توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل ابن ازرق دارای 120 اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل مي باشد و در فايل اصلي پاورپوینت کامل ابن ازرق،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل ابن ازرق :

ابن‌ازرق

---

اَزْرَق، احمد بن یوسف بن ازرق فارقی (شوال 510 - بعد از 577ق /1117-1181م)، محدث، فقیه ، مورخ، جغرافی دان معروف سده 6ق /12م و مؤلف « تاریخ مَیّافارقین و آمِد » می‌باشد.

فهرست مندرجات

1 - زندگی نامه
2 - تحصیلات
3 - فعالیت های سیاسی
4 - سفر های علمی
4.1 - سفر به ماردین
4.2 - سفر به بغداد
4.3 - سفر به دمشق
4.4 - سفر به مشرق
4.5 - سفر به گرجستان
4.6 - سفر به دربند
5 - وفات
6 - تاریخ میافارقین و آمِد
6.1 - ابهام در آثار
6.2 - سال و محل تألیف
6.3 - هدف از تألیف
6.4 - محتوای تاریخ
6.4.1 - سرفصل های کتاب
6.4.2 - شرح تاریخ میافارقین
6.5 - منابع کتاب
6.5.1 - کتاب تَشْعیث
6.5.2 - روش نقل
6.5.3 - یادداشتهای شخصی
6.6 - ارزش کتاب
6.7 - استفاده دیگران از پاورپوینت کامل ابن ازرق
6.8 - چاپ کتاب
6.8.1 - بخشی از تاریخ میافارقین
6.8.2 - تاریخ‌الفارقی،الدوله‌المروانیه
7 - فهرست‌منابع
8 - پانویس
9 - منبع

زندگی نامه

او در مَیّافارقین ، از شهرهای مهم دیاربکر ، در خانواده ای اصیل و سرشناس متولد شد. اطلاعات مفصلی درباره پدر و خاندان او در دست نیست. همین قدر می‌دانیم که نیای وی «رئیس ابوالحسن علی بن ازرق» یکی از رجال مشهور زمان خود بود و لقب «رئیس»، بر پایگاه مهم سیاسی - اجتماعی وی دلالت دارد.
از دوران صباوت پاورپوینت کامل ابن ازرق آگاهی زیادی نداریم. جای شگفتی است که گرچه او در زمره مورخان بزرگ محسوب است، اما تاریخ نگارانی چون ابن خلکان ، ابن شاکر کُتبی ، یاقوت و امثال آنان چیزی از چگونگی زندگی وی به دست نداده اند، هر چند بعضی از اینان مانند ابن خلکان اخباری را از تاریخ او در کتاب خود نقل کرده است. عمده اطلاعات ما درباره این مورخ از جای جای «تاریخ مَیافارقین و آمِد» خود او به دست می‌آید.

تحصیلات

پاورپوینت کامل ابن ازرق در جوانی برای فراگیری دانش به بغداد رفت و در آن‌جا به آموختن قرآن ، فقه ، لغت و نحو ، حدیث و تفسیر همت گماشت و از دانش گروه زیادی از مشایخ و استادان آن شهر بهره گرفت.
قرآن را نزد «شیخ ابومحمد بن بنت الشیخ، شیخ عبدالوهاب حفاف و ابومنصور رزّاز» و جماعتی دیگر خواند. فرائض، یا مبحث ارث را پیش شیخ «ابوالمظفر بن شهر زوری عطار» و نحو و لغت را در خدمت ابومنصور جوالیقی آموخت. حدیث را از «ابن سمرقندی، عبدالوهاب اَنماطی و قاضی ابوبکر» فراگرفت. افزون بر این، وی در مجلس درس علمای دیگری نیز حاضر شد.

^[1] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، ج1، ص33، بیروت، 1974م.

^[2] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، ج1، ص34، بیروت، 1974م.

چنین به نظر می‌رسد که پاورپوینت کامل ابن ازرق از میان همه دانش هایی که آموخت، به تاریخ دلبستگی بیشتری داشت و در کسب آن مشتاقانه کوشش می‌ورزید. اکثر مؤلَّفات تاریخی موجود مانند: تاریخ بغداد ، تاریخ موصل ، اغانی ، تاریخ صابی ، اخبار الطوال ، معارف و غیره، کتب لغت، جغرافیا و هر آنچه را که به حوادث تاریخی مرتبط بود، مطالعه کرد.

