توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل درود امام علي بر خلفاء (شبهه) دارای 120 اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل مي باشد و در فايل اصلي پاورپوینت کامل درود امام علي بر خلفاء (شبهه)،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل درود امام علي بر خلفاء (شبهه) :

تمجید امام علی از خلفاء (شبهه)

از شبهاتی که اهل‌سنت مطرح می‌کنند، سخنانی است که به امام علی (علیه‌السلام) نسبت می‌دهند که خطاب به خلفا فرموده است، در حالی که از تمامی عبارات بدست می‌آید که این مطالب حضرت، در مقام اخبار نبوده‌اند. بلکه یا در مقام کنایه زدن و یا تعجب و یا استفهام و یا تقیه و یا توریه بوده‌اند.

فهرست مندرجات

1 - بیان شبهات
2 - پاسخ به شبهه منزلت و مقام خلفا
3 - مراد از خطاب امام علی بر پاداش نیک نزد خدا
3.1 - یکی از اصحاب حضرت امیر
3.2 - مالک اشتر نخعی
3.3 - تعریض به عثمان
3.4 - عمر بن خطاب از باب تقیه
3.5 - عمر بن خطاب
3.5.1 - بررسی سند روایت
3.5.2 - دلایل بر این مدعا
3.5.2.1 - اعتراضات به انتخاب عمر
3.5.2.2 - مخالفت مردم با نصب عمر
3.5.2.3 - مخالفت مهاجرین و انصار با نصب عمر
3.5.2.4 - مخالفت علی، طلحه و زبیر
4 - عمر در زمان خلافت
4.1 - عمر مایه عذاب برای اصحاب رسول خدا
4.2 - تازیانه عمر و رعب و وحشت مردم
4.3 - ابوهریره و کتمان حدیث از ترس تازیانه عمر
4.4 - ترس ابن عباس از اظهارنظر در زمان عمر
4.5 - ترس ابن عباس از پرسیدن حکم شرعی
4.6 - خشونت عمر و ارتداد جبله بن ایهم
4.7 - ادرار زنی از ترس عمر
4.8 - سقط جنین زنی از ترس عمر
4.9 - نهی از گریه
4.9.1 - بیان عینی
4.9.2 - بیان عبدالرزاق صنعانی
4.10 - عمر و کتک زدن خواهر ابوبکر
5 - مواضع امیرالمؤمنین در مقابل عمر
5.1 - کراهت از همنشینی با عمر
5.2 - درغگو، گناهکار، پیمان‌شکن و خائن دانستن عمر
5.3 - فرمایش امام علی در قضایای خلافت
5.4 - اعتراض به عمر و ابوبکر در غصب خلافت
5.5 - مخالفت با سیره و روش ابوبکر و عمر
6 - نتیجه‌گیری
7 - پانویس
8 - منبع

بیان شبهات

1. حضرت علی در فرازی از سخنان خویش بر هر سه خلیفه پیش از خود و بانیان انتخاب آنها درود فرستاده و می‌فرماید:
«من با قومی بیعت کرده‌ام که با ابوبکر و عمر و عثمان بیعت کرده‌اند و مفاد بیعت من با آنها همان است که با سه خلیفه قبلی بوده است. نه آنان‌که در اینجا حاضرند و نه آنان‌که غایبند حق انتخاب خلیفه‌ای جز خلیفه منتخب مردم را ندارند و حق تشکیل شوری منحصر برای مهاجرین و انصار است. و اگر بر هر شخصی اتفاق‌نظر حاصل کردند و او را امام خواندند، آن شخص مورد پسند و رضای خداوند نیز هست. و اگر کسی کار آنان را عیب گیرد و یا بدعتی ایجاد کند شوری وی را به عدالت و بازگشت به مسیر حق و پیروی از منهج مؤمنان خدا خواه توصیه می‌کند، و در صورت بازنگشتن به منهج صحیح، با وی مبارزه می‌کنند و خداوند نیز وی را به سرپرستانی دیگر غیر از خود وامی‌گذارد»

2. امام علی (رضی‌الله‌عنه) می‌فرماید: (سوگند به جانم که منزلت آن دو (ابوبکر و عمر) در اسلام بسیار والاست و رحلت و کوچ آنها به آخرت، لطمه سنگین و درد شدیدی برای اسلام می‌باشد، خداوند آنان را رحمت کند و به نیکوترین شیوه پاداش دهد.

3. امام علی (علیه‌السّلام) در ستایش حضرت عمر می‌فرماید:
«پاداش نیک فلانی (عمر) نزد خداست، زیرا کجی را راست کرده و بیماران را مداوا ساخت، سنت را برپاداشت و فتنه و (بدعت) را پشت سر‌انداخت و در حالی از دنیا رفت که دامانش پاکیزه و وجودش کم عیب بود. به خیر دنیا رسید و از شر آن گریخت. طاعت حق را بجای آورد و آنگونه که شایسته بود تقوا گزید»

پاسخ به شبهه منزلت و مقام خلفا

شبهه بیعت امیرالمؤمنین (علیه‌السّلام) و سخنان حضرت در نامه ششم نهج البلاغه خطاب به معاویه آمده است. (برای مشاهده پاسخ‌ها، به این آدرس مراجعه کنید.

