DOCX
محصول VIP
پاورپوینت کامل ابن‌حاجب جمال‌الدين
۴.۹
تعداد فروش / دانلود:
0 بار دانلود
تاریخ ثبت فایل در سایت:
حجم فایل دانلودی:
0.28 مگابایت
سازگاری کامل:
موبایل، تبلت و کامپیوتر
معرفی محصول پاورپوینت کامل ابن‌حاجب جمال‌الدين
توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد
پاورپوینت کامل ابن‌حاجب جمال‌الدين دارای 110 اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است
شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.
لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.
توجه : در صورت مشاهده بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل مي باشد و در فايل اصلي پاورپوینت کامل ابن‌حاجب جمال‌الدين،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد
بخشی از متن پاورپوینت کامل ابن‌حاجب جمال‌الدين :
پاورپوینت کامل ابن‌حاجب جمال‌الدين ابوعمرو عثمان بن عمر
اِبْن‌ِحاجِب، ابوعمرو جمال‌الدین عثمان بن عمر (570 -26 شوال 646ق/ 1174-11 فوریه 1249م)، نحوی و فقیه مالکی بود.
فهرست مندرجات
2 - تولد
3 - تحصیلات
4 - چگونگی آموزش او در نحو و استادان وی
5 - شاگردان وی
6 - دیدگاه ابن‌خلکان درباره ابن‌حاجب
7 - مسافرت‌های وی و علت آن
8 - ابن‌حاجب در دوران ایوبیان
9 - بازگشت ابن‌حاجب به قاهره
10 - دیدگاه ابوشامه و ابن‌تغری درباره ابن‌حاجب
11 - ارجمندی مقام وی در فقه و اصول
12 - شهرت فراگیر ابن‌حاجب مدیون آثار نحوی وی
13 - آثار وی در نحو
14 - الامالی النحویه و محتوای آن
15 - الکافیه
16 - شرح‌های عربی الکافیه
17 - شرح‌های فارسی کتاب مذکور
18 - دیگر آثار نحوی ابن‌حاجب
19 - آثار ابن‌حاجب در صرف
20 - آثار وی در فقه
21 - آثار ابن‌حاجب در اصول
22 - دیگر آثار وی
23 - آثار منسوب به وی
24 - فهرست منابع
25 - پانویس
26 - منبع
پیشینه
خاندان وی احتمالاً از کردان ساکن دونه (قریه‌ای در همدان )
[1] یاقوت حموی، معجم البلدان، ج2، ص630.
[2] ابن‌فرحون، ابراهیم، الدیباج المذهب، ج2، ص89، به کوشش محمد الاحمدی ابوالنور، قاهره، 1974م.
بودند و نسبت‌های دوینی[3] ذهبی، محمد، سیر اعلام النبلاء، ج23، ص265، به کوشش بشار عواد معروف و دیگران، بیروت، 1405ق/1985م.
و روینی[4] ابن‌کثیر، البدایه، ج13، ص188.
که به وی داده شده، ظاهراً تصحیف دونی است. پدرش که مردی سپاهی بود[5] سیوطی، بغیه الوعاه، ج2، ص134، به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره، 1384ق/1965م.
به عنوان حاجب در دستگاه امیر عزالدین موسک صلاحی خدمت می‌کرد.[6] ابن‌خلکان، وفیات، ج3، ص248.
[7] ادفوی، جعفر، الطالع السعید، ج1، ص356، به کوشش سعد محمد حسن، قاهره، 1966م.
تولد
ابن‌حاجب در اسنا، شهری در منطقه صعید مصر ، دیده به جهان گشود.
[8] ابن‌خلکان، وفیات، ج3، ص250.
تحصیلات
او در قاهره به فرا گرفتن قرآن پرداخت و سپس فقه مالکی آموخت. ابن‌حاجب قرائات هفتگانه را نزد ابوالجود غیاث بن فارس لخمی، التیسیر و الشاطبیه را نزد شاطبی، و نیز قرائات مختلف را به طرق المُبهج سبط خیاط (د 541ق/1146م) نزد شهاب غزنوی خواند.