^[3] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، ج1، ص16-19، بیروت، 1974م.

فعالیت های سیاسی

پاورپوینت کامل ابن ازرق همچون جدش «ابوالحسن علی» مدتی از عمر خود را عهده دار پاره ای از مشاغل دولتی بود.
در 543ق /1148م وی را در شغل اِشراف بر اوقاف حومه مَیّافارقین می‌بینیم و این زمانی بود که «مکین الدین مصری» از جانب «سعید حسام الدین» در این شهر حکم می‌راند.
در 562ق /1166م نظارت بر حصن کیفا را برعهده گرفت. پس از مدتی به مَیّافارقین بازگشت و به منصب اِشراف بر موقوفات این شهر گمارده شد.
افزون بر این ها، پاورپوینت کامل ابن ازرق در بلاد دیگر مناصب دیگری را عهده دار بوده است. او چندی متصدی اِشراف موقوفات دمشق بود و مدتی نیز مسئولیت های مهمی در گرجستان داشت.

^[4] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، ج1، ص35، بیروت، 1974م.

به سبب همین پایگاه بلند اجتماعی - سیاسی پاورپوینت کامل ابن ازرق بوده است که گزارش های او را می‌توان از صحت و سندیت قابل ملاحظه ای برخوردار دانست، زیرا او در مقامی بوده که می‌توانسته است از مسائل و رویدادهای سیاسی و اجتماعی بسیاری که برای دیگران دست یافتنی نبود، اطلاع حاصل کند.

سفر های علمی

پاورپوینت کامل ابن ازرق عالمی کثیرالسفر بود. به سابقه علاقه شدیدی که به تاریخ ، و اوضاع اجتماعی، تاریخی و جغرافیایی داشت، به سفرهای متعددی دست زد. در خلال این سفرها با طبقات مختلف، از خلفا، سلاطین و وزرا گرفته تا علما، قضات و مسئولان حکومتی شهرها و ولایات ملاقات ها کرد و اطلاعات ارزشمندی به دست آورد. این سفرهای آموزنده تأثیر زیادی در او برجای گذاشت.
در واقع بخش زیادی از آنچه در کتاب تاریخ میافارقین وی آمده، ثمره مشاهدات و یادداشت های او در طی این سفرهاست. پاورپوینت کامل ابن ازرق چند بار به شهر آمِد سفر کرد و در آن‌جا شاهد برخی کشمکش ها میان «سعید حسام الدین» و سپاه فرنگ بود. سفرهایی هم به موصل کرد.

سفر به ماردین

در یکی از این سفرها که در 544ق /1149م اتفاق افتاد، پاورپوینت کامل ابن ازرق در مصاحبت «سعید حسام الدین» بود. ماردین ، در شمال جزیره، یکی دیگر از شهرهایی بود که پاورپوینت کامل ابن ازرق چند نوبت به آن سفر کرد. در خلال دیدارش از این شهر، با بعضی از قضات و خطبا مانند «علم الدین ابوالفتح محمد بن نباته، قاضی ماردین، و بهاءالدین علی ابن نباته، خطیب این شهر»، ملاقات کرد.
در این سفر قلعه ماردین، مسجد شهر و نیز مقابر بزرگانی چون «شمس الدین غازی» وبرادرش «شمس الدوله» را دید. او از بقعه عظیمی در ماردین سخن می‌گوید که به دست «امیر حسام الدین» در نقطه ای به نام «عین باقیری» بنا شده بود. همچنین به آرامگاهی که حسام الدین در این بقعه ساخته و موقوفات فراوانی که بر آن وقف کرده و سرانجام به خزانه عظیم کتاب های آن اشاره می‌کند.

^[5] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، ج1، ص35-37، بیروت، 1974م.

سفر به بغداد

پاورپوینت کامل ابن ازرق سه بار از بغداد دیدار کرد. در یکی از این دیدارها موفق به دیدن خلیفه وقت (مقتفی) و هفت نفر از فرزندان خلیفه پیشن (مقتدی) شد. ضمن سفرهایش به بغداد، با عده ای از علمای این شهر ملاقات کرد، در مجلس آنان حاضر شد و استماع سخن کرد و کتاب هایی بر آنان خواند.
در بغداد او شاهد وزارت و عزل «شرف الدین علی بن جراد (طراد) زینبی»

^[6] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، ج1، ص37- 38، بیروت، 1974م.