[1] سایت مرکز پروژه های دانشجویی، مقاله روایت أنصحهم لله و لرسوله الخلیفه الصدیق.

)

اما این شبهه که امام علی (رضی‌الله‌عنه) می‌فرماید: (سوگند به جانم که منزلت آن دو (ابوبکر و عمر) در اسلام بسیار والاست و رحلت و کوچ آنها به آخرت، لطمه سنگین و درد شدیدی برای اسلام می‌باشد، خداوند آنان را رحمت کند و به نیکوترین شیوه پاداش دهد.

اولا: این روایت در نهج البلاغه نیست؛ بلکه در شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید شافعی است و برای ما ارزش ندارد، وی در شرح نهج البلاغه می‌نویسد:
... وذکرت ان الله تعالی اجتبی له من المسلمین اعوانا ایده الله بهم، فکانوا فی منازلهم عنده علی قدر فضائلهم فی الاسلام، فکان افضلهم - زعمت - فی الاسلام، وانصحهم لله ولرسوله الخلیفه وخلیفه الخلیفه، ولعمری ان مکانهما فی الاسلام لعظیم، وان المصاب بهما لجرح فی الاسلام شدید، فرحمهما الله وجزاهما احسن ما عملا! ...

[2] ابن ابی الحدید، عبدالحمید بن‌ هبهالله‌، شرح نهج البلاغه، ج15، ص76، باب فصل فی ذکر بعض مناقب جعفر بن ابی طالب.

آیا ابن ابی الحدید، شیعه بوده است یا سنی معتزلی؟

ثانیا: در سند این روایت فردی به نام عمر بن سعد بن ابی الصید الاسدی است که از نظر علمای رجالی فردی ضعیف است. ذهبی در مورد او می‌نویسد: قال ابوحاتم: متروک الحدیث.

[3] ذهبی، محمد بن احمد، میزان الاعتدال، ج3، ص199، ترجمه عمر بن سعد، رقم 6118.

[4] ابن‌ابی‌حاتم، عبدالرحمن بن محمد، الجرح و التعدیل، ج6، ص112، باب السین، ترجمه عمر بن سعد الاسدی رقم 595.

ابوحاتم می‌گوید: احادیث او را علما ترک می‌کنند (کنایه از اینکه احادیثش مورد قبول علما نیست).
اما نکته‌ای که غفلت از آن شایسته نیست این است که (بر فرض صحت چنین نقلی) آقا امیرالمؤمنین (علیه‌السّلام) این عبارات را در جواب نامه معاویه نوشته‌اند نامه‌ای که معاویه در آن حضرت را متهم به قتل عثمان می‌کند! و اگر کسی ذره‌ای از تاریخ مطلع باشد در می‌یابد که یکی از عناصر اصلی ترور و قتل عثمان، خود معاویه بن ابی سفیان بوده است و معاویه برای عوام فریبی و تبرئه کردن خود در میان مردم چنین اکاذیبی را می‌نویسد.

مراد از خطاب امام علی بر پاداش نیک نزد خدا

اما این شبهه که امیرالمؤمنین (علیه‌السّلام) فرموده باشند:
«پاداش نیک فلانی (عمر) نزد خداست، زیرا کجی را راست کرده و بیماران را مداوا ساخت، سنت را برپاداشت...».
این مطلب که مشار الیه این خطبه عمر بن خطاب، باشد قابل اثبات نیست؛ بلکه میان علما در این که مراد حضرت چه کسی بوده چند نظریه وجود دارد:

یکی از اصحاب حضرت امیر

صبحی صالح از علمای اهل سنت ـ می‌گوید: مراد یکی از اصحاب حضرت علی (علیه‌السّلام) است، او عنوان خطبه را این گونه قرار می‌دهد:
(من کلامه (علیه‌السّلام): ما یرید به بعض اصحابه).

[5] صالح، صبحی، شرح نهج البلاغه، خطبه 228، ص350.

این خطبه از خطبه‌های علی (علیه‌السّلام) است که منظور ایشان در این خطبه بعضی از اصحابش می‌باشد.

در میان علمای شیعه نیز راوندی این قول را اختیار نموده است.
صاحب منهاج البراعه می‌نویسد: قال الراوندی: انّه (علیه‌السّلام) مدح بعض اصحابه بحسن السیره.

[6] هاشمی موسوی خوئی، میرحبیب‌الله، منهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه، ذیل خطبه 228 نهج البلاغه.