[9] یمانی، عبدالباقی، اشاره التعیین فی تراجم النحاه و اللغویین، ج1، ص204، به کوشش عبدالمجید دیاب، حجاز، 1406ق/1986م.
[10] ذهبی، محمد، سیر اعلام النبلاء، ج23، ص265، به کوشش بشار عواد معروف و دیگران، بیروت، 1405ق/1985م.
[11] ادفوی، جعفر، الطالع السعید، ج1، ص353، به کوشش سعد محمد حسن، قاهره، 1966م.
[12] ابن‌جزری، محمد، غایه النهایه، ج1، ص508، به کوشش گ برگشترسر، قاهره، 1351ق/1932م.
[13] ابن‌جزری، محمد، غایه النهایه، ج1، ص23، به کوشش گ برگشترسر، قاهره، 1351ق/1932م.
او فقه را از ابومنصور ابیاری و همچنین ابوالحسین بن جبیر و شفا را نزد امام شاذلی آموخت.[14] مخلوف، محمد، شجره النور الزکیه، ج1، ص167، بیروت، 1350ق.
همچنین نزد شاطبی و ابن‌البناء و ابوالقاسم بوصیری و اسماعیل بن یاسین و دیگران ادب عربی و حدیث فرا گرفت.[15] سیوطی، بغیه الوعاه، ج2، ص134، به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره، 1384ق/1965م.
[16] ذهبی، محمد، سیر اعلام النبلاء، ج23، ص265، به کوشش بشار عواد معروف و دیگران، بیروت، 1405ق/1985م.
[17] ادفوی، جعفر، الطالع السعید، ج1، ص353، به کوشش سعد محمد حسن، قاهره، 1966م.
چگونگی آموزش او در نحو و استادان وی
از چگونگی آموزش او در نحو و استادان وی اطلاعی در دست نیست. ابن‌مالک وی را در نحو شاگرد زمخشری دانسته و متذکر شده که زمخشری خود دراین علم چندان دستی نداشته است.
[18] مقری، احمد، نفح الطیب، ج2، ص428، به کوشش یوسف الشیخ محمد البقاعی، بیروت، 1406ق/1986م.
از این روایت و نیز از شرحی که او خود بر المفصل زمخشری نوشته، درمی‌یابیم که وی به این کتاب عنایت خاصی داشته است و دست مایه علم خود را در نحو از آن برگرفته است. ذهبی در میان استادان حدیث وی از بانویی به نام فاطمه بنت سعد الخیر نیز نام می‌برد[19] مقری، احمد، نفح الطیب، ج2، ص428، به کوشش یوسف الشیخ محمد البقاعی، بیروت، 1406ق/1986م.
که در منابع دیگر دیده نمی‌شود. الامالی ابن‌حاجب سراسر دارای تاریخ است و تاریخ کهن‌ترین مجلس آن 609ق/1212م است[20] ابن‌حاجب، عثمان، الامالی النحویه، ج1، ص43، به کوشش هادی حسن حمودی، بیروت، 1402ق/1982م.
و از آنجا که وی در این تاریخ حدود 40 سال بیش نداشته، می‌توان دریافت که در اواسط عمر به تسلط در نحو، فقه و اصول شهرت بسیار داشته و در مدرسه فاضلیه به تدریس مشغول بوده است.[21] ادفوی، جعفر، الطالع السعید، ج1، ص353، به کوشش سعد محمد حسن، قاهره، 1966م.
شاگردان وی
موفق بن ابی‌العلاء از وی قرائات سبع و رضی‌الدین قسرطینی ادب عربی آموختند و عبدالعظیم منذری، عبدالمؤمن دمیاطی و دیگران از وی حدیث روایت کرده‌اند.