نقیب النقباء بعضی از خلفای عباسی مانند المستظهر بالله

^[7] ابن اثیر، الکامل، ج10، ص280.

^[8] ابن اثیر، الکامل، ج10، ص441.

^[9] ابن اثیر، الکامل، ج10، ص444.

^[10] ابن اثیر، الکامل، ج11، ص97.

و وزیر «المقتفی بالل»ه بود.

^[11] ابن اثیر، الکامل، ج11، ص76.

دیدار پاورپوینت کامل ابن ازرق از بغداد بیشترین اثر را در حیات علمی و موقعیت اجتماعی او داشت.

سفر به دمشق

او چند بارهم به دمشق سفر کرد. در آن‌جا با قاضی القضات « کمال الدین شهرزوری» دیدار کرد و از مهربانی های فراوان او بهره مند شد.
در این سفر و از جانب همین قاضی القضات بود که مقام نظارت اوقاف حومه دمشق به او تفویض شد. پاورپوینت کامل ابن ازرق به هنگام اقامت در دمشق، در 22 شوال 565ق /9 ژوئیه 1170م، شاهد زلزله شدیدی در این شهر و مناطق دور و نزدیک آن شد. این زلزله در بعلبک ویرانی های فراوان به بار آورد و گروه زیادی از مردم را به هلاکت رسانید. باروی حلب و بعضی از نواحی انطاکیه ، حماه ، حِمْص ، شیزر و طرابلس نیز در این سانحه خساراتی دید.

^[12] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، ج1، ص39، بیروت، 1974م.

^[13] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، ج1، ص40، بیروت، 1974م.

پاورپوینت کامل ابن ازرق در سفرهای مکررش به دمشق، مساجد ، قبور و مشاهد گروهی از خلفا، علما، قضات و اولیا را زیارت کرد و بعدها شرح مشاهدات خویش را در کتاب تاریخ خود آورد. از جمله نقاطی که در گزارش های خود از آن‌ها یاد کرده، جامع اموی ، مسجد قصب (محل دفن بعضی از کسانی که همراه حسین بن علی (علیه‌السلام) به شهادت رسیدند)، قبر ولیدبن عبدالملک ، سعدبن عُباده ، واثله بن الاسقع (از صحابه)، بلال ، مؤذن رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) و جز این هاست.

^[14] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، ج1، ص41، بیروت، 1974م.

سفر به مشرق

پاورپوینت کامل ابن ازرق به بلاد دیگری چون روم ، اخلاط در ارمنستان ، ری ، برکری (شهر کوچکی در شرق اخلاط)، نوشهر (نیشابور و حوالی آن)،

^[15] یاقوت، معجم البلدان، ج4، ص824.

تبریز ، حمص، حماه، حلب، مَنْبَج (شهری در شمال شرقی حلب)، رأس العین در سوریه و مداین نیز سفر کرد و از اوضاع سیاسی، نظام اجتماعی، رسوم و عادات آن‌ها و رویدادهای مهمی که در آن مناطق رخ داده بود، در تاریخ گزارش کرد.

^[16] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، ج1، ص41، بیروت، 1974م.

سفر به گرجستان

به علاوه، پاورپوینت کامل ابن ازرق در خلال سیاحت هایش در نواحی شرق از ناحیه کُرج ( گرجستان ) و پادشاه آن به نام «دیمتری بن داوود» (دمیتری فرزند داوید) دیدار کرد و سپس در بعضی از ولایات این پادشاهی مانند ابخاز و دربند به سیاحت پرداخت.

^[17] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، ج1، ص42، بیروت، 1974م.

او گزارش می‌دهد که به هنگام اقامت در تفلیس (548ق /1153م)، شاه دیمتری شخصاً او را به محل وقوع جنگی برد که در 515ق /1121م میان نیروهای پدرش داوود و سپاهیان «طغرل بن محمد بن ملکشاه» (حک 526 -529ق /1132- 1135م)، برادر «محمود بن ملکشاه» (حک 511 - 525ق /1117-1131م) از سلجوقیان عراق، امیر ایلغازی و دُبَیس بن صَدَقه،

^[18] ابن اثیر، الکامل، ج10، ص567.