مالک اشتر نخعی

شیخ حبیب‌الله خویی می‌نویسد: فلا یبعد ان یکون مراده (علیه‌السّلام) هو مالک بن الحرث الاشتر...

[7] هاشمی موسوی خوئی، میرحبیب‌الله، منهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه، ذیل خطبه 228 نهج البلاغه.

بعید نیست که مراد حضرت امیر (علیه‌السلام) مالک اشتر باشد.

تعریض به عثمان

جارودیه (یکی از فرق زیدیه) می‌گویند که مراد حضرت تعریض به عثمان است.
ابن ابی الحدید می‌نویسد: واما الجارودیه من الزیدیه فیقولون: انه کلام قاله فی امر عثمان اخرجه مخرج الذم له، والتنقص لاعماله، کما یمدح الان الامیر المیت فی ایام الامیر الحی بعده، فیکون ذلک تعریضا به.

[8] ابن ابی الحدید، عبدالحمید بن‌ هبهالله‌، شرح نهج البلاغه، ج12، ص4.

«جارودیه» که گروهی از «زیدیه» هستند معتقدند که امام علی (علیه‌السّلام) این سخن را درباره «عثمان» گفته است، و در واقع حضرت در مقام انتقاد از کارهای عثمان و اعتراض به او این جملات را بیان نموده است همانطور که به جهت تعریض بر حاکم فعلی، حاکم گذشته را مدح می‌کنند.

عمر بن خطاب از باب تقیه

غالب علمای شیعه می‌گویند که حضرت از باب توریه و تقیه این جملات را در مورد عمر بیان کرده‌اند.

ابن ابی الحدید می‌نویسد: امّا الامامیّه فیقولون: انّ ذلک من التقیه و استصلاح اصحابه.

[9] ابن ابی الحدید، عبدالحمید بن‌ هبهالله‌، شرح نهج البلاغه، ج12، ص4.

مرحوم خوئی بعد از بیان اقوال مختلف در مورد مشارالیه این خطبه می‌گوید:
وسالحاصل انّه علی کون المکنّی عنه عمر لا بدّ من تاویل کلامه و جعله من باب الایهام و التّوریه علی ما جرت علیها عاده اهل البیت (علیهم‌السّلام)... سلکوا فی کلماتهم کثیرا مسلک التّوریه و التقیّه حقنا لدمائهم و دماء شیعتهم، حیث لم یتمکّنوا من اظهار حقیقه الامر.

[10] هاشمی موسوی خوئی، میرحبیب‌الله، منهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه، ذیل خطبه 228 نهج البلاغه.

عمر بن خطاب

ابن ابی الحدید و محمد عبده، می‌گویند: ‌ای عمر علی الارجح، نظر بهتر این است که در مورد عمر است.

[11] ابن ابی الحدید، عبدالحمید بن‌ هبهالله‌، شرح نهج البلاغه، ج12، ص4.

[12] عبده، محمد، شرح نهج البلاغه، ص430.

ظاهرا ابن ابی الحدید این‌مطلب را از طبری گرفته است. طبری در تاریخش می‌نویسد:
حدثنا عمر قال حدثنا علی قال حدثنا ابن داب وسعید بن خالد عن صالح بن کیسان عن المغیره بن شعبه قال لما مات عمر رضی الله عنه بکته ابنه ابی حثمه فقالت واعمراه اقام الاود وابرا العمد امات الفتن واحیا السنن خرج نقی الثوب بریئا من العیب قال وقال المغیره ابن شعبه لما دفن عمر اتیت علیا وانا احب ان اسمع منه فی عمر شیئا فخرج ینفض راسه ولحیته وقد اغتسل وهو ملتحف بثوب لا یشک ان الامر یصیر الیه فقال یرحم الله ابن الخطاب لقد صدقت ابنه ابی حثمه لقد ذهب بخیرها ونجا من شرها اما والله ما قالت ولکن قولت.

[13] طبری، محمد بن جریر، تاریخ الطبری، ج3، ص285، حوادث سنه ثلاث و عشرین من الهجره، باب من ندب عمر و رثاه.

بررسی سند روایت

سند روایت طبری هم ضعیف است؛ زیرا در این سند ابن داب وجود دارد که از نظر علمای رجال ضعیف است:
وقتی «ابن داب» به صورت مطلق می‌آید منظور محمد بن داب می‌باشد همانطوری که ابن حجر عسقلانی از استوانه‌های علمی اهل‌سنت می‌نویسد: وقیل ان ابن داب الذی ذکره خلف هو عیسی بن یزید... قلت: عیسی بغدادی کان ینادم المهدی فلعل خلفا ان کان قصده عنی مدینه المنصور والا فظاهر الاطلاق یدل علی انه اراد الاول.

[14] ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، تهذیب التهذیب، ج9، ص153، ذیل ترجمه محمد بن داب، رقم 222.