[22] ذهبی، محمد، سیر اعلام النبلاء، ج23، ص266، به کوشش بشار عواد معروف و دیگران، بیروت، 1405ق/1985م.
[23] ادفوی، جعفر، الطالع السعید، ج1، ص353، به کوشش سعد محمد حسن، قاهره، 1966م.
ذهبی، یاقوت را نیز از جمله راویان ابن‌حاجب ذکر کرده است.[24] ذهبی، محمد، سیر اعلام النبلاء، ج23، ص266، به کوشش بشار عواد معروف و دیگران، بیروت، 1405ق/1985م.
دیدگاه ابن‌خلکان درباره ابن‌حاجب
ابن‌خلکان که بارها ابن‌حاجب را ملاقات کرده، وی را ستوده و چنین نوشته است: او مکرر برای «ادای شهادت» نزد من می‌آمد و من در باب مسائل پیچیده و مشکل عربی از او سؤال می‌کردم و او بدون اضطراب و با وقار و آرامش بسیار پاسخ می‌گفت.
[25] ابن‌خلکان، وفیات، ج3، ص250.
مسافرت‌های وی و علت آن
ابن‌حاجب ظاهراً تا 616ق/1219م در قاهره بود، سپس آنجا را به قصد دمشق ترک گفت. شاید آوازه جامع اموی دمشق این فقیه مالکی را به آنجا کشیده باشد. وی پیش از آنکه به دمشق برسد، ظاهراً چند ماهی در بیت‌المقدس ماند، زیرا شماری از مجالس امالی وی در 616ق در بیت‌المقدس تشکیل شده است.
[26] ابن‌حاجب، عثمان، الامالی النحویه، ج2، ص90، به کوشش هادی حسن حمودی، بیروت، 1402ق/1982م.
[27] ابن‌حاجب، عثمان، الامالی النحویه، ج3، ص59، به کوشش هادی حسن حمودی، بیروت، 1402ق/1982م.
[28] ابن‌حاجب، عثمان، الامالی النحویه، ج4، ص27، به کوشش هادی حسن حمودی، بیروت، 1402ق/1982م.
وی سرانجام در 617ق وارد دمشق شد و در زاویه مالکیه جامع اموی عهده‌دار تدریس علوم اسلامی گردید.[29] ابن‌خلکان، وفیات، ج3، ص249.
به گفته ابوشامه او قبلاً بارها به دمشق آمد و شد داشته است و سرانجام در 617ق بود که در دمشق اقامت گزید.[30] ابوشامه، عبدالرحمان، تراجم الرجال القرنین، ج1، ص182، به کوشش محمد زاهد کوثری، قاهره، 1366ق/1947م.
در مدت اقامت او در این شهر ظاهراً حادثه مهمی رخ نداده است جز اینکه به گفته ابن‌شاکر در 628ق سه تن از فقهای دمشق؛ ابن‌الصلاح، ابن‌عبدالسلام و ابن‌حاجب به دلیل رفتار کفرآمیز شیخ الطائفه، ابوالحسن حریری فتوا به قتل وی دادند و همین امر سبب شد که الملک الصالح امر به دستگیری حریری و اصحابش دهد[31] ابن‌شاکر کتبی، محمد، فوات الوفیات، ج3، ص9، به کوشش احسان عباس، بیروت، 1973م.
و تا 638ق/1240م یعنی زمان خروج ابن‌حاجب از دمشق اطلاعی از وی در دست نیست.ابن‌حاجب در دوران ایوبیان
می‌دانیم که ایوبیان در آن روزگار مصر و شامات و فلسطین را زیر نگین خود داشتند، اما حملات مکرر صلیبیان و نیز نزاع بر سر قدرت، سبب شد که در 638ق میان الملک الصالح اسماعیل، حاکم دمشق و پسر برادرش الملک الصالح نجم‌الدین ایوب، اختلاف افتد، اسماعیل از بیم حمله ایوب، پنهانی با صلیبیان پیمان بست که قلعه بزرگ شقیف را تسلیم کند و در برابر، آنان از وی حمایت کنند و به او ساز و برگ رسانند. این امر بر دمشقیان و از جمله فقیه شافعی ، عزالدین بن عبدالسلام (د 660ق/1262م) خطیب جامع اموی گران آمد. عزالدین، نام الملک الصالح اسماعیل را از خطبه انداخت
[32] یافعی، عبدالله، مرآه الجنان، ج4، ص156، حیدرآباد دکن، 1337- 1339ق.