رخ داده بود و مسلمانان شکست سختی را متحمل شده بودند. دیمتری آنگاه شرحی از اقدامات مساعد و برخوردهای ملاطفت آمیز پدرش نسبت به مسلمانان گرجستان و مقرراتی که به سود آنان وضع کرده بود، برای پاورپوینت کامل ابن ازرق بازگفت.
این مورخ گزارش می‌دهد که این مقررات تا زمانی که وی در تفلیس اقامت داشت، هنوز نافذ بود و دیمتری شیوه مسلمان دوستی پدرش را دنبال می‌کرد. پاورپوینت کامل ابن ازرق خود شاهد حضور دیمتری در مسجد در روز جمعه برای استماع سخنان خطیب بوده است.
شرحی که وی از سفر گرجستان به دست داده، محتوی اطلاعات سودمندی درباره طرز رفتار شاه داوود و پسرش دیمتری نسبت به مسلمانان آن سامان است.

^[19] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، بیروت، 1974م.

ابن جوزی

^[20] ابن جوزی یوسف، مرآه الزمان، ج8، ص101-102، حیدرآباد دکن، 1370ق /1951م.

نیز به پاره ای از اقدامات خیرخواهانه و دلجویی های داوود گرجی در قبال مسلمانان تفلیس تصریح کرده است.

سفر به دربند

پاورپوینت کامل ابن ازرق در 549ق /1154م به دربند رفت. آنچه از این سفر در کتاب تاریخ وی آمده شرح ارزشمندی از اوضاع دربند در سال مذکور است.
در حومه این شهر او به دسته ای از احفاد بنی امیه ، کِنده و قبایل دیگر عرب، برخورد. پدران اینان که در قتل حسین بن علی (علیه‌السلام) شرکت داشتند، از بیم گماشتگان مختار بن ابو عبید ثقفی نخست به خراسان ، از آن‌جا به اردبیل و سرانجام به گرجستان گریخته و در روستای مدینه الباب، یعنی دربند ، پناه جسته و در 10 فرسنگی این محل رحل اقامت افکنده بودند

^[21] مینورسکی ولادمیر، تاریخ شروان و دربند در قرن دهم و یازدهم، ج1، ص170-171، کمبریج، 1958.

روزی پاورپوینت کامل ابن ازرق در ملازمت دیمتری در حومه شهر گردش می‌کرد که یکی از روستاییان آن‌جا پیش او آمد. پاورپوینت کامل ابن ازرق از این‌که این روستایی با او به عربی سخن می‌گفت، در شگفت شد و ضمن گفت و گو از احوال او و قبیله اش جویا شد. معلوم گردید که این عرب یکی از اخلاف همان امویان فراری است که در این گوشه دور افتاده پناه جسته اند.
نکته جالب این‌که وقتی پاورپوینت کامل ابن ازرق از روستایی عرب نژاد پرسید که چرا اجدادش به دربند آمده اند، او از پاسخ دادن طفره رفت، ولی پاورپوینت کامل ابن ازرق با بهره مندی از اطلاعات تاریخی خویش گفت:
«شما از همان مردمی هستید که فرزند علی (علیه‌السلام) را کشتید و مجبور شدید از برابر مختار بدین کشور بگریزید.»

^[22] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، ج1، ص43، بیروت، 1974م.

^[23] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، ج1، ص44، بیروت، 1974م.

مورخ آنگاه درباره شیوه زندگی، زبان ، وضع معیشت و طرز استقرار اعراب در آن ناحیه پرسش هایی کرد. مرد عرب پاسخ داد که عربی زبان مادری آنان است و مادران با کودکان خود جز به عربی سخن نمی‌گویند. او از طرز رفتار شاه دیمتری و فرمانروایان دیگر نسبت به اعراب آن سامان اظهار خرسندی کرد.

^[24] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، ج1، ص45، بیروت، 1974م.