بعضی گفته‌اند منظور از ابن داب که خلف (از رجالیون اهل‌سنت) او را جعّال حدیث معرفی کرد، عیسی بن یزید است ... اما نظر من این است که عیسی بغدادی (بن یزید بن بکر بن داب) از ملازمین مهدی بوده است پس چه بسا منظور خلف (اگرمقصودش عیسی بغدادی باشد) از مدینه که گفت: (ابن داب در مدینه حدیث جعل می‌کرد) مدینه منصور (کوفه) باشد و اگر منظورش مدینه منصور (کوفه) نباشد، اطلاق عبارت خلف دلالت بر این دارد که منظور او محمد بن داب است.

ابن حجر در جای دیگر می‌گوید: ابن داب هو محمد.

[15] ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، تهذیب التهذیب، ج9، ص153، حرف الدال.

مراد از ابن داب محمد بن داب است.

مزی نیز می‌گوید: ابن داب، هو: محمد بن داب.

[16] مزی، جمال‌الدین یوسف، تهذیب الکمال، ج34، ص439.

مراد از ابن داب محمد بن داب است.

دیدگاه علمای اهل‌سنت در ضعف ابن داب: قال ابو زرعه: ضعیف الحدیث کان یکذب. ابو زرعه می‌گوید: احادیث محمد بن داب ضعیف است و وی فردی دروغگو است.

قال الاصمعی قال لی خلف الاحمر: ابن داب یضع الحدیث بالمدینه.

[17] ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، تهذیب التهذیب، ج9، ص153، رقم 222.

اصمعی می‌گوید: خلف الاحمر به من گفت: ابن داب در مدینه حدیث جعل می‌کرد.

ذهبی ذیل ترجمه محمد بن داب می‌گوید: محمد بن داب المدینی. کذبه ابن حبان، وغیره.

[18] ذهبی، محمد بن احمد، میزان الاعتدال، ج3، ص540، رقم 7498.

ابن حبان و دیگران محمد بن داب را تضعیف نموده‌اند.

و اگر مراد از ابن داب محمد بن داب نباشد، ابن داب بین محمد بن داب و عیسی بن یزید بن بکر بن داب مشترک است همانطوری که ذهبی از علمای بزرگ رجال اهل‌سنت می‌گوید:
ابن داب. هو محمد بن داب. وعیسی بن یزید بن بکر بن داب.

[19] ذهبی، محمد بن احمد، میزان الاعتدال، ج4، ص591، رقم 10781.

و این در حالی است که عیسی بن یزید نیز همانند محمد بن داب فردی ضعیف است:
بخاری احادیث او را منکر می‌داند.

[20] بخاری، محمد بن اسماعیل، تاریخ الکبیر، ج6، ص402، ترجمه عیسی بن یزید اللیثی المدینی، رقم 2782.

[21] عقیلی، محمد بن عمرو، ضعفاء الکبیر، ج3، ص391، ترجمه عیسی بن یزید المدنی، رقم 1430.

[22] خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج11، ص150، ترجمه عیسی بن یزید بن بکر بن داب، ابو الولید، رقم 5845.

ذهبی می‌گوید:
وکان اخباریا علامه نسابه، لکن حدیثه واه... وقال البخاری وغیره: منکر الحدیث... وقال ابو حاتم: منکر الحدیث.

[23] ذهبی، محمد بن احمد، میزان الاعتدال، ج3، ص328، ترجمه عیسی بن یزید بن بکر داب اللیثی المدنی، رقم 6625.

[24] ابن‌ابی‌حاتم، عبدالرحمن بن محمد، الجرح و التعدیل، ج6، ص291، ترجمه عیسی بن یزید اللیثی، رقم 1615.

او اخباری بود، علامه بود و از علمای نسب‌شناسی به‌شمار می‌رفت ولی احادیث او واهی و بی‌ارزش است ... بخاری و ابوحاتم احادیث او را منکر می‌دانند.

ابن حجر عسقلانی ذیل ترجمه مرداس بن قیس الدوسی بعد از نقل روایتی می‌گوید: عیسی اظنه بن داب وهو کذاب.

[25] ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، الاصابه فی معرفه الصحابه، ج6، ص58، ذیل ترجمه مرداس بن قیس الدوسی، رقم 7903.

گمان می‌کنم منظور از عیسی (در این روایت) عیسی بن داب است که او فردی کذاب (بسیار درغگو) است.

ابن حجر عسقلانی ذیل ترجمه محمد بن داب می‌گوید: وفی عیسی یقول الشاعر:
خذوا عن مالک وعن ابن عون• ولا ترووا احادیث ابن داب

شاعر در مورد عیسی بن یزید گفته است: از مالک و ابن عون روایت نقل کنید ولی احادیث ابن داب را روایت نکنید.

[26] ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، تهذیب التهذیب، ج9، ص125، ذیل ترجمه محمد بن داب، رقم 222.