و در همه این احوال ابن‌حاجب که با عزالدین دوستی نزدیکی داشت، او را همراهی می‌کرد. این کشمکش‌ها عاقبت به آنجا رسید که عزالدین معزول و به بند کشیده شد و ابن‌حاجب نیز که با وی همراهی کرده بود، به زندان افتاد، اما پس از چندی هر دو از دمشق رانده شدند.[33] ذهبی، محمد، سیر اعلام النبلاء، ج23، ص266، به کوشش بشار عواد معروف و دیگران، بیروت، 1405ق/1985م.
[34] ابن‌تغری بردی، النجوم، ج6، ص336.
[35] رانسیمان، استیون، تاریخ جنگ‌های صلیبی، ج3، ص259_260، ترجمه منوچهر کاشف، تهران، 1360ش.
[36] ابن‌جزری، محمد، غایه النهایه، ج1، ص509، به کوشش گ برگشترسر، قاهره، 1351ق/1932م.
بازگشت ابن‌حاجب به قاهره
به این نحو ابن‌حاجب در 638ق
[37] ابوشامه، عبدالرحمان، تراجم الرجال القرنین، ج1، ص182، به کوشش محمد زاهد کوثری، قاهره، 1366ق/1947م.
بار دیگر به قاهره بازگشت و این بار بر کرسی استادیی که چندی پیش شاطبی (د 590ق/1194م) بر آن تکیه زده بود، نشست و مدرس مدرسه فاضلیه شد. سپس طالبان علم از هر سو برای آموختن صرف و نحو و قرائات نزد وی شتافتند.[38] ابن‌جزری، محمد، غایه النهایه، ج1، ص509، به کوشش گ برگشترسر، قاهره، 1351ق/1932م.
اما دانسته نیست چرا در اواخر عمر از قاهره رخت بربست و روی سوی اسکندریه نهاد تا در آنجا اقامت گزیند. اقامت او در اسکندریه دیری نپایید و همان‌جا درگذشت و در بیرون باب البحر نزدیک مقبره ابن‌ابی شامه به خاک سپرده شد.[39] ابن‌خلکان، وفیات، ج3، ص249.
احمد بن منیّر فقیه وی را به ابیاتی رثا گفت.[40] ادفوی، جعفر، الطالع السعید، ج1، ص356، به کوشش سعد محمد حسن، قاهره، 1966م.
دیدگاه ابوشامه و ابن‌تغری درباره ابن‌حاجب
ابوشامه ابن‌حاجب را یکی از ارکان دین و بر پا دارنده مذهب مالکی دانسته، گوید: وی باهوش، متواضع ، ثقه ، عفیف و بسیار صبور بود.
[41] ابوشامه، عبدالرحمان، تراجم الرجال القرنین، ج1، ص182، به کوشش محمد زاهد کوثری، قاهره، 1366ق/1947م.
ابن‌تغری بردی پای فراتر نهاده شهرت او را چنان گسترده می‌داند که دیگر خود را ملزم به تفصیل در شرح حال او نمی‌بیند.[42] ابن‌تغری بردی، النجوم، ج6، ص360.
اگرچه ابن‌حاجب شاعر نبود، اما به سبک دانشمندان، اشعاری پرتکلف سروده است.[43] ابن‌خلکان، وفیات، ج3، ص249.