وفات

تاریخ درگذشت پاورپوینت کامل ابن ازرق به درستی روشن نیست، اما بنابر یکی از دو یادداشتی که وی به خط خود در صفحه آخر نسخه ای از احیاء العلوم غزالی نوشته و در آن صریحاً قید کرده که قرائت این کتاب را در 577ق /1181م به پایان رسانده است،

^[25] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، بیروت، 1974م.

معلوم می‌شود که پاورپوینت کامل ابن ازرق تا این تاریخ هنوز حیات داشته است، و این‌که بعضی از مورخان و پژوهشگران مانند خلیل

^[26] خلیل عمادالدین، الامارات الارتقیّه فی الجزیره و الشام، ص 508، بیروت، 1400ق/ 1980م.

، کحاله،

^[27] کحاله عمررضا، معجم المؤلفین، ج2، ص212، بیروت، 1957م.

بستانی

^[28] بستانی، ج2، ص333

و مُنجّد،

^[29] مُنجّد صلاح الدین، معجم المخطوطات المطبوعه، ج1، ص96، 1950-1954م، بیروت، 1978م.

سال وفات او را 572ق /1176م گفته‌اند نباید درست باشد.

تاریخ میافارقین و آمِد

ظاهراً تنها اثر باقی‌مانده از پاورپوینت کامل ابن ازرق تاریخ مَیّافارقین و آمِد است که به « تاریخ الفارقی» نیز شهرت دارد.
در این‌که پاورپوینت کامل ابن ازرق تاریخی با این عنوان نوشته است، تردیدی نیست. به نظر می‌رسد که قدیم ‌ترین مورخ سرشناسی که نام کامل پاورپوینت کامل ابن ازرق و کتاب او را در تاریخش آورده، ابن شداد

^[30] ابن شداد محمد، الاعلاق الخطیره، ج3، ص278-279، به کوشش یحیی عَبّاره، دمشق، 1978م.

است.
حاجی خلیفه

^[31] حاجی خلیفه، کشف الظنون، ج1، ص307، استانبول، 1941م.

و بغدادی

^[32] بغدادی اسماعیل، ایضاح المکنون، ج1، ص212، استانبول، 1945م.

به کتاب دیگری با نام «تاریخ مَیّافارقین» اشاره کرده‌اند که توسط «پاورپوینت کامل ابن ازرق فارقی، ابوالفضل عبدالله ابن محمد بن عبدالوارث» (د 590ق /1194م) تألیف شده است.
ابن فوطی

^[33] ابن فوطی عبدالرّزاق، تلخیص معجم الآداب فی معجم الالقاب، ج4، ص679، به کوشش مصطفی جواد، دمشق، 1963م.

^[34] ابن فوطی عبدالرّزاق، تلخیص معجم الآداب فی معجم الالقاب، ج4، ص680، به کوشش مصطفی جواد، دمشق، 1963م.

^[35] ابن فوطی عبدالرّزاق، تلخیص معجم الآداب فی معجم الالقاب، ج4، ص932، به کوشش مصطفی جواد، دمشق، 1963م.

از دانشمندی به نام «عمادالدین احمد ابن یوسف بن ازرق فارقی» قاضی سخن رانده و او را فاضلی متدین، عالمی ادیب و مؤلف «تاریخ میافارقین» معرفی کرده و سپس سه بیت از اشعار او را نقل نموده است.
زرکلی ذیل دو مدخل جداگانه از دو پاورپوینت کامل ابن ازرق، یکی «احمد بن یوسف بن علی بن ازرق فارقی» مؤلف «تاریخ مَیافارقین و آمِد»

^[36] زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج1، ص373، بیروت، 1986م.

و دیگری «عبدالله بن محمد بن عبدالوارث ابوالفضل بن ازرق»، مؤلف تاریخی درباره میافارقین یاد کرده است.

^[37] زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج1، ص424، بیروت، 1986م.

ابهام در آثار

آیا اینان همه از یک پاورپوینت کامل ابن ازرق سخن می‌گویند یا دو یا چند پاورپوینت کامل ابن ازرق ؟
آیا تاریخ میافارقین و تاریخ میافارقین و آمِد دو کتاب جداگانه بوده است ؟
آیا همان گونه که مصطفی جواد گفته،

^[38] جواد مصطفی، حاشیه بر تلخیص معجم الا¸ذاب ابن فوطی، ج4، ص680.

