1، ص32، صنعا، 1341ق.
پایگاه ویژه اولاد و اعقاب حاکم در علم و معرفت
اولاد و اعقاب حاکم نیز در علم و معرفت از پایگاه ویژه‌ای برخوردار بودند و لقب «حاکم» که داشتند، می‌تواند دلیلی بر مقام علمی آنان باشد. از حاکم فرزندی به نام محمد و معروف به حاکم باقی ماند. حاکم عفیف القضاه هادی و حاکم موفق از فرزندان حاکم محمد بودند، از ابن‌عفیف القضاه هادی نیز فرزندی به نام جدش حاکم ابوسعد محسن باقی ماند که در ادب و شعر دستی داشت.
[25] بیهقی، علی، تاریخ بیهق، ج1، ص368-369، به کوشش قاری سید کلیم‌الله حسینی، حیدرآباد دکن، 1968م.
استادان حاکم
از استادان حاکم 3 تن از همه مهم‌ترند: ابوحامد احمد بن محمد بن اسحاق نجار (یا نجاری، د 433ق) که اولین استاد او بود و بیشترین اثر را بر وی گذاشت، علی بن عبدالله بن احمد نیشابوری (ابن‌ابی الطیب، د 457ق) که ساکن بیهق بود و پس از ابوحامد مهم‌ترین مربی او شمرده می‌شد و قاضی القضاه ابومحمد عبدالله بن حسین ناصحی (د 447ق) که حاکم فقه را نزد او خوانده بود. وی همچنین از ابوعبدالرحمان سلمی، ابوالحسین عبدالغافر بن محمد فارسی، قاضی ابوالحسن حافد، ابوالحسین وخشی، ابوعلی وخشی و امیر ابوالفضل میکالی نیز حدیث آموخت.
[26] بیهقی، علی، تاریخ بیهق، ج1، ص320، به کوشش قاری سید کلیم‌الله حسینی، حیدرآباد دکن، 1968م.
[27] بیهقی، علی، تاریخ بیهق، ج1، ص367- 368، به کوشش قاری سید کلیم‌الله حسینی، حیدرآباد دکن، 1968م.
[28] فارسی، عبدالغافر، تاریخ نیسابور، ج1، ص692 -693، به کوشش محمد کاظم محمودی، قم، 1402ق.
[29] زرزور، عدنان، الحاکم الجشمی و منهجه فی تفسیر القرآن، ج1، ص76- 78، بیروت، 1391ق/1971م.
عقاید ابن‌کرامه
مربیان اصلی او از شاگردان با واسطه یا بی‌واسطه قاضی عبدالجبار، از اهل عدل (معتزله) بودند
[30] زرزور، عدنان، الحاکم الجشمی و منهجه فی تفسیر القرآن، ج1، ص76- 78، بیروت، 1391ق/1971م.
و در شکل دادن به تفکر معتزلی وی سهم اساسی داشتند. به ویژه که در روزگار حاکم فکر شیعی و معتزلی بر نیشابور غالب بود.[31] زرزور، عدنان، الحاکم الجشمی و منهجه فی تفسیر القرآن، ج1، ص38، بیروت، 1391ق/1971م.
مورخان به اتفاق آرا او را متکلم معتزلی و از مذهب زیدیه دانسته‌اند،[32] فارسی، عبدالغافر، تاریخ نیسابور، ج1، ص692، به کوشش محمد کاظم محمودی، قم، 1402ق.
[33] ابن‌شهر آشوب، محمد، معالم العلماء، ج1، ص93، نجف، 1380ق/1961م.
[34] ابن‌ابی الرجال، احمد، مطلع البدور و مجمع البحور، ج4، ص413، نسخه عکسی موجود در کتابخانه مرکز.
[35] جنداری، احمد، ج1، ص32، تراجم الرجال المذکوره فی شرح الازهارِ ابن‌مرتضی، صنعا، 1341ق.
تا جایی که از ائمه زیدیه معتزله در عصر خویش شمرده شده است.[36] سید، فؤاد، حاشیه بر العقد الثمین فی تاریخ البلد الامین‌ِ امام تقی‌الدین فاسی، ج6، ص218، بیروت، 1405ق/1985م.