[44] ابن‌شاکر کتبی، محمد، فوات الوفیات، ج3، ص44، به کوشش احسان عباس، بیروت، 1973م.
از جمله آثار منظوم او کتابی است که حاجی خلیفه به نقل از ابن‌شحنه به آن اشاره کرده گوید هنگامی که ابن‌حاجب از دمشق به کرک رفت، الکافیه خود را برای الملک الناصر که همچون پدر به علم نحو علاقه‌مند بود،[45] سالم مکرم، عبدالعال، المدرسه النحویه فی مصر و الشام، ج1، ص61، بیروت، 1400ق/1980م.
به نظم درآورد و آن را الوافیه نامید، سپس - شاید از آنجا که نظم خود را چندان مفهوم همگان نمی‌یافت - آن را دوباره شرح کرد.ارجمندی مقام وی در فقه و اصول
هر چند ابن‌حاجب به نحودانی مشهور است، اما ارجمندی مقام او را در فقه و اصول نیز نباید از یاد برد. ابن‌خلدون نقش بسیار ارزشمند او را در فقه، به نیکی باز نموده است. وی گوید مردم مغرب به دو اثر از ابن‌ابی زید و ابن‌یونس استناد می‌کردند تا آنکه کتاب ابوعمرو ابن‌حاجب فرا رسید. وی در این کتاب همه طرق مذهب مالکی و اختلاف عقاید آن‌ها را در چندین باب و مسأله، به اختصار تمام آورده است، چنانکه کتاب او راهنما گونه‌ای (برنامج) برای مذهب مالکی شده است.
[46] ابن‌خلدون، مقدمه، ج1، ص450، بیروت، داراحیاء التراث العربی.
ابن‌خلدون بار دیگر درباره این کتاب گوید: در پایان سده 7ق/13م ابوعلی ناصرالدین زواوی که خود آن را در مصر نزد استادان خوانده بود، مختصر آن را به مغرب آورد. مردم نظر به مقام ارجمندی که حامل آن داشت به آن کتاب اقبال تمام کردند و کتاب در سراسر مغرب منتشر شد.[47] ابن‌خلدون، مقدمه، ج1، ص451، بیروت، داراحیاء التراث العربی.
[48] مقری، احمد، نفح الطیب، ج9، ص328، به کوشش یوسف الشیخ محمد البقاعی، بیروت، 1406ق/1986م.
در ستایش این کتاب ابن‌فرحون نیز روایتی دارد که بر اساس آن عده‌ای از این تأسف خورده‌اند که چرا شافعیان را کتابی همانند مختصر ابن‌حاجب در فقه مالکی نیست.[49] ابن‌فرحون، ابراهیم، الدیباج المذهب، ج2، ص88، به کوشش محمد الاحمدی ابوالنور، قاهره، 1974م.