کلمه فارقی بعد از نام «عبدالله بن محمد بن عبدالوارث» زائد و ناصحیح است ؟
به هر تقدیر، وجود پاره ای شباهت ها میان نام دو مؤلف، عنوان و موضوع دو کتاب مورد بحث، و هم زمانی تقریبی آن دو مؤلف ابهام هایی را در ذهن برمی انگیزد و احتمالاً سهوهایی را موجب می‌شود. چنانکه شلتوت بخشی از تاریخ میافارقین را که به کوشش « بدوی عبداللطیف عوض » تصحیح و چاپ شده به اشتباه از آن «عبدالله بن محمد بن عبدالوارث ابوالفضل ازرق» دانسته است،

^[39] شلتوت فهیم محمد، حاشیه بر السیف المهند بدرالدین عینی، ج1، ص77، قاهره، 1966، 1967م.

در صورتی که آنچه به دست عوض منتشر شده، محققاً مربوط به «احمد بن یوسف بن ازرق» است.
عواد و علوجی

^[40] کورکیس عواد و عبدالحمید علوجی، جَمهره المراجع البغدادیه، ص277، بغداد، 1962م.

در ذکر مشخصات «تاریخ مَیافارقین و آمِد» چاپ «بدوی عبداللطیف عوض» سهواً سال فوت پاورپوینت کامل ابن ازرق را 590ق /1194م قید کرده اند.
ظن قوی این است که بر حسب اتفاق دو تن همزمان یا به فاصله ای اندک به نوشتن تاریخ هایی درباره مَیافارقین اقدام کرده اند، منتها وجود همان شباهت ها باعث خلط دو کتاب و مؤلفان آن‌ها شده است.

سال و محل تألیف

زمان و مکان نوشتن تاریخ پاورپوینت کامل ابن ازرق به وجه تحقیق روشن نیست. ظن غالب آن است که وی این کتاب را در سال های آغازین حیات علمی خود ننوشته، چون در این زمان به کارهای دولتی اشتغال داشته و فرصتی برای تصنیف کتاب پیدا نمی‌کرده است. می توان گفت که او تاریخ خود را در اواخر عمر یا اندکی پیش از وفات خویش نوشته است.
به احتمال قوی پاورپوینت کامل ابن ازرق «تاریخ مَیافارقین و آمِد» را به درخواست خلیفه ، وزیر یا امیری ننوشت، بلکه به سابقه عشق مفرطی که عموماً به تاریخ و خصوصاً به تاریخ زادگاه خود مَیافارقین داشت، دست به چنین کاری زد و از این رهگذر تصویر تاریخی - جغرافیایی ارزشمندی از بنیادگذاری این شهر تا 572ق /1176م در اختیار نسل های پس از خود گذاشت. گویا تنها کتابی که عمدتاً و اساساً درباره تاریخ مَیّافارقین نوشته شده، یا تا این زمان برجای مانده است، همین تاریخ پاورپوینت کامل ابن ازرق باشد.

^[41] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، ج1، ص «ح»، بیروت، 1974م.

^[42] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، ج1، ص «ط»، بیروت، 1974م.

هدف از تألیف

غرض اصلی از تألیف «تاریخ میافارقین و آمِد»، گزارش تاریخی، سیاسی و فرهنگی زادگاه مؤلف از بنیادگذاری آن تا اواسط نیمه دوم سده 6ق /12م بوده است. با این همه، پاورپوینت کامل ابن ازرق تاریخ خود را به میافارقین منحصر نکرده، بلکه از تاریخ، اوضاع سیاسی، فرهنگی و جغرافیایی بسیاری از ملل و بلاد و شهرهای مجاور، به خصوص جاهایی را که خود دیده، نیز سخن به میان آورده است.

محتوای تاریخ

تاریخ او دایره المعارف گونه ای است از فرهنگ و سیاست ادوار گذشته مخصوصاً اوضاع سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بخشی از عالم در عصر مؤلف.

^[43] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، ج1، ص2، بیروت، 1974م.

^[44] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، ج1، ص3، بیروت، 1974م.

بی تردید محور گزارش های پاورپوینت کامل ابن ازرق، میافارقین است، منتها به مناسبات ارتباطی که پاره ای از موضوعات تاریخی دیگر با شهر او پیدا می کنند، به ذکر آن‌ها نیز می‌پردازد.