وی نخست حنفی مذهب بود، ولی از حنفیه برید و به شیعه زیدیه پیوست.[37] ابن‌ابی الرجال، احمد، ج4، ص413، مطلع البدور و مجمع البحور، نسخه عکسی موجود در کتابخانه مرکز.
اما در تاریخ بیهق خبری از حاکم نقل شده که روایت آن با چند واسطه از مالک بن انس است[38] بیهقی، علی، تاریخ بیهق، ج1، ص251، به کوشش قاری سید کلیم‌الله حسینی، حیدرآباد دکن، 1968م.
و این می‌تواند حاکی از تسامح نسبی او در تشیع باشد - چنانکه زیدیه غالباً از چنین تساهلی برخوردار بودند.برجسته‌ترین مورخ معتزله
حاکم را برجسته‌ترین مورخ معتزله از بعد از ابوهاشم جبائی (د 321ق) تا اواخر سده 5ق و یکی از مهم‌ترین مورخان زیدیه شمرده‌اند. در واقع بعد از قاضی عبدالجبار وی برجسته‌ترین فرد از مکتب جبائیه شمرده می‌شود.موفقیت او در تلخیص دقیق کتب قاضی و آراءِ جبائیه و استفاده از عبارات واضح و دوری از طرزبیان مغلق قاضی، به‌خصوص چشمگیر است، به طوری که بعد از قاضی از مشهورترین متکلمان جبائیه و شاید آخرین رجل این گروه بود.یحیی بن حمید در نزهه الانظار در ستایش حاکم، او را «رأس عدلیّه»، «ناصرِ عدلی مذهبان»، «قاطع» و «قاصم» می‌خواند.
[39] زرزور، عدنان، الحاکم الجشمی و منهجه فی تفسیر القرآن، ج1، ص83 -84، بیروت، 1391ق/1971م.
[40] زرزور، عدنان، الحاکم الجشمی و منهجه فی تفسیر القرآن، ج1، ص451-453، بیروت، 1391ق/1971م.
خدمات علمی‌ِ کم‌سابقه حاکم
از جمله خدمات علمی‌ِ کم‌سابقه حاکم در این زمینه، نگارش فصلی است در باب «خروج اهل عدل» که آن را بر طبقات افزوده، و در آن از جنگ‌های معتزلیان و کسانی که بر بنی امیه خروج کرده بودند، یاد کرده است.در این فصل وی پیوند بین شیعه و معتزله و عدم اعتزال معتزله در امر سیاست را شرح داده است.
[41] زرزور، عدنان، الحاکم الجشمی و منهجه فی تفسیر القرآن، ج1، ص452، بیروت، 1391ق/1971م.
پیروی از ابوعلی جبایی
او در طریق اهل اعتزال پیروی ابوعلی جبایی را می‌کرد، اما سند مذهب اعتزال زمان خود را با چند واسطه به محمد حنفیه می‌رساند که او نیز مستقیماً از پدر خود حضرت علی (ع) و وی از رسول اکرم (ص) آن را اخذ کرده بود. به عقیده حاکم و دیگر معتزله، محمد حنفیه در علم کلام از منزلتی عظیم برخوردار بود و حتی از امام حسن و امام حسین (ع) نیز پیش‌تر می‌رفت.
[42] ابن‌مرتضی، احمد، المنیه و الامل، ج1، ص26، به کوشش محمد جواد مشکور، بیروت، 1399ق/ 1979م.
[43] ابن‌مرتضی، احمد، المنیه و الامل، ج1، ص125-126، به کوشش محمد جواد مشکور، بیروت، 1399ق/ 1979م.
[44] ابن‌مرتضی، احمد، المنیه و الامل، ج1، ص131، به کوشش محمد جواد مشکور، بیروت، 1399ق/ 1979م.