شهرت فراگیر ابن‌حاجب مدیون آثار نحوی وی
با این‌همه ابن‌حاجب شهرت فراگیر خویش را - خاصه در مشرق - مدیون آثار نحوی خود، به ویژه الکافیه است. این کتاب از همان آغاز در بیشتر کشورهای اسلامی شهرت یافت و بسیاری از دانشمندان بخش شرقی سرزمین های اسلامی به شرح آن پرداختند، چنانکه امروز نسخه‌های بسیاری از آن به جای مانده است. با این‌همه ابن‌حاجب صاحب مکتب نیست. او را باید همچون دیگر نحویان سده 6 ق به بعد، از شارحان و مفسران و مختصرنویسان نحو به شمار آورد. در روزگار او جدال میان دو مکتب بصره و کوفه فروکش کرده بود و کسی نسبت به این یا آن مکتب تعصبی به خرج نمی‌داد. به همین جهت ابن‌حاجب آسان می‌توانست، معقول‌ترین و مقبول‌ترین نظرات را - خواه از این مکتب و خواه از آن - فراهم آورد و با هوشمندی و زبردستی، آن مجموعه را پیوستگی و انسجام بخشد و به مذاق دانش طلبان شیرین سازد. این شیوه، در الکافیه او به نیکی آشکار است: المفصل زمخشری (که خود تلخیص گونه‌ای از الکتاب سیبویه است) و تا حدی نیز الایضاح ابوعلی فارسی در این کتاب با عباراتی فشرده و در عین حال نسبتاً روشن، تنسیق و ترکیبی تازه یافته و مجموعه‌ای پدید آورده‌اند که نه به این مکتب متعلق است و نه به آن. تنها تغییری که در مجموع ساختمان دستوری کتاب ابن‌حاجب دیده می‌شود، این است که وی، صرف و نحو را که زمخشری در هم آمیخته بود، دوباره از هم جدا کرد و به شیوه ابن‌جنی و مازنی بازگشت. به درستی دانسته نیست، چرا آثار او این گونه در کشورهای شرقی اسلامی، خاصه ایران شهرت یافت و چرا بزرگانی چون نصیرالدین طوسی و استرابادی و دیگران به شرح آن روی آورده‌اند. برخی از معاصران کوشیده‌اند آن را به فلسفه‌دانی و منطق‌شناسی مردم این آب و خاک نسبت دهند.
[50] سالم مکرم، عبدالعال، المدرسه النحویه فی مصر و الشام، ج1، ص62 -63، بیروت، 1400ق/1980م.
آثار وی در نحو
ابن‌حاجب آثار ارزشمندی در نحو از خود بجای گذاشته است که به شرح ذیل می‌باشد:
الامالی النحویه و محتوای آن
الامالی النحویه سلسله درس‌های اوست که در قاهره، بیت‌المقدس و دمشق املا می‌کرده است. الامالی به بخش‌های متعددی تقسیم شده است:
بخش اول :نظریات نحوی او درباره برخی از آیات قرآن .
بخش دوم: شامل نصوصی از المفصل زمخشری و اظهارنظر درباره آن‌ها.
بخش سوم :نظریات درباره مسائل مورد اختلاف میان سیبویه و مبرد، مباحثی از کافیه و ابیاتی از گذشتگان و معاصران.
بخش چهارم: در موضوعات گوناگون شعری و نحوی.
این کتاب به کوشش هادی حسن حمودی با استفاده از دو نسخه کهن با تاریخ‌های 681 -682ق در 1402ق/1982م در بیروت چاپ شده است.
[51] حمودی، هادی حسن، مقدمه بر الامالی النحویهج1، ص16- 19.
.الکافیه
الکافیه، مقدمه مختصری است در نحو و چنانکه گذشت بیشتر شهرت ابن‌حاجب مدیون همین اثر است. این کتاب نخستین بار در 1592 در رم و سپس در شهرهای دیگر مانند دهلی، کانپور، کلکته و قاهره به کرات به چاپ رسید. بسیاری از دانشمندان بر الکافیه به عربی و فارسی شرح نوشته و عده‌ای آن را مختصر کرده یا به نظم درآورده‌اند.
شرح‌های عربی الکافیه
برخی از شرح‌های عربی الکافیه این‌هاست: شرح خود مؤلف که نسخ خطی آن در بعضی کتابخانه‌های دنیا موجود است. این کتاب ی
ویژگی‌های برجسته این فایل:
- محتوای علمی و کاملاً استاندارد
- فایل محصول چند لحظه بعد از خرید به چت پشتیبانی ارسال میگردد
- پشتیبانی کامل از طریق تیکت
- طراحی شده برای یادگیری سریع و عمیق
محصولات آموزشی مشابه
سایر فایل‌ها و جزوات آموزشی که شاید برای شما مفید باشند
DOCX
DOCX
PPTX
پاورپوینت کامل حکم اعراض از منافقان (قرآن)
299,000 تومان
ZIP
حل مسئله عبور از رودخانه در زبان c++
299,000 تومان
دیدگاهتان را بنویسید