[27] خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج11، ص153، ترجمه عیسی بن یزید بن بکر بن داب، ابو الولید، رقم 5845.

و اما بر فرض صحت چنین نقلی، همانطور که در روایت آمده بود این عبارات را به بنت ابی حثمه یاد داده بودند تا برای خلیفه تبلیغ کند و به این وسیله مقداری از جرائم خلیفه کاسته شود.

دلایل بر این مدعا

یکی از احتمالات از مراد خطاب امام علی (علیه‌السلام) بر پاداش نیک نزد خدا و ... این است که حضرت از باب تقیه با عمر این سخن را فرموده در ادامه دلایل این ادعا بیان می‌شود:

اعتراضات به انتخاب عمر

اعتراض مردم نسبت به خلافت عمر و خشونت او که زمینه‌ساز جو بدبینی مردم نسبت به عمر شده بود.

مخالفت مردم با نصب عمر

عن اسماعیل بن ابی خالد عن زبید (ابن الحارث) الیامی. قال: لما حضرت ابا بکر الوفاه بعث الی عمر یستخلفه. فقال الناس: استخلف علینا فظا غلیظا. لو قد ملکنا کان افظ واغلظ. فماذا تقول لربک اذا لقیته وقد استخلفت علینا عمر؟

[28] ابن ابی شیبه، عبدالله بن محمد، المصنف، ج6، ص358.

[29] ابن شبه النمیری، عمر بن شبه، تاریخ المدینه، ج2، ص671، باب اقوال الناس عن تو لیه عمر.

ابوبکر لحظه وفاتش کسی را نزد عمر فرستاد تا وی را جانشین خویش سازد، مردم اعتراض کردند و گفتند: آیا کسی را که درشت‌خو و بداخلاق است می‌خواهی بر ما حاکم کنی؟ او اگر بر ما حاکم شود بداخلاق‌تر و خشن‌تر خواهد شد، چه جوابی فردای قیامت برای پروردگارت هنگام ملاقات آماده کرده‌ای؟

مخالفت مهاجرین و انصار با نصب عمر

«دخل علیه المهاجرون والانصار حین بلغهم انّه استخلف عمر، فقالوا: نراک استخلفت علینا عمر، وقد عرفته، وعلمت بوائقه فینا وانت بین اظهرنا، فکیف اذا ولیّت عنّا وانت لاق اللّه عزّوجل فسائلک، فما انت قائل؟».

[30] ابن قتیبه دینوری، عبدالله بن مسلم، الامامه و السیاسه، بتحقیق الشیری، ج1ص37، باب مرض ابی بکر و استخلافه عمر.

[31] ابن قتیبه دینوری، عبدالله بن مسلم، الامامه و السیاسه، بتحقیق الزینی، ج1 ص24، باب مرض ابی بکر و استخلافه عمر.

مهاجران و انصار پس از شنیدن خبر جانشینی عمر نزد ابوبکر رفتند و گفتند: شنیده‌ایم عمر را جانشینت قرار داده‌ای، و حال آن‌که تو او را خوب می‌شناسی و از شرارت‌هایش در بین ما آگاهی؟ پس چرا او را جانشینت قرار داده‌ای تو که بزودی پروردگارت را ملاقات می‌کنی آیا در برابر پرسش خداوند پاسخی آماده کرده‌ای؟

مخالفت علی، طلحه و زبیر

دخل علی ابی بکر طلحه والزبیر وعثمان وسعد وعبد الرحمن وعلی بن ابی طالب (علیه‌السّلام) فقالوا: ماذا تقول لربّک وقد استخلفت علینا عمر.

[32] ابن عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینه دمشق، ج44 ص248، ذیل ترجمه عمر بن الخطاب بن نفیل.

[33] ابن شبه النمیری، عمر بن شبه، تاریخ المدینه، ج2، ص666، باب ذکر عهد ابی بکر " الی عمر " واستخلافه ایاه ووصیته ایاه.

چه بسا این عبارات بعد از مرگ عمر برای برطرف ساختن این جو بدبینی بوده است.

عمر در زمان خلافت

در ادامه رفتار و اخلاق عمر را با اصحاب و مردم بیان می‌کنیم.

عمر مایه عذاب برای اصحاب رسول خدا

در قضیه ابوموسی اشعری ابی بن کعب می‌گوید:
سمعت رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) یقول ذلک یا ابن الخطاب فلا تکونن عذابا علی اصحاب رسول الله صلی الله علیه و سلم....

[34] قشیری نیشابوری، مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، ج3، ص1696، کتاب الآداب، باب الاستئذان.

[35] ابی داود سجستانی، سلیمان بن اشعث، سنن ابی داود، ج4، ص346، کتاب الادب باب (138) کم مره یسلم الرجل فی الاستئذان.

[36] نووی، یحیی بن شرف، شرح صحیح مسلم، ج14، ص132، کتاب الآداب، باب الاستئذان.

[37] ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، فتح الباری، ج11، ص28-29، کتاب الاستئذان، باب التسلیم و الاستئذان ثلاثا.

[38] عینی، بدرالدین، عمده القاری، ج22، ص242.

[39] ابن عبدالبر، یوسف بن عبدالله، الاستذکار، ج8، ص478.

[40] ابن عبدالبر، یوسف بن عبدالله، التمهید، ج3، ص195.

[41] نووی، یحیی بن شرف، الاذکار، ص330، کتاب اذکار المتفرقه، باب (باب جواز التعجب بلفظ التسبیح والتهلیل ونحوهما)، حدیث 1008.

[42] مناوی، عبد الرؤوف، فیض القدیر شرح جامع الصغیر، ج3، ص176، باب (فصل فی المحلی بال من هذا الحرف ‌ای حرف الهمزه).

[43] ابن حزم، علی‌ بن ‌احمد، الاحکام، ج6، ص89، باب الباب السادس والثلاثون فی ابطال التقلید.

از رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) شنیدم که فرمود: ‌ای پسر خطاب بر یارانم عذاب مباش.

تازیانه عمر و رعب و وحشت مردم

قال الشعبی: «کانت دِرَّه عمر اهیب من سیف الحجاج».

[44] خطیب شربینی، محمد، مغنی المحتاج، ج6، ص284.

[45] ابن حجر هیتمی، احمد بن محمد، حواشی الشروانی علی تحفه المحتاج، ج10، ص134.

[46] ابن خلکان، احمد بن ابراهیم، وفیات الاعیان، ج3، ص14.

هذه قوله مشهوره، ولها موارد کثیره جدا، والمضحک انهم یتبجحون بها ناسین او متناسین ان سیف الحجاج ما قام الا ظلما واجحافا، ودره عمر اکثر منه. . وهی کلمه حق، اذ لولا فتح باب المظالم والتعدی من الاوائل لما امکن الحجاج وغیره ان یفعلوا ما فعلوا.

[47] مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج31 - پاورقی ص28.

شعبی می‌گوید: دره (تازیانه) عمر ترسناک‌تر از شمشیر حجاج بود.

در توضیح این سخن باید گفت: داستان مهیب بودن و وحشتناک بودن تازیانه عمر بسیار مشهور است و تعجب این است که طرفداران خلیفه آن‌را با افتخار نقل می‌کنند و گویا توجه ندارند که تشبیه آن به شمشیر حجاج و بلکه بدتر بودن آن افتخار و امتیازی را برای عمر ثابت نمی‌کند زیرا شمشیر حجاج جز برای ظلم و ستم و ریختن خون به‌ناحق افراشته نشده است.

ابوهریره و کتمان حدیث از ترس تازیانه عمر

وانما نشر واحدا فقط: لقد عرفنا ان ابا هریره کان ممن هدده عمر بالابعاد بسبب روایته الحدیث، وقد خضع امام التهدیدات، کما یظهر من الآثار التالیه: روی البخاری عن سعید المقبری، عن ابی هریره قال: حفظت من رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) وعائین: فاما احدهما فبثثته فی الناس، واما الآخر فلو بثثته لقطع هذا البلعوم.

[48] بخاری، محمد بن اسماعیل، صحیح البخاری، ج1، ص35، کتاب العلم، باب حفظ العلم.

ابوهریره فقط بخشی از احادیثی را که از رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) شنیده بود بین مردم رواج داد چون از تهدید عمر ترسید وسکوت کرد از خود او نقل است که گفت: دو ظرف (کنایه از تعداد زیاد) از احادیث رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) پر نموده و حفظ کردم. یکی از آن دو را بین مردم ترویج و پخش کردم و اما آن دیگری را اگر برای مردم بازگو کنم حنجره‌ام قطع خواهد شد.

قال ابو سلمه: سالت ابا هریره: اکنت تحدث فی زمان عمر هکذا؟ قال ابو هریره: لو کنت احدث فی زمان عمر (مثل ما احدثکم) لضربنی بمخفقته.

[49] ذهبی، محمد بن احمد، تذکره الحفّاظ، ج1، ص12.

ابوسلمه می‌گوید: از ابوهریره سؤال کردم: آیا تو زمان عمر هم اینگونه حدیث نقل می‌کردی؟ گفت: اگر در زمان او این‌چنین حدیث نقل می‌کردم از شکنجه و تازیانه عمر در امان نبودم.

وقال ابو هریره: لقد حدثتکم باحادیث لو حدثت بها زمن عمر لضربنی بالدره.

[50] ابن عبدالبر، یوسف بن عبدالله، جامع بیان العلم، ج2، ص1003، ح1913.

[51] ابن عبدالبر، یوسف بن عبدالله، جامع بیان العلم، ج2، ص121.

ابو هریره می‌گوید: احادیثی که امروز برای شما نقل می‌کنم اگر در زمان عمر آن را نقل می‌کردم از دره عمر بی‌بهره نمی‌ماندم.

روی ابن عساکر عنه قال: ما کنّا نستطیع ان نقول: قال رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) حتی قبض عمر، قال ابو سلمه: فسالته بم؟ قال کنّا نخاف السیاط واوما بیده الی ظهره.

[52] ابن عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینه دمشق، ج67، ص344.

رواه ابن کثیر فی البدایه و النهایه، من دون کلام ابی سلم

[53] ابن کثیر، اسماعیل‌ بن‌ عمر، البدایه و النهایه، ج8، ص115.

ابن عساکر و ابن کثیر از ابوهریره نقل می‌کنند که گفت: از ترس بازداشت شدن به‌وسیله عمر، ما قدرت و جرات نداشتیم بگوییم: قال رسول الله، پرسیدم: چرا؟ گفت: از ترس تازیانه عمر، سپس به پشتش اشاره کرد، کنایه از شلاق‌هایی که بر پشت و پهلو نواخته می‌شد.

کان یقول: انّی لاحدث احادیث لو تکلمت بها فی زمان عمر او عند عمر، لشجّ راسی.

[54] ابن کثیر، اسماعیل‌ بن‌ عمر، البدایه و النهایه، ج8، ص115.

و نیز ابوهریره می‌گفت: امروز احادیثی نقل می‌کنم که اگر در زمان عمر آن‌را نقل می‌کردم سرم شکسته می‌شد.

ترس ابن عباس از اظهارنظر در زمان عمر

وقیل لابن عباس لما اظهر قوله فی العول بعد موت عمر - ولم یکن قبل یظهره -: هلا قلت هذا وعمر حیّ؟ قال: هبته، وکان امرا مهاباً.

[55] ابن ابی الحدید، عبدالحمید بن‌ هبهالله‌، شرح نهج البلاغه، ج1، ص174.

از ابن عباس که پس از مرگ عمر نظرش را درباره عول (زیاد آمدن میراث بر سهام) بیان کرده بود سؤال کردند که چرا در زمان عمر نگفتی؟ گفت: از عمر ترسیدم.

ترس ابن عباس از پرسیدن حکم شرعی

روی البخاری: باسناده عَنْ عُبَیْدِ بْنِ حُنَیْنٍ، اَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ رضی الله عنهما یُحَدِّثُ اَنَّهُ قَالَ مَکَثْتُ سَنَهً اُرِیدُ اَنْ اَسْاَلَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ عَنْ آیَهٍ، فَمَا اَسْتَطِیعُ اَنْ اَسْاَلَهُ هَیْبَهً لَهُ، حَتَّی خَرَجَ حَاجًّا فَخَرَجْتُ مَعَهُ فَلَمَّا رَجَعْتُ وَکُنَّا بِبَعْضِ الطَّرِیقِ عَدَلَ اِلَی الاَرَاکِ لِحَاجَهٍ لَهُ قَالَ: فَوَقَفْتُ لَهُ حَتَّی فَرَغَ سِرْتُ مَعَهُ فَقُلْتُ یَا اَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ مَنِ اللَّتَانِ تَظَاهَرَتَا عَلَی النَّبِیِّ صلی الله علیه وسلم مِنْ اَزْوَاجِهِ فَقَالَ تِلْکَ حَفْصَهُ وَعَائِشَهُ. قَالَ فَقُلْتُ وَاللَّهِ اِنْ کُنْتُ لاُرِیدُ اَنْ اَسْاَلَکَ عَنْ هَذَا مُنْذُ سَنَهٍ، فَمَا اَسْتَطِیعُ هَیْبَهً لَکَ.

[56] بخاری، محمد بن اسماعیل، صحیح البخاری، ج6، ص156، ح4913، کتاب التفسیر، باب تَبْتَغِی مَرْضَاهَ اَزْوَاجِکَ.

بخاری به سندش از عبید بن حنین و او از ابن عباس نقل می‌کند که گفت: از ابن عباس شنیدم که گفت: مدت یک‌سال منتظر بودم تا درباره آیه‌ای از قرآن از عمر مطالبی بپرسم ولی می‌ترسیدم تا اینکه برای زیارت خانه خدا به طرف مکه حرکت کرد من نیز با وی همراه شدم و در وقت بازگشت از سفر حج در بین راه برای انجام کاری از راه کناره گرفت و به طرف درخت اراک رفت، تا وقت بازگشتنش به انتظار ماندم، وقتی که بازگشت، گفتم: آن دو زن که بر آزار و اذیت رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) هم‌پیمان شدند چه کسانی بودند؟ گفت: حفصه و عائشه گفتم: به خدا سوگند، دو سال است که می‌خواهم درباره این آیه از تو بپرسم ولی از ترس چیزی نگفتم.

مشابه حدیث قبل ابن عبدالبر نیز از ابن عباس نقل کرده است که گفت:
مکثت سنتین ارید ان اسال عمر بن الخطاب عن حدیث ما منعنی منه الا هیبته حتی تخلف فی حج او عمره فی الاراک الذی ببطن مر الظهران لحاجته فلما جاء وخلوت به قلت یا امیرالمؤمنین انی ارید ان اسالک عن حدیث منذ سنتین ما یمنعنی الا هیبه لک قال فلا تفعل اذا اردت ان تسال فسلنی فان کان منه عندی علم اخبرتک والا قلت لا اعلم فسالت من یعلم قلت من المراتان اللتان ذکرهما انهما تظاهرتا علی رسول الله صلی الله علیه وسلم قال عائشه وحفصه.

[57] ابن عبدالبر، یوسف بن عبدالله، جامع بیان العلم وفضله، ج1، ص456.

[58] شوکانی، محمد، فتح القدیر، ج1، ص14، ص26.

[59] قرطبی، محمد بن احمد، تفسیر القرطبی، ج1.

خشونت عمر و ارتداد جبله بن ایهم

و عمر هو الذی اغلظ علی جبله بن الایهم حتی اضطره الی مفارقه دار الهجره، بل مفارقه دار الاسلام کلها، وعاد مرتدا داخلا فی دین النصرانیه، لاجل لطمه لطمها. وقال جبله بعد ارتداده متندما علی ما فعل:

تنصرت الاشراف من اجل لطمه ••• وما کان فیها لو صبرت لها ضرر!
فیا لیت امی لم تلدنی ولیتنی ••• رجعت الی القول الذی قاله عمر

[60] ابن ابی الحدید، عبدالحمید بن‌ هبهالله‌، شرح نهج البلاغه، ج1، ص183.

جبله بن ایهم از جمله کسانی است که سختگیری‌ها و سیلی خوردنش از عمر او را وادار به فرار از سرزمین اسلام و خارج شدن از دین اسلام و نصرانی شدن نمود و به اصطلاح مرتد شد، و همو است که پس از ارتدادش و با ندامت و پشیمانی می‌گفت: بزرگان به جهت یک سیلی ترک مذهب نموده و نصرانیت را برمی‌گزینند که اگر در برابر آن صبر می‌کردند ضرری نداشت، ای کاش مادر مرا نمی‌زائید و ای کاش آن‌که عمر گفت قبول می‌کردم.

ادرار زنی از ترس عمر

عبد الرزاق عن ابن عیینه عن الاعمش عن ابراهیم قال: طاف عمر بن الخطاب فی صفوف النساء، فوجد ریحا طیبه من راس امراه، فقال: لو اعلم ایتکن هی لفعلت ولفعلت، لتطیب احداکن لزوجها، فاذا خرجت لبست اطمار (ثوب البالی) ولیدتها (امه). قال: فبلغنی ان المراه لتی کانت تطیبت، بالت فی ثیابها من الفرق (ای الخوف).

[61] صنعانی، عبدالرزاق، المصنف، ج4، ص373 – 374، ح8117.

عمر در بین صف‌های بانوان عبور می‌کرد، بوی خوشی از یکی از خانم‌ها به مشامش رسید، گفت: اگر می‌دانستم که کدام زن خودش را خوشبو کرده است با وی چنین و چنان می‌کردم، شما زنان باید خودتان را برای همسرتان خوشبو کنید و هنگام بیرون آمدن از منزل لباس‌های کهنه بپوشید.
راوی می‌گوید: شنیدم زنی که خودش را خوشبو کرده بود از ترس خودش را نجس کرده بود.

سقط جنین زنی از ترس عمر

استدعی عمر امراه لیسالها عن امر - وکانت حاملا - فلشده هیبته القت ما فی بطنها فاجهضت به جنینا میتا، فاستفتی عمر اکابر الصحابه فی ذلک، فقالوا: لا شئ علیک انما انت مؤدب. فقال له علی (علیه‌السّلام): ان کانوا راقبوک فقد غشوک، وان کان هذا جهد رایهم فقد اخطاوا علیک غره - یعنی عتق رقبه - فرجع عمر والصحابه الی قوله.

[62] ابن جوزی، عبد الرحمن بن علی، سیره عمر، ص125، (ص117).

[63] ابن عبدالبر، یوسف بن عبدالله، جامع بیان العلم، ج2، ص909، ح1714.

[64] متقی هندی، علی بن حسام، کنز العمال، ج15، ص84، ح 40201.

[65] صنعانی، عبدالرزاق، المصنف، ج9، ص458، ح18010.

[66] بیهقی، احمد بن حسین، السنن الکبری، ج6، ص203.

[67] سیوطی، عبدالرّحمن، جمع الجوامع کما فی ترتیبه، ج7، ص300، نقلا عن عبدالرزاق، والبیه