اعتقاد راسخ به نظر و تفکر و تدبر
حاکم اعتقاد راسخ به نظر و تفکر و تدبر داشت، اما به شرطی که به معرفهالله منتج شود. اتخاذ نظر به اندیشه و تعقل شخصی را لازم می‌دانست و ایمانی را که به تقلید حاصل آمده باشد، فاسد می‌شمرد. بدین‌سان برهان و استدلال را در امر دین ضروری می‌دانست. به رغم او هر مذهبی که دلیلی برایش نباشد، باطل است.
[45] زرزور، عدنان، الحاکم الجشمی و منهجه فی تفسیر القرآن، ج1، ص197-202، بیروت، 1391ق/1971م.
به عقیده حاکم برای معرفت نبوات و شرایع، قول به عدل و توحید از اول‌ِ ضروریات است: «واجب است اولاً خداوند تعالی به صفات و عدلش شناخته آید، سپس تعلم نبوات و سپس دانستن فقه و شرایع و حدیث و تفسیر ، زیرا معرفت شرع جز به معرفت کتاب و سنن تمام نمی‌شود و با این ترتیب این علوم واجب میگردد» و نیز از اوست که «هیچ علمی از علوم صحیح نیست، مگر بعد از معرفت خداوند و توحید و عدل او».[46] زرزور، عدنان، الحاکم الجشمی و منهجه فی تفسیر القرآن، ج1، ص175، بیروت، 1391ق/1971م.
دشمنی حاکم با مذهب جبر
معتزله پس از اعتقاد به عدل خداوند به قبول تفویض معتقدند و هر که به تفویض بی‌اعتقاد باشد، از شناخت عدل خدا و معرفهالله قاصر آمده، گمراه و سرگردان است. پس مخالفت با جبر برای معتزله امری غیر از دفاع از دین نیست. حاکم با مذهب جبر دشمنی تمام داشت، آن را مناقض قرآن و از نمونه‌های بارز کفر می‌شمرد. او به فِرق مختلف چون مرجئه و خوارج نیز پرداخت و آن‌ها را رد کرد، ولی هیچ یک چون جبریه دشمنی او را برنمی‌انگیختند. مذهب جبر در نظر او شامل هر عقیده مخالف مذهبی عدل و توحید می‌شد. وی حتی بزرگ‌ترین مناقض مکتب خود را قول به جبر می‌دانست، تا جایی که می‌گفت «هر شری از مذهب جبر است». او و قاضی عبدالجبار مذهب اشعریه را جزئی از طایفه گسترده مجّبره می‌دانستند و حاکم در ردّ شدید خود بر این طایفه البته اشاعره را نیز در نظر داشته است.
[47] زرزور، عدنان، الحاکم الجشمی و منهجه فی تفسیر القرآن، ج1، ص207-212، بیروت، 1391ق/1971م.
پیوستن حاکم به زیدیه
به هر تقدیر اگر حاکم در ابتدای حال - زمانی که حنفی مذهب بود - به مکتب اعتزال و یا شاخه بهشمیّه آن پای‌بندی تمام داشت، پس از انتقال به مذهب زیدیه قطعاً نمی‌توانست با آنان موافقت تام داشته باشد، زیرا اگرچه زیدیه در بیش‌تر اصول با متکلمان معتزلی متفقند، در قضیه امامت از آن جدا می‌شوند، و حتی در فقه نیز با اینکه فقه زیدی بسیار نزدیک به فقه حنفی است، ولی با آن مطابقت کامل ندارد. این‌ها همه مجموعاً هویت خاصی به زیدیّه می‌بخشد. حاکم نیز چون دیگر زیدیه از قائلان به امامت زید بن علی بود و دلیل حقانیت زید را مانند همفکران خود، در روایاتی که به رسول اکرم (ص) یا به ائمه (ع) نسبت می‌داد، جست‌وجو می‌کرد.
[48] ابن‌مرتضی، احمد، المنیه و الامل، ج1، ص93، به کوشش محمد جواد مشکور، بیروت، 1399ق/ 1979م.
حاکم تعلیم بنیادی زیدیه را تفضیل حضرت علی (ع) بر دیگر صحابه و اولویت او در امامت می‌داند و نیز قبول اینکه امام پس از حسین علیهماالسلام باید از اولاد آنان باشد، و این نه به وراثت بلکه به فضل و طلب ثابت می‌شود و نیز اینکه بر امام خروج بر امرای جور واجب است.[49] ابن‌مرتضی، احمد، المنیه و الامل، ج1، ص89، به کوشش محمد جواد مشکور، بیروت، 1399ق/ 1979م.
تحاشی از شیعه اثناعشریه
وی با اینکه شیعه بود، اما از شیعه اثناعشریه تحاشی می‌کرد و اختلاف آنان را در تعیین هر امام پس از درگذشت امام سابق، با عقیده آنان درباره منصوص بودن امامت ناسازگار می‌دانست.
[50] ابن‌مرتضی، احمد، المنیه و الامل، ج1، ص95-96، به کوشش محمد جواد مشکور، بیروت، 1399ق/ 1979م.
افزون بر این او مهدویّت خاصه را نمی‌پذیرفت و به مشروعیت خلافت خلفای پیش از حضرت علی (ع) و لزوم انتخاب امام در هر زمان و انعقاد پیمان امامت باور داشت.[51] سید، فؤاد، «ترجمه الحاکم الجشمی»، فضل الاعتزال و طبقات المعتزله ابوالقاسم بلخی و دیگران، ج1، ص356-357، تونس، 1393ق/1974م.
آثار
شمار تألیفات ابن‌کرامه به چهل و چند کتاب می‌رسد، بعضی
[52] ابن‌ابی الرجال، احمد، مطلع البدور و مجمع البحور، ج4، ص413، نسخه عکسی موجود در کتابخانه مرکز.
[53] جنداری، احمد، تراجم الرجال المذکوره فی شرح الازهارِ ابن‌مرتضی، ج1، ص32، صنعا، 1341ق.
شمار آن‌ها را چهل و دو کتاب ذکر کرده‌اند:1. شاید مهم‌ترین اثر او تفسیر بر قرآن کریم باشد.بیهقی
[54] بیهقی، علی، تاریخ بیهق، ج1، ص367، به کوشش قاری سید کلیم‌الله حسینی، حیدرآباد دکن، 1968م.
از تفسیری از او در 20 مجلد سخن می‌گوید و جنداری[55] جنداری، احمد، تراجم الرجال المذکوره فی شرح الازهارِ ابن‌مرتضی، ج1، ص32، صنعا، 1341ق.
آن را تفسیری مشهور و شاخص در بین تفاسیر می‌شمارد.نام آن باید التهذیب فی التفسیر یا التهذیب فی تفسیر القرآن باشد که به گفته ابن‌ابی الرجال[56] ابن‌ابی الرجال، احمد، مطلع البدور و مجمع البحور، ج4، ص413، نسخه عکسی موجود در کتابخانه مرکز.
در 9 جزء بزرگ نوشته شده بود.نسخه‌های ناقصی از آن در صنعا، قم و میلان موجود است.[57] عیسوی، احمد محمد و دیگران، فهرس المخطوطات المکتبه الغربیه بالجامع الکبیر بصنعاء، ج1، ص10، قاهره، 1978م.
[58] مرعشی، خطی، ج5، ص107.
تلخیصی از این کتاب نیز موجود است که مؤلف آن دقیقاً معلوم نیست و با عنوان التقریب المختصر من التهذیب در کتابخانه عمومی شرقی بانکیپور موجود است.2. رساله ابلیس الی المجبره.
[59] ابن‌شهر آشوب، محمد، معالم العلماء، ج1، ص93، نجف، 1380ق/1961م.
این کتاب با نام‌های گوناگون یاد شده است: رساله الشیخ ابی مره،[60] ابن‌ابی الرجال، احمد، مطلع البدور و مجمع البحور، ج4، ص414، نسخه عکسی موجود در کتابخانه مرکز.
رساله الشیخ ابلیس الی اخوانه المناحیس،[61] جنداری، احمد، تراجم الرجال المذکوره فی شرح الازهارِ ابن‌مرتضی، ج1، ص32، صنعا، 1341ق.
من ابی مره الی اخوانه المجبره.[62] سید، فؤاد، «ترجمه الحاکم الجشمی»، فضل الاعتزال و طبقات المعتزله ابوالقاسم بلخی و دیگران، ج1، ص356، تونس، 1393ق/1974م.
[63] زرزور، عدنان، الحاکم الجشمی و منهجه فی تفسیر القرآن، ج1، ص73، بیروت، 1391ق/1971م.
در فهرست میکروفیلم‌ها،[64] مرکزی، میکروفیلم‌ها، ج3، ص201.
این کتاب با نام رساله ابلیس الی اخوانه من المجبره و المشبهه فی الشکایه عن المعتزله آمده که در 16 باب است.نسخه‌ای از آن را نیز می‌توان در صنعا با نام الدّره علی لسان الشیخ ابی مرّه الی اخوانه من المجّبره یافت.[65] عیسوی، احمد محمد و دیگران، فهرس المخطوطات المکتبه الغربیه بالجامع الکبیر بصنعاء، ج1، ص162، قاهره، 1978م.
3. عیون المسائل، در علم کلام و شرح آن.
[66] بیهقی، علی، تاریخ بیهق، ج1، ص367، به کوشش قاری سید کلیم‌الله حسینی، حیدرآباد دکن، 1968م.
[67] ابن‌ابی الرجال، احمد، مطلع البدور و مجمع البحور، ج4، ص413، نسخه عکسی موجود در کتابخانه مرکز.
[68] جنداری، احمد، تراجم الرجال المذکوره فی شرح الازهارِ ابن‌مرتضی، ج1، ص32، صنعا، 1341ق.
نسخه خطی آن در کتابخانه دانشگاه لیدن موجود است، شرح العیون هم در همان کتابخانه و نیز صنعا وجود دارد.آنچه هم در مجموعه فضل الاعتزال و طبقات المعتزله چاپ شده، طبقات 11 و 12 معتزله، برگرفته از شرح العیون است.4. کتاب تنبیه الغافلین فی (عن / علی) فضائل الطالبین، که گفته‌اند در آیات وارده در شأن امیرالمؤمنین (ع) و اولاد اوست و در موضوع خود بی‌نظیر است.
[69] جنداری، احمد، تراجم الرجال المذکوره فی شرح الازهارِ ابن‌مرتضی، ج1، ص32، صنعا، 1341ق.
به قول خود مؤلف، وی آیاتی را که اهل تفسیر در باب اهل بیت (ع) ذکر کرده‌اند، در آنجا گرد آورده است.[70] زرزور، عدنان، الحاکم الجشمی و منهجه فی تفسیر القرآن، ج1، ص96، بیروت، 1391ق/1971م.
نسخه‌هایی از آن در صنعا موجود است.[71] عیسوی، احمد محمد و دیگران، فهرس المخطوطات المکتبه الغربیه بالجامع الکبیر بصنعاء، ج1، ص66، قاهره، 1978م.
5. کتاب التأثیر و المؤثر فی علم الکلام،
[72] ابن‌ابی الرجال، احمد، مطلع البدور و مجمع البحور، ج4، ص413، نسخه عکسی موجود در کتابخانه مرکز.
[73] سید، فؤاد، «ترجمه الحاکم الجشمی»، فضل الاعتزال و طبقات المعتزله ابوالقاسم بلخی و دیگران، ج1، ص354، تونس، 1393ق/1974م.
کتابی است در اهمویژگیهای برجسته این فایل:
- محتوای علمی و کاملاً استاندارد
- فایل محصول چند لحظه بعد از خرید به چت پشتیبانی ارسال میگردد
- پشتیبانی کامل از طریق تیکت
- طراحی شده برای یادگیری سریع و عمیق
محصولات آموزشی مشابه
سایر فایل‌ها و جزوات آموزشی که شاید برای شما مفید باشند
DOCX
ZIP
PPTX
پاورپوینت قوانین و اصول کلی ساخت یک بیمارستان
299,000 تومان
PPTX
پاورپوینت آلودگی صنعت سیمان
299,000 تومان
دیدگاهتان را بنویسید