^[45] جواد مصطفی، حاشیه بر تلخیص معجم الا¸ذاب ابن فوطی، ج1، ص130.

سرفصل های کتاب

چون از آغاز نسخه های خطی که از تاریخ او موجود است صفحاتی ساقط شده، نمی توان گفت که پاورپوینت کامل ابن ازرق دقیقاً از کجا شروع کرده است، اما از نخستین صفحات باقی‌مانده همین نسخه های خطی برمی آید که کتاب خود را با ذکر سیرت محمد بن عبدالله (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) و خلافت ابوبکر و عمر آغاز کرده است.

^[46] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، ج1، ص6، بیروت، 1974م.

وی سپس به تاریخ بنی امیه و ذکر بعضی از حوادث معظم تاریخی مانند ولایت عهدی یزید بن معاویه و استحقاق بیش‌تر خاندان هاشمی برای خلافت، می پردازد.
آنگاه از عباسیان ، وزرا، و ارباب مناصب در دولت آنها، از دول و امارات دیگری چون سلجوقیان ، اتابکان ، مروانیان ، اُرتُقیان (که در شام، عراق، جزیره، ارمنستان حکومت داشتند)، از روابط صلح آمیز و خصمانه این دولت ها با یکدیگر، و از روابطشان با دستگاه خلافت، و سرانجام از روابط میان اینان و دولت های مجاور مانند رومیان، فاطمیان ، اندلسیان و غیره، سخن می‌راند.

^[47] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، ج1، ص2، بیروت، 1974م.

^[48] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، ج1، ص3، بیروت، 1974م.

شرح تاریخ میافارقین

اطلاعاتی که پاورپوینت کامل ابن ازرق درباره اوضاع اجتماعی، اقتصادی و سیاسی کشورهای یاد شده در زمان خود به دست می‌دهد، خواننده را از وسعت دانش و فراوانی مطالبی که وی موفق به گردآوری آن‌ها شده است، به اعجاب وا می‌دارد.
او در شرح تاریخ میافارقین قبل از اسلام گزارش می‌دهد که این شهر مدتی در قبضه اختیار رومیان ، زمانی در تصرف پارسیان ، و بار دیگر زیر سیطره رومیان بود، تا این‌که در 18ق /639م در ایام خلافت عمر بن خطاب به دست «عیاض بن غَنم» مسخّر مسلمانان شد.
آنگاه درباره والیان و حکامی که در عهد امویان، عباسیان و غیر این ها بر میافارقین فرمان راندند، و از آنچه هر حاکمی به دوران خود در شهر ایجاد کرده، و سپس، از عمارات و بناهای بزرگ مانند میدان ها، مساجد، مدارس و قبور اعیان و علمای مدفون در این شهر سخن می‌گوید.

^[49] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، ج1، ص3، بیروت، 1974م.

منابع کتاب

اخبار و گزارش های پاورپوینت کامل ابن ازرق جز قرآن کریم و احادیث نبوی ، مستند به کتاب های مورخان، جغرافی دانان و مفسران معتبر و نیز مشاهدات و یادداشت های شخصی خود اوست.
اهم مراجع تاریخ پاورپوینت کامل ابن ازرق عبارتند از:
« اخبار الطوال ابوحنیفه احمد دینوری، فتوح البلدان احمد بلاذری، المعارف ابن قُتیبَه، النتبیه و الاشراف مسعودی، اغانی ابوالفرج اصفهانی، تاریخ صابی ابوالحسن هلال صابی، اوراق فی اخبار آل عباس ابوبکر محمد صولی، تفسیرِ (بسیط، وسیط، وجیز) ابوالحسن علی بن احمد واحدی نیشابوری، تفسیر الکبیر ابواسحاق احمد بن محمد ثعلبی، تاریخ بغداد احمد ابن ابی طاهر طیفور و تاریخ موصل محمد بن علی شمشاطی که تماماً از میان رفته است.»

^[50] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، ج1، ص13، بیروت، 1974م.

^[51] عوض بدوی عبداللطیف، مقدمه بر تاریخ الفارقی پاورپوینت کامل ابن ازرق، ج1، ص15-20، بیروت، 1